ЧIюлу хьун та аьркинссар?

ЧIюлу хьун та аьркинссар?

Ца-цавайннал пикри бикIай чIюлу хьун ягу ххуйсса янна-ка лаххан аьркиншиву так кьатIув буккайни, чил халкьуннал яруннилун агьайни. Хъаннил щала хIарачат бур мудан чIюлусса яннарду лаххаван: даврий, кьатIув сайр бувайний, личIи-личIисса кIанттурдай. Шаппай бувкIукуннив, ми гьарзад даххана дай, ликкай, шюшай. Ласнал хьхьичI тIурча, лаххай яла куц дакъамур янна.

 

Мукуннив мяйжаннугу иш бикIан аьркинсса? Цукунсса чIалачIин дикIан аьркинссар хъамитайпалул цила ласнал хьхьичI?

Ва масалалул хIакъираву хъаннил цукунсса пикрирду бурив кIул буваншиврул на бувхра интернетравусса хъаннил форумрайн. Шикку бур цаппара бусурмансса хъамигу, амма чIявуми бур бусурман бакъасса. Форумрайсса хъаннил пикрирду хъинну жура-журасса бия. Къатта – му бигьалагайсса, чIюлу яннарду лирккун, шардах янна лаххайсса кIанури тIий бия цавай. Вайми рязину бур ласнал хьхьичIгу чIюлу хъанан, лас цувагу хIарачат буллай ухьурча щарссанин ххуй изан. Амма, цуксса махIатталнугу, форумрайсса чIявумийннал пикри бия хъамитайпа цила ласнал хьхьичIгу мудан чIюлуну бикIаван аьркинссар, тIисса. ДакIнин бутан ччай бура кIай хъами чIявумий бусурмансса къабивкIшиву, ва цала пикрилийну, диндалийн чул къабивщуну чичлай бивкIшиву.

Бусурмансса хъами ласурча, му масалалул хIакьиравугу диндалуву дур аьямсса, тIайланнасса низам. Микку мяълумну бувчIин бувну бур хъамитайпалухь душиву ихтияр так цила ласнал хьхьичI чIюлу хъанан. Так ласнал хьхьичI! Му тасттикь буллалисса хIадисгу бур: «Хъаннин къабучIиссар цила янна ликкан, так ласнал къатлуву бакъа» (АхIмад, ат-Тирмизи).

ХIакьинумур тагьар цукунсса дур? Гьарзад ухчIинларай дур. Бусурмансса хъами ва душру бур чIюлу хьун хIарачат буллай так шаппату буккайни, чил арамтурал яруннилун багьайсса кIанттурдай. Шаппай бувххукуннив, ласнал яру ххари буван кIанттай, духсса шарда лаххай яннарду лахлай бур.

Му тIайла бакъасса ишри, цанчирча, гьарцаннан кIулсса зад бур арамтуран «ярунних» ххирашиву. Лас ва щар архIал ялапар хъанай цими шин хьуну духьурчагу, хъамитайпалун аьркинссар ласнаву цичIанмасса гъира лекъащансса хIарачат буван. «На укунмагу ласнан ххирара» тIисса хъаннил хъунмасса гъалат ита бакьлакьиссар, лас циятува арх уллалиссар. Хъамитайпалул буржри ласнан ххуй бизанмур баву, адимина цува мукун буллай акъахьурчагу. Цанчирча, Аллагьнал ﷻ дурну дур щарсса ласнал яруннансса ххаришивуну.

На шикку къабусланна бусурмансса щарсса ласнал хьхьичI цукун чIюлу хьун аьркинссарив, зунмагу ттуяр хъинну кIулхьунссар. Амма ттун бусан ччай бур ласнал хьхьичI цукун бикIан къабучIиссарив: чапалсса, шюкъаршусса, зекъарххусса чIарардащал, куц дакъасса, духсса янналувух, тIааьн дакъасса кьункьащал, лахъи хьусса михьирттащал ва м.ц.

Хъамитайпалун вай задру биттур буван захIмат къахьунтIиссар. Хъама битан къабучIиссар лас рязисса щарссания Аллагьгу ﷻ рязину ушиву. Ва иш бувчIусса щарссанил лякъинтIиссар цила ялув бацIансса чIунгу, гъирагу, хIалгу.

 

Муслимат ХIажиева

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


Арулва махъ

Хъунасса аьлимчу, дурккучу Абу-Лайслул увкуссар: «Цума инсаннал лавхьхьурив арулва махъ, му инсан икIантIиссар Аллагьналгу ﷻ малаиктуралгу хьхьичI даража лавайну, ва Аллагьнал ﷻ мунал бунагьру багъишла битантIиссар, гай бунагьру хьхьиривусса хьаманияр чIявусса бухьурчагума.   Вай...


Шанна бигьасса эбадат

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисирттаву увкуну бур:   «Циняв бусурманнал бунагьру багъишла битаннав тIий дуаь дурманан буссар гьарца бусурманчунахсса чири»   «Кьуръандалувасса ца хIарп дурккуманан хъинбала чичинтIиссар. Гьарца хъинбалалул чиригу ацIлийнуссар. «Алиф,...


Лак Муфтийнащал хьунабавкьунни

Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад -хIажи Аьбдуллаев хьунаавкьунни Лакрал райондал вакилтуращал ва имамтуращал. Лакрал райондалул администрациялул бакIчи Зураб Куччаевлун тIайлабацIу чIа тIий, Муфтийнал кIицI лавгунни чIярусса шиннардий райондалул бакIчину зий ивкIсса Юсуп МахIаммадовлул район...