Кьуръандалул хасшивурду

Кьуръандалул хасшивурду

Кьуръандалул хасшивурду

Кьуръан – кьуния шанна шинал мутталий Заннаяту Жабраил-малаикнайхчIин МухIаммад ИдавсичIан ﷺ ликлай бивкIсса Мубараксса Лу. Ваниву буссар идавсшиврул абадлийсса барашинна, хьхьичIва гьан бувну бивкIсса Луттирду ва Заннал низам тасттикь дуллалисса Аллагьнаятусса илгьам.

Кьуръан ккалли бувайссар Аллагь Тааьланал халкьунначIан гьан дурсса конституцияну. МунийхчIинни инсаннал Заннащалсса, жяматращалсса ва цащала цаласса арарду бачин буллай, дуниял-аьлам ляхъан Бувма рязисса куццуй оьрму бачин бувайсса. Кьуръандалул лахьхьин буллалиссар личIи буван тIайламур ва бяйкьумур ххуллу, нур ва цIаншиву. Ттизаманнул цIа дурксса дурккучу Нуруддин ал-Итр тIий ур: «Кьуръан – Аллагь Тааьланал каламри, МухIаммад ИдавсичIан ﷺ гьан бувсса, луттирдаву (мусхIафраву) чивчусса, чIявусса хIакьсса аьлимтурал кьюкьлул бяличIаву дакъа цаннаяту гаманайн биян буллай нани бувсса (таватур), иман дирхьуну му бувккуманан чири шайсса, абадлийсса карамат (муъжизат). Вай мукъурттива жунна кIул хъанай дур цаппара Кьуръандалул хасшивурду:

– Аллагьнал калам. Кьуръандалувун къабуххайссар Идавсил ﷺ хIадисру ва цайми Илагьийсса луттирду.

– МухIаммад ИдавсичIан ﷺ гьан баву. Ва хасшиврул Кьуръан личIи буллалиссар цайми идавстурачIан гьан бувну бивкIсса луттирдая: Таврат, Инжил, Забур ва цаймигу.

– Луттирдаву (мусхIаф) чивчуну бушиву. СалихIсса халифтурал заманнай Кьуръан ца луттиравун батIаврил даву дуллалисса чIумал циняв асхIабтал рязи хьуссар Аллагьнал калам бакъамур ганива личIи буван аьркиншиву.

– БяличIан къабивтун ца аьлимчуная гаманайн биян буллай нани баву (таватур). ХIадис ал-мутаватир учайссар чIявусса, куннайн ку хъар бакъасса инсантурал бувсмунийн, му тIайлашиву цукунчIавсса щак бакъасса. Му куццуй, луттиравун багьан къабитайссар цаннал бувсмур (хIадис ал-ахIад).

– Ккалаккиманан чири шаву. Ва хасшиврул Кьуръандалуя личIи буллалиссар «хIадис ал-кьудси» - Аллагьнал ﷻ калам Идавсил ﷺ цала мукъурттийну бувсмур. – Абадлийсса караматшиву (муъжизат). Кьуръандалуха лавхьхьусса цавагу хха щищачIав ляхъан буван къавхьуссар ва тачIав къахьунтIиссар. Ляхъан буван хIарачат буллай бивкIминнан хъиннува ххуйну бувчIуссар къахьунтIишиву. Идавсил ﷺ заманнай аьрабнал пасихIшиву хъинну лахъсса даражалий диркIссар, мунияту миннан бувчIуссар Къуръандалул мяъналул исвагьишиву ва куртIшиву, рязи хьуссар тукунсса калам инсаннаща ляхъан буван къабюхъайшиву ва Кьуръан Заннаятусса бушиву. Му иш бувчIукун, миннава чIявуми бусурман хьуссар. Цаппараннал тIурча цала дакI хъуншиврул ва хъуслил хъяврин бувну инкар бувссар. Амма цуксса хIарачат булларчагу, Кьуръандалуха лавхьхьусса шанма хха сакин буван къабювхъуну мигу баявур хьуссар.

Кьуръан – махъва-махъсса Лу хъанахъиссар, ванияр махъ цамур Лу ликкан къабувантIиссар. Му жучIанма бивссар царагу хIарп даххана къархьуну. Кьиямасса кьини дучIаннин халкьуннан аьркинсса гьарца маслихIатшиву дуссар Кьуръандалуву. Кьуръан дакIних лахьхьингу бигьассар, мунияту Исламрал тарихрал мутталий бусурман умматраву бивкIссар ва хIакьинугу буссар чIявусса хIафизтал – Аллагьнал ﷻ калам дакIних кIулми.

РАШИД АЬЛИМУРАДОВ

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...