Кьуръандалул хасшивурду

Кьуръандалул хасшивурду

Кьуръандалул хасшивурду

Кьуръан – кьуния шанна шинал мутталий Заннаяту Жабраил-малаикнайхчIин МухIаммад ИдавсичIан ﷺ ликлай бивкIсса Мубараксса Лу. Ваниву буссар идавсшиврул абадлийсса барашинна, хьхьичIва гьан бувну бивкIсса Луттирду ва Заннал низам тасттикь дуллалисса Аллагьнаятусса илгьам.

Кьуръан ккалли бувайссар Аллагь Тааьланал халкьунначIан гьан дурсса конституцияну. МунийхчIинни инсаннал Заннащалсса, жяматращалсса ва цащала цаласса арарду бачин буллай, дуниял-аьлам ляхъан Бувма рязисса куццуй оьрму бачин бувайсса. Кьуръандалул лахьхьин буллалиссар личIи буван тIайламур ва бяйкьумур ххуллу, нур ва цIаншиву. Ттизаманнул цIа дурксса дурккучу Нуруддин ал-Итр тIий ур: «Кьуръан – Аллагь Тааьланал каламри, МухIаммад ИдавсичIан ﷺ гьан бувсса, луттирдаву (мусхIафраву) чивчусса, чIявусса хIакьсса аьлимтурал кьюкьлул бяличIаву дакъа цаннаяту гаманайн биян буллай нани бувсса (таватур), иман дирхьуну му бувккуманан чири шайсса, абадлийсса карамат (муъжизат). Вай мукъурттива жунна кIул хъанай дур цаппара Кьуръандалул хасшивурду:

– Аллагьнал калам. Кьуръандалувун къабуххайссар Идавсил ﷺ хIадисру ва цайми Илагьийсса луттирду.

– МухIаммад ИдавсичIан ﷺ гьан баву. Ва хасшиврул Кьуръан личIи буллалиссар цайми идавстурачIан гьан бувну бивкIсса луттирдая: Таврат, Инжил, Забур ва цаймигу.

– Луттирдаву (мусхIаф) чивчуну бушиву. СалихIсса халифтурал заманнай Кьуръан ца луттиравун батIаврил даву дуллалисса чIумал циняв асхIабтал рязи хьуссар Аллагьнал калам бакъамур ганива личIи буван аьркиншиву.

– БяличIан къабивтун ца аьлимчуная гаманайн биян буллай нани баву (таватур). ХIадис ал-мутаватир учайссар чIявусса, куннайн ку хъар бакъасса инсантурал бувсмунийн, му тIайлашиву цукунчIавсса щак бакъасса. Му куццуй, луттиравун багьан къабитайссар цаннал бувсмур (хIадис ал-ахIад).

– Ккалаккиманан чири шаву. Ва хасшиврул Кьуръандалуя личIи буллалиссар «хIадис ал-кьудси» - Аллагьнал ﷻ калам Идавсил ﷺ цала мукъурттийну бувсмур. – Абадлийсса караматшиву (муъжизат). Кьуръандалуха лавхьхьусса цавагу хха щищачIав ляхъан буван къавхьуссар ва тачIав къахьунтIиссар. Ляхъан буван хIарачат буллай бивкIминнан хъиннува ххуйну бувчIуссар къахьунтIишиву. Идавсил ﷺ заманнай аьрабнал пасихIшиву хъинну лахъсса даражалий диркIссар, мунияту миннан бувчIуссар Къуръандалул мяъналул исвагьишиву ва куртIшиву, рязи хьуссар тукунсса калам инсаннаща ляхъан буван къабюхъайшиву ва Кьуръан Заннаятусса бушиву. Му иш бувчIукун, миннава чIявуми бусурман хьуссар. Цаппараннал тIурча цала дакI хъуншиврул ва хъуслил хъяврин бувну инкар бувссар. Амма цуксса хIарачат булларчагу, Кьуръандалуха лавхьхьусса шанма хха сакин буван къабювхъуну мигу баявур хьуссар.

Кьуръан – махъва-махъсса Лу хъанахъиссар, ванияр махъ цамур Лу ликкан къабувантIиссар. Му жучIанма бивссар царагу хIарп даххана къархьуну. Кьиямасса кьини дучIаннин халкьуннан аьркинсса гьарца маслихIатшиву дуссар Кьуръандалуву. Кьуръан дакIних лахьхьингу бигьассар, мунияту Исламрал тарихрал мутталий бусурман умматраву бивкIссар ва хIакьинугу буссар чIявусса хIафизтал – Аллагьнал ﷻ калам дакIних кIулми.

РАШИД АЬЛИМУРАДОВ

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....