Зайнаб – Идавсил ﷺ хъунмамур душ

Зайнаб – Идавсил ﷺ хъунмамур душ

(дайдихьу хьхьичIмур номерданий)

 

Идавсил ﷺ душнил Зайнаблул цила буттал тIимур лалавсун, Ислам кьамул дурссар, амма ганил лас Абуль-Аьслун ччай къабивкIссар бусурман хьун, цува бусурманнайн ва хаснува Идавсийн ﷺ энад бувгьуну акъанугу.

 

 

Цала маччанал увкумур бувну, ганан багьссар Бадрулул гъазаватраву гьуртту хьун, мушриктурал чул бувгьуну. Га талатавриву Абуль-Аьс бусурманнал ясир увссар. Га тархъан увансса арцу-муси гьан дурссар Зайнаблул. Гьан дурмунивух диркIссар Хадижатлул Зайнаблун пишкаш дурсса чарссагу. Га ккаккайхту Идавсил ﷺ амру бувссар Абуль-Аьс итаакьияра куну. Му куццуй, га тархъан увссар, Зайнаб Мадиналив итабакьинсса махъгу лавсун, Маккаливсса тагьар бусурманнан нигьачIин дусса диркIунтIий. Абуль-Аьслул цала махъ бувгьуссар.

Абуль-Аьс Маккалив ивукун, Кяъбалул лагма тIавафгу дурну, цала шавай лавгссар. Ганал Зайнаблухь бувсъссар цанма хьумур: чарсса ккаккайхту Идавсил ﷺ цайва бувсса цIими. Баян бувссар Зайнаб Мадиналив бачин аьркиншиву.

Зайнаб ххуллийн буккан хIадур хъанан бивкIссар. Му иш кIул хьуссар кьурайштурал ца хъун тухундалувасса Гьинд бинт Оьтба тIисса хъамитайпалун. Га бивкIссар чялишну Идавсийн ﷺ къарши буклай, аммарив Зайнаб-луйн дирсса захIматшивурттая бавукун, ганил уздансса тIул дурссар. «МухIаммадлул душ! Ина вила буттачIан бачин хIадур хъанай бусса бурахха. Му тIайлассарив?» - цIувххуссар Гьиндлул. «Вихь мукун щил тIива? Бакъара на чунчIав най» – личIлулшиву дурссар Зайнаблул, Гьиндлул дакIниву ци буссарив къакIулнутIий. Гьиндлул паракьатну увкуссар: «Ттул ссу, щялмахъ мабусларда. Винна арцу ягу ххуллийн ласунсса ци-дунугу аьркинну духьурча, на вин кумаг банна. Нач мадав, арамтуннал дянив хъанахъимур хъаннийн къабагьайссарча». Зайнаблун бувчIуссар Гьинд дакIнихтуну кумаг буван ччай бушиву, амма ганил кумаг кьамул къабувссар.

ХIадуршин къуртал дайхту, Аллагьнайн ﷻ таваккулгу бувтун, Зайнаб ххуллийн бувкссар. Ганищал авчуссар ласнал уссу Кинанат ибн Рабиаь. Аьрабнал аьдатрайн бувну, гайннал ссапар дяхтта байбивхьуссар. Зайнаб щябивкIссар варанттуй дирхьусса паланкиндалуву. Аммарив бигьану Мадиналив биян нясив къавхьуссар. Гай Маккалия лавгшиву кIул хьусса кьурайштал хъирив лавссар, бацIан бансса кьастирай. Кинанат гайннайн мютIи къавхьуну, цащава шайкун лякьлуву оьрчI бусса Зайнаблухлу уклай ивкIссар. Гиккун увкIссар Абу Суфьян ибн ХIарб. Ганан пикри хьуссар маслихIат бувну къалмакъал паракьат дуван. БувчIин буллан ивкIссар уттигъанну хьусса Бадрулул гъазаватраву бух хьусса кьурайштал бусурманнайн хъинну сситтуй бушиву, мунияту Мадиналив гьан цамур чIун язи духьарча хъиншиву. Ганал маслихIат бувссар махъунмай зана бивкIун, халкь паракьат хьунгу бивтун, кьюлтIну хьхьуниву аьрххилийн буккан. Кинанат ганал маслихIатращал рязи хьуну, циняв махъунмай Маккалив зана хьуссар.

