ЧIюлу хьун та аьркинссар?

ЧIюлу хьун та аьркинссар?

Ца-цавайннал пикри бикIай чIюлу хьун ягу ххуйсса янна-ка лаххан аьркиншиву так кьатIув буккайни, чил халкьуннал яруннилун агьайни. Хъаннил щала хIарачат бур мудан чIюлусса яннарду лаххаван: даврий, кьатIув сайр бувайний, личIи-личIисса кIанттурдай. Шаппай бувкIукуннив, ми гьарзад даххана дай, ликкай, шюшай. Ласнал хьхьичI тIурча, лаххай яла куц дакъамур янна.

 

Мукуннив мяйжаннугу иш бикIан аьркинсса? Цукунсса чIалачIин дикIан аьркинссар хъамитайпалул цила ласнал хьхьичI?

Ва масалалул хIакъираву хъаннил цукунсса пикрирду бурив кIул буваншиврул на бувхра интернетравусса хъаннил форумрайн. Шикку бур цаппара бусурмансса хъамигу, амма чIявуми бур бусурман бакъасса. Форумрайсса хъаннил пикрирду хъинну жура-журасса бия. Къатта – му бигьалагайсса, чIюлу яннарду лирккун, шардах янна лаххайсса кIанури тIий бия цавай. Вайми рязину бур ласнал хьхьичIгу чIюлу хъанан, лас цувагу хIарачат буллай ухьурча щарссанин ххуй изан. Амма, цуксса махIатталнугу, форумрайсса чIявумийннал пикри бия хъамитайпа цила ласнал хьхьичIгу мудан чIюлуну бикIаван аьркинссар, тIисса. ДакIнин бутан ччай бура кIай хъами чIявумий бусурмансса къабивкIшиву, ва цала пикрилийну, диндалийн чул къабивщуну чичлай бивкIшиву.

Бусурмансса хъами ласурча, му масалалул хIакьиравугу диндалуву дур аьямсса, тIайланнасса низам. Микку мяълумну бувчIин бувну бур хъамитайпалухь душиву ихтияр так цила ласнал хьхьичI чIюлу хъанан. Так ласнал хьхьичI! Му тасттикь буллалисса хIадисгу бур: «Хъаннин къабучIиссар цила янна ликкан, так ласнал къатлуву бакъа» (АхIмад, ат-Тирмизи).

ХIакьинумур тагьар цукунсса дур? Гьарзад ухчIинларай дур. Бусурмансса хъами ва душру бур чIюлу хьун хIарачат буллай так шаппату буккайни, чил арамтурал яруннилун багьайсса кIанттурдай. Шаппай бувххукуннив, ласнал яру ххари буван кIанттай, духсса шарда лаххай яннарду лахлай бур.

Му тIайла бакъасса ишри, цанчирча, гьарцаннан кIулсса зад бур арамтуран «ярунних» ххирашиву. Лас ва щар архIал ялапар хъанай цими шин хьуну духьурчагу, хъамитайпалун аьркинссар ласнаву цичIанмасса гъира лекъащансса хIарачат буван. «На укунмагу ласнан ххирара» тIисса хъаннил хъунмасса гъалат ита бакьлакьиссар, лас циятува арх уллалиссар. Хъамитайпалул буржри ласнан ххуй бизанмур баву, адимина цува мукун буллай акъахьурчагу. Цанчирча, Аллагьнал ﷻ дурну дур щарсса ласнал яруннансса ххаришивуну.

На шикку къабусланна бусурмансса щарсса ласнал хьхьичI цукун чIюлу хьун аьркинссарив, зунмагу ттуяр хъинну кIулхьунссар. Амма ттун бусан ччай бур ласнал хьхьичI цукун бикIан къабучIиссарив: чапалсса, шюкъаршусса, зекъарххусса чIарардащал, куц дакъасса, духсса янналувух, тIааьн дакъасса кьункьащал, лахъи хьусса михьирттащал ва м.ц.

Хъамитайпалун вай задру биттур буван захIмат къахьунтIиссар. Хъама битан къабучIиссар лас рязисса щарссания Аллагьгу ﷻ рязину ушиву. Ва иш бувчIусса щарссанил лякъинтIиссар цила ялув бацIансса чIунгу, гъирагу, хIалгу.

 

Муслимат ХIажиева

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...