Кьуръандалул хасшивурду

Кьуръандалул хасшивурду

Кьуръандалул хасшивурду

Кьуръан – кьуния шанна шинал мутталий Заннаяту Жабраил-малаикнайхчIин МухIаммад ИдавсичIан ﷺ ликлай бивкIсса Мубараксса Лу. Ваниву буссар идавсшиврул абадлийсса барашинна, хьхьичIва гьан бувну бивкIсса Луттирду ва Заннал низам тасттикь дуллалисса Аллагьнаятусса илгьам.

Кьуръан ккалли бувайссар Аллагь Тааьланал халкьунначIан гьан дурсса конституцияну. МунийхчIинни инсаннал Заннащалсса, жяматращалсса ва цащала цаласса арарду бачин буллай, дуниял-аьлам ляхъан Бувма рязисса куццуй оьрму бачин бувайсса. Кьуръандалул лахьхьин буллалиссар личIи буван тIайламур ва бяйкьумур ххуллу, нур ва цIаншиву. Ттизаманнул цIа дурксса дурккучу Нуруддин ал-Итр тIий ур: «Кьуръан – Аллагь Тааьланал каламри, МухIаммад ИдавсичIан ﷺ гьан бувсса, луттирдаву (мусхIафраву) чивчусса, чIявусса хIакьсса аьлимтурал кьюкьлул бяличIаву дакъа цаннаяту гаманайн биян буллай нани бувсса (таватур), иман дирхьуну му бувккуманан чири шайсса, абадлийсса карамат (муъжизат). Вай мукъурттива жунна кIул хъанай дур цаппара Кьуръандалул хасшивурду:

– Аллагьнал калам. Кьуръандалувун къабуххайссар Идавсил ﷺ хIадисру ва цайми Илагьийсса луттирду.

– МухIаммад ИдавсичIан ﷺ гьан баву. Ва хасшиврул Кьуръан личIи буллалиссар цайми идавстурачIан гьан бувну бивкIсса луттирдая: Таврат, Инжил, Забур ва цаймигу.

– Луттирдаву (мусхIаф) чивчуну бушиву. СалихIсса халифтурал заманнай Кьуръан ца луттиравун батIаврил даву дуллалисса чIумал циняв асхIабтал рязи хьуссар Аллагьнал калам бакъамур ганива личIи буван аьркиншиву.

– БяличIан къабивтун ца аьлимчуная гаманайн биян буллай нани баву (таватур). ХIадис ал-мутаватир учайссар чIявусса, куннайн ку хъар бакъасса инсантурал бувсмунийн, му тIайлашиву цукунчIавсса щак бакъасса. Му куццуй, луттиравун багьан къабитайссар цаннал бувсмур (хIадис ал-ахIад).

– Ккалаккиманан чири шаву. Ва хасшиврул Кьуръандалуя личIи буллалиссар «хIадис ал-кьудси» - Аллагьнал ﷻ калам Идавсил ﷺ цала мукъурттийну бувсмур. – Абадлийсса караматшиву (муъжизат). Кьуръандалуха лавхьхьусса цавагу хха щищачIав ляхъан буван къавхьуссар ва тачIав къахьунтIиссар. Ляхъан буван хIарачат буллай бивкIминнан хъиннува ххуйну бувчIуссар къахьунтIишиву. Идавсил ﷺ заманнай аьрабнал пасихIшиву хъинну лахъсса даражалий диркIссар, мунияту миннан бувчIуссар Къуръандалул мяъналул исвагьишиву ва куртIшиву, рязи хьуссар тукунсса калам инсаннаща ляхъан буван къабюхъайшиву ва Кьуръан Заннаятусса бушиву. Му иш бувчIукун, миннава чIявуми бусурман хьуссар. Цаппараннал тIурча цала дакI хъуншиврул ва хъуслил хъяврин бувну инкар бувссар. Амма цуксса хIарачат булларчагу, Кьуръандалуха лавхьхьусса шанма хха сакин буван къабювхъуну мигу баявур хьуссар.

Кьуръан – махъва-махъсса Лу хъанахъиссар, ванияр махъ цамур Лу ликкан къабувантIиссар. Му жучIанма бивссар царагу хIарп даххана къархьуну. Кьиямасса кьини дучIаннин халкьуннан аьркинсса гьарца маслихIатшиву дуссар Кьуръандалуву. Кьуръан дакIних лахьхьингу бигьассар, мунияту Исламрал тарихрал мутталий бусурман умматраву бивкIссар ва хIакьинугу буссар чIявусса хIафизтал – Аллагьнал ﷻ калам дакIних кIулми.

РАШИД АЬЛИМУРАДОВ

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...