Хувайлидлул душ Хадижат

Хувайлидлул душ Хадижат

Хувайлидлул душ Хадижат

Хувайлидлул душ Хадижат – МухIаммад Идавсил цалчинсса ва цуппа дунияллия гьаннин ца бакъа бакъасса кулпатри. Миннал Заннаясса нигь душиврул гьанурдай цIакь хьусса ччаву диркIссар. Цуппа щар хьуну буссаксса хIаллай, Хадижатлул цалагу МухIаммадлул чулиннай хIурмат бакъашиву ккаккан къадурссар.

 

Хадижат бивкIссар чурххал лахъсса, бурчу кIяласса, авурсса, аькьлу бусса, тIайлашиву ччисса, бажар бусса хъамитайпа. Кьурайшитурал дянив яла цIа-кьини думур ва хIурмат бумур бивкIссар цуппагу. ДакI тIиртIусса, сахаватсса, мюхтажминнан, цилва мачча-гъаннан мудан кумаг бувайсса бивкIссар, хъатIи буван каши дакъасса жагьилминнангу кумаг бувайсса бивкIссар. Хадижат ххаллилсса хасиятрал заллу бивкIссар. Машлухун багьну бивкIссар, машагу бувайсса бивкIссар тIайлану, чумартну ва узданну. Багьлух инсантал бувгьуну тIайла буккайсса бивкIссар даххансса хъуслищал Шамлив. МухIаммадлун ﷺ 25 шин хьусса чIумал, вагу лавгссар Хадижатлул миннат бувну Шамлив (Сириянавун) ванил чарвансарайлущал.

МухIаммадлул ﷺ яла цанма щарну бувцуссар. Ва Идавсил ‎ﷺ чIарав бавцIуссар, МухIаммадлул ‎ﷺ ХIираъ нуххуву хьхьичIра-хьхьичI Занная идавсшиву лирксса чIумал. Ва къазразанну шавай зана хьуну, Хадижатлухь бувсъссар хьумур. Нигьа увсун ивкIссар, хьувивав цащава идавсшиврул кIусса хъар ларсун ачин тIий, бувсъссар Хадижатлухь ташвишну ушиву. Хадижатлул ва паракьат увссар: «На барча уллай бура ина бюхттулсса ххаришиврущал. Аллагьнайн хъарашав, Аллагьнал ина тачIав кьюкьин къаувантIиссара, ина мачча-гъанминнащал хIала-гьурттушиву дусса, мудан тIайламур учайсса ва заэвминнал чIарав ацIайсса унутIий».

Хадижатлул Идавсин ﷺ кIия арс увссар, ми мюрщинийва ливтIуссар. Мукьва душгу бувссар. Идавсил ﷺ нясав наниссар МухIаммадлул ﷺ ва Хадижатлул душнияту ФатIимая, хаснува ванил арсурваврая ХIасаннуя ва ХIусайннуя. Вайннал наслулуву бивкIссар хъунисса имамтал, валийтал, тIарикьатрал щейхтал ва цаймигу цIанихсса инсантал. Вайннал наслулия бивзми хIакьинусса кьинигу буссар.

Имам АхIмадлул бувсмунийн бувну, Идавсил ﷺ Аллагьнал цIанийну хъа бувссар, Аллагьнал цанна Хадижатлуяр ххуйсса щарсса къадуллушиврий. Идавсил ﷺ учайсса бивкIссар, инсантал цайнма вих къавхьуний, ванил вихшала дирхьуна, инсантурал цува думуницIа увсса чIумал, ванил цан хъус дуллуна, вайми хъаннил оьрчIругу къабувна, ванил бакъа куну.

Ванил оьрмулул тарихрава жунма чIалачIисса куццуй, Хадижат бивкIун бур хIакьсса савдажар. Ва машлухун багьну, даву дюрхъуну дачин дурну бивкIун бур. Аьрабнавусса авадансса хъаннивасса ца бивкIун бур. Маккаллал иш-бажаранчитурал дянив ванил сий диркIун дур ва хIурматрай ванийн «аль-Кубра» – «хъунмур, бюхттулмур» учайсса бивкIун бур. Исламрал тарихраву Хадижатлул хъунмасса кIану бувгьуссар. Ва бивкIссар цалчин Ислам кьамул дурмургу, Идавсищал ﷺ архIал цалчин чак бувсса инсангу. Исламрал ххуллий ванил азаллийсса динарду дарчIуссар, Идавсин ﷺ яла цIакьмур чул бищай ттарцIнугу бивкIссар.

Хадижатлул Аллагьнал Илчинащал ﷺ ташулуву бавкьуну, нахIуну оьрму бувтссар ва 65 шинал оьрмулуву Маккалив ахиратравун лавгссар. Ванил бивкIу хъинну кьувтIуссар МухIаммад Идавсил ﷺ дакIнивун.

 

Камал ХIасанов

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Напсилул хасиятру

Напсилул хасиятруЦала напсилух вичIи дирхьуну, оьбаларду буллан махъаллил акъасса инсаннан хасъсса хасиятру дур къуллугърах къанихшиву ва мудан цува цайминнаяр лавайну икIан ччишиву. Мукунсса инсаннан, мудан хьхьичIун личлай, цайми инсантал цала буюрду биттур буллали буллай, цахва мюхтаж буллан...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...