Му иширая махъ Зайнаб къашавай хьуну, мадара хьуннин Маккалив ливчIссар. Хъин шайхту гай цIунилгу Кинанатлущал хъинну личIлулну хьхьуниву ххуллийн бувкссар.

Гайннал хьхьичIун Идавсил ﷺ Мадиналия гьан бувссар Зайд ибн ХIариса ва ца ансартуравасса адимина. Хьунабакьайхту Кинанатлул цанма хьумургу бувсун, Идавсил ﷺ душ гайннахьхьун буллуссар.

Му куццуй, Зайнаб бивссар Мадина шагьрулийн, цила буттачIан ва ссурварачIан. Гъан-маччанал аякьалуву шикку ванища хьуссар паракьатну ялапар хъанан, рахIатну дин щаллу дуллан. Ганил чIарав бивкIссар Уммукульсум ва ФатIима.

Ганияр махъ ряхра шин ларгссар. Зайнаб Мадиналив бивкIссар, Абуль-Аьс – Маккалив. Амма гай куннан ку хъамакъабивтссар, Зайнаб ялугьлай бивкIссар ласнал дакIнивун иман-исламрал нур духханнин, цала кулпат цIунилгу цачIун хьуншиврул.

Ца чIумал Абуль-Аьс лавгссар дахху-ласу дуван Шамлив. Ганал тIайлашиву кIулну, кьурайштурал цала даххансса хъус ганащал тIайла дуркссар. Хъинну хайр бусса машагу бувну, га авчуссар Маккалив. Ххуллийх ганал хьхьичIун дуркссар Зайд ибн ХIариса бакIчисса бусурманнал аьралуннал кьюкьа. Цува гайннащал къалаяншиву кIулну, Абуль-Аьс бусурманнал канихьхьун лавгссар. Му куццуй, га ивссар Мадиналив, МухIаммад ИдавсичIан ﷺ.

Шагьрулийн бияйхту Абуль-Аьс кьюлтIну ливхъун, Зайнаблул къатта лявкъуну, кумаг чIа куссар. Га рязи хьуссар кумаг буван.

КIюрххил чаклийн акбар учайхту, асхIабтал мизитравун батIлан бивкIссар. Му чIумал хъаннилмур чулуха Зайнаблул чIу бавссар: «Инсантал! На махъ буллай бура Абуль-Аьс ибн Рабиаь уруччин».

Чак бувну махъ Идавс ﷺ цила душничIан лавгссар. Ганих вичIигу дирхьуну, Идавсил ﷺ увкуссар: «Ина уручлачима уруччин жугу махъ буллай буру». Зайнаблул ﷺ буттахь миннат бувссар Абуль-Аьслуща зерххумур зана дуван. Чансса пикригу бувну, Идавс ﷺ рязи хьуссар. Амма ганийн амру бувссар, Абуль-Аьслул Ислам кьамул къадурссаксса ганачIан гъан машара куну.

Муна мукун, цайнна кьурайштурал тапшур дурсса хъуслищал Абуль-Аьс Маккалив зана ивкIссар. Гьарцаманан цала-цала бутIагу зана бувну, ганал баян бувссар ттиния тинай цува бусурман хьушиву, Ислам кьамул дуршиву. Маккаллал халкьуннал хьхьичIсса цала буржругу лавхъун, га Мадиналив ивзссар. Гиккусса агьалинал Абуль-Аьс ххарину хьуна авкьуссар. Идавсия ﷺ ихтияргу ларсун, Зайнаблул ва Абуль-Аьслул цIунил кулпат бувссар. Зайнаблул ацIния мяйра шин хьуну диркIссар ласнал Ислам кьамул дуваннин ялугьлай.

Ганияр махъ Зайнаблул оьрму лахъисса къавхьуссар. Гьижралул мяйлчинмур шинал ганил дуниял кьадиртссар. Идавсил ﷺ ганиха жаназалул чакгу бувну, аль-Бакьиъ тIисса хIатталлив бувччуссар.

ЩарссаницIа хьусса Аьбуль-Аьс хъинну пашманну ивкIссар. Мукьра шинава гагу накьлу хьуссар.

 

Мадина Закаржаева

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...