ХIакьсса ччаву

ХIакьсса ччаву

ХIакьсса ччаву

Ва дуниял лярхъуния шинмай инсантал бур ччаву цири, му цукунсса дикIайссар, дурагу дикIайссарив тIисса суалланунсса жавабрах луглай. Муния чIявусса чичлангу, буслангу бюхъанссар, амма жунма чIалай бур дакIнихтунусса ччаву дикIайшиву, масала нитти-буттал ва оьрчIал дянив, уссурваврал ва ссурваврал дянив.

 

Аммарив бусурманчувнан яла агьаммур ччаву хъанахъиссар жува циняв ва щалва аьлам ляхъан бувсса Аллагь ТааьланачIансса ччаву. Аллагьнан ﷻ жува – Цалва махлукьат ххирассару, ниттин цила оьрчIнияр гужну. Аллагьнал ﷻ Цалва лагъартуннал буллалисса бунагьирттачIагу хъуннасса ссавур дуллалиссар. Инсаннал бунагь бувсса чIумал ганал ялувсса магъи дикIайссар тIар: «Я Аллагь, була ттухьхьун изну ва бунагькарсса лагънал ялун лекьан, ва Вийн мютIину акъашиву ттуща бюхIан бюхълай бакъар!», - тIий. Аьрщарал учайсса бур: «Я Аллагь! Була ттухьхьун изну хъя-хъя куну ва бунагь буллалисса лагъ ттувуна оькьан». Аммарив Аллагьу Тааьланал учайсса бур: «Къадулунна на зухьхьун мукунсса ихтияр. Гайннал уттигу тавба дан бюхъайссар. Гай зу ляхъан бувссания, зу мукун къатIунтIиссияв», – куну. Мунияту, жуна Аллагь ﷻ цуксса ххирану ухьурчагу, Аллагьнал ﷻ жучIаннасса ччаврил чIарав му хъинну чIириссар.

Расулуллагьнал ﷺ жухьва бувсун бур Аллагьнахасса ﷻ ва Идавсихасса ﷺ ччаву имандалул гьану бушиву. Ца асхIабнал цIувххуссар: «Я Расулуллагь, иман ссайн учайссар», - куну. Идавсил ﷺ увкуссар: «Иман – Аллагьнахасса ва Идавсихасса ччавури, гьарца цамур ччавунияр ларайсса» (Бухари, Муслим). Цамур хIадисраву увкуну бур: «Зул иман камил къахьунтIиссар Аллагь ва МухIаммад Идавс цимурцаннуяр ххира къавхьуссаксса» (Бухари, Муслим).

ДакI хъанахъиссар инсаннал ччаврил минану. Мунил Заллугу – так ца Аллагьри ﷻ. Мунияту, дакIниву дикIан аьркинссар Аллагьу ТааьланачIансса хIакьсса ччаву. Аммарив цацIана му даражалин иян инсаннаща къашайссар. Муниву кумагну хьун бюхъайссар Аллагьнан ﷻ ххирами ххирану бушиву: валийтал, устазтал, аьлимтал. Гайннахсса ччаврийхчIин инсан ияйссар МухIаммад Идавс ﷺ хIакьну ххира хьусса даражалийн, Идавсихасса ﷻ ччаврийхчIин – Аллагь ﷻ ххира хьусса даражалин. Жунна мукунсса ччаву дулуннав тIий дуаь давангу хъама битан къабучIиссар. МухIаммад Идавсил ﷺ учайсса бивкIссар: «Я Аллагь! Була ттун Вила ва Инава ххираминнал ччаву лайкь хьунсса ччаву ва аьмал».

ХIадисраву увкуну бур: «Аллагьнан ﷻ Цала лагъартуннавасса ца-унугу ххира хьувкун, Жабраил малаикнайн оьвкуну, учайссар: «Ттун пулансса лагъ ххира хьунни, винагу га ххирану ити!» – куну. Яла Жабраиллул учайссар ссавруннал агьулданухь: «ХIакьну Аллагьнан ﷻ пулансса инсан ххира хьунни, мунияту зунгу га ххира хьун аьркинссар!». Яла га лагънан хIурмат бикIайссар ва дунияллийва».

 

Муслимат Раджабова

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Арулва махъ

Хъунасса аьлимчу, дурккучу Абу-Лайслул увкуссар: «Цума инсаннал лавхьхьурив арулва махъ, му инсан икIантIиссар Аллагьналгу ﷻ малаиктуралгу хьхьичI даража лавайну, ва Аллагьнал ﷻ мунал бунагьру багъишла битантIиссар, гай бунагьру хьхьиривусса хьаманияр чIявусса бухьурчагума.   Вай...


Суал-жаваб

КIия инсан куннайн ку данди буклакисса спортрал журардая Исламраву ци увкуну бур? Цувагу, цала чIаравмигу буруччинсса ниятрай спортрахун багьаву, чурххал цIуллушиву дуруччаву Исламраву хъинчулий ккаккан дурну дуссар. Аммарив цаппара шартIру дусса спортрал журарду бунагьссар: Данди буккаврил ягу...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


Шанна бигьасса эбадат

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисирттаву увкуну бур:   «Циняв бусурманнал бунагьру багъишла битаннав тIий дуаь дурманан буссар гьарца бусурманчунахсса чири»   «Кьуръандалувасса ца хIарп дурккуманан хъинбала чичинтIиссар. Гьарца хъинбалалул чиригу ацIлийнуссар. «Алиф,...