ЧIюлу хьун та аьркинссар?

ЧIюлу хьун та аьркинссар?

Ца-цавайннал пикри бикIай чIюлу хьун ягу ххуйсса янна-ка лаххан аьркиншиву так кьатIув буккайни, чил халкьуннал яруннилун агьайни. Хъаннил щала хIарачат бур мудан чIюлусса яннарду лаххаван: даврий, кьатIув сайр бувайний, личIи-личIисса кIанттурдай. Шаппай бувкIукуннив, ми гьарзад даххана дай, ликкай, шюшай. Ласнал хьхьичI тIурча, лаххай яла куц дакъамур янна.

 

Мукуннив мяйжаннугу иш бикIан аьркинсса? Цукунсса чIалачIин дикIан аьркинссар хъамитайпалул цила ласнал хьхьичI?

Ва масалалул хIакъираву хъаннил цукунсса пикрирду бурив кIул буваншиврул на бувхра интернетравусса хъаннил форумрайн. Шикку бур цаппара бусурмансса хъамигу, амма чIявуми бур бусурман бакъасса. Форумрайсса хъаннил пикрирду хъинну жура-журасса бия. Къатта – му бигьалагайсса, чIюлу яннарду лирккун, шардах янна лаххайсса кIанури тIий бия цавай. Вайми рязину бур ласнал хьхьичIгу чIюлу хъанан, лас цувагу хIарачат буллай ухьурча щарссанин ххуй изан. Амма, цуксса махIатталнугу, форумрайсса чIявумийннал пикри бия хъамитайпа цила ласнал хьхьичIгу мудан чIюлуну бикIаван аьркинссар, тIисса. ДакIнин бутан ччай бура кIай хъами чIявумий бусурмансса къабивкIшиву, ва цала пикрилийну, диндалийн чул къабивщуну чичлай бивкIшиву.

Бусурмансса хъами ласурча, му масалалул хIакьиравугу диндалуву дур аьямсса, тIайланнасса низам. Микку мяълумну бувчIин бувну бур хъамитайпалухь душиву ихтияр так цила ласнал хьхьичI чIюлу хъанан. Так ласнал хьхьичI! Му тасттикь буллалисса хIадисгу бур: «Хъаннин къабучIиссар цила янна ликкан, так ласнал къатлуву бакъа» (АхIмад, ат-Тирмизи).

ХIакьинумур тагьар цукунсса дур? Гьарзад ухчIинларай дур. Бусурмансса хъами ва душру бур чIюлу хьун хIарачат буллай так шаппату буккайни, чил арамтурал яруннилун багьайсса кIанттурдай. Шаппай бувххукуннив, ласнал яру ххари буван кIанттай, духсса шарда лаххай яннарду лахлай бур.

Му тIайла бакъасса ишри, цанчирча, гьарцаннан кIулсса зад бур арамтуран «ярунних» ххирашиву. Лас ва щар архIал ялапар хъанай цими шин хьуну духьурчагу, хъамитайпалун аьркинссар ласнаву цичIанмасса гъира лекъащансса хIарачат буван. «На укунмагу ласнан ххирара» тIисса хъаннил хъунмасса гъалат ита бакьлакьиссар, лас циятува арх уллалиссар. Хъамитайпалул буржри ласнан ххуй бизанмур баву, адимина цува мукун буллай акъахьурчагу. Цанчирча, Аллагьнал ﷻ дурну дур щарсса ласнал яруннансса ххаришивуну.

На шикку къабусланна бусурмансса щарсса ласнал хьхьичI цукун чIюлу хьун аьркинссарив, зунмагу ттуяр хъинну кIулхьунссар. Амма ттун бусан ччай бур ласнал хьхьичI цукун бикIан къабучIиссарив: чапалсса, шюкъаршусса, зекъарххусса чIарардащал, куц дакъасса, духсса янналувух, тIааьн дакъасса кьункьащал, лахъи хьусса михьирттащал ва м.ц.

Хъамитайпалун вай задру биттур буван захIмат къахьунтIиссар. Хъама битан къабучIиссар лас рязисса щарссания Аллагьгу ﷻ рязину ушиву. Ва иш бувчIусса щарссанил лякъинтIиссар цила ялув бацIансса чIунгу, гъирагу, хIалгу.

 

Муслимат ХIажиева

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.     Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим.   МарцIну вичIи дишара, я диндалул уссурвал, Жула Сайид Идавсил сиярдалул бусаннин. Арулдагу лухччигу, арулдагу ссавругу Цахлуну ляхъан дурсса ХIабибуллагь...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...