Хувайлидлул душ Хадижат

Хувайлидлул душ Хадижат

Хувайлидлул душ Хадижат

Хувайлидлул душ Хадижат – МухIаммад Идавсил цалчинсса ва цуппа дунияллия гьаннин ца бакъа бакъасса кулпатри. Миннал Заннаясса нигь душиврул гьанурдай цIакь хьусса ччаву диркIссар. Цуппа щар хьуну буссаксса хIаллай, Хадижатлул цалагу МухIаммадлул чулиннай хIурмат бакъашиву ккаккан къадурссар.

 

Хадижат бивкIссар чурххал лахъсса, бурчу кIяласса, авурсса, аькьлу бусса, тIайлашиву ччисса, бажар бусса хъамитайпа. Кьурайшитурал дянив яла цIа-кьини думур ва хIурмат бумур бивкIссар цуппагу. ДакI тIиртIусса, сахаватсса, мюхтажминнан, цилва мачча-гъаннан мудан кумаг бувайсса бивкIссар, хъатIи буван каши дакъасса жагьилминнангу кумаг бувайсса бивкIссар. Хадижат ххаллилсса хасиятрал заллу бивкIссар. Машлухун багьну бивкIссар, машагу бувайсса бивкIссар тIайлану, чумартну ва узданну. Багьлух инсантал бувгьуну тIайла буккайсса бивкIссар даххансса хъуслищал Шамлив. МухIаммадлун ﷺ 25 шин хьусса чIумал, вагу лавгссар Хадижатлул миннат бувну Шамлив (Сириянавун) ванил чарвансарайлущал.

МухIаммадлул ﷺ яла цанма щарну бувцуссар. Ва Идавсил ‎ﷺ чIарав бавцIуссар, МухIаммадлул ‎ﷺ ХIираъ нуххуву хьхьичIра-хьхьичI Занная идавсшиву лирксса чIумал. Ва къазразанну шавай зана хьуну, Хадижатлухь бувсъссар хьумур. Нигьа увсун ивкIссар, хьувивав цащава идавсшиврул кIусса хъар ларсун ачин тIий, бувсъссар Хадижатлухь ташвишну ушиву. Хадижатлул ва паракьат увссар: «На барча уллай бура ина бюхттулсса ххаришиврущал. Аллагьнайн хъарашав, Аллагьнал ина тачIав кьюкьин къаувантIиссара, ина мачча-гъанминнащал хIала-гьурттушиву дусса, мудан тIайламур учайсса ва заэвминнал чIарав ацIайсса унутIий».

Хадижатлул Идавсин ﷺ кIия арс увссар, ми мюрщинийва ливтIуссар. Мукьва душгу бувссар. Идавсил ﷺ нясав наниссар МухIаммадлул ﷺ ва Хадижатлул душнияту ФатIимая, хаснува ванил арсурваврая ХIасаннуя ва ХIусайннуя. Вайннал наслулуву бивкIссар хъунисса имамтал, валийтал, тIарикьатрал щейхтал ва цаймигу цIанихсса инсантал. Вайннал наслулия бивзми хIакьинусса кьинигу буссар.

Имам АхIмадлул бувсмунийн бувну, Идавсил ﷺ Аллагьнал цIанийну хъа бувссар, Аллагьнал цанна Хадижатлуяр ххуйсса щарсса къадуллушиврий. Идавсил ﷺ учайсса бивкIссар, инсантал цайнма вих къавхьуний, ванил вихшала дирхьуна, инсантурал цува думуницIа увсса чIумал, ванил цан хъус дуллуна, вайми хъаннил оьрчIругу къабувна, ванил бакъа куну.

Ванил оьрмулул тарихрава жунма чIалачIисса куццуй, Хадижат бивкIун бур хIакьсса савдажар. Ва машлухун багьну, даву дюрхъуну дачин дурну бивкIун бур. Аьрабнавусса авадансса хъаннивасса ца бивкIун бур. Маккаллал иш-бажаранчитурал дянив ванил сий диркIун дур ва хIурматрай ванийн «аль-Кубра» – «хъунмур, бюхттулмур» учайсса бивкIун бур. Исламрал тарихраву Хадижатлул хъунмасса кIану бувгьуссар. Ва бивкIссар цалчин Ислам кьамул дурмургу, Идавсищал ﷺ архIал цалчин чак бувсса инсангу. Исламрал ххуллий ванил азаллийсса динарду дарчIуссар, Идавсин ﷺ яла цIакьмур чул бищай ттарцIнугу бивкIссар.

Хадижатлул Аллагьнал Илчинащал ﷺ ташулуву бавкьуну, нахIуну оьрму бувтссар ва 65 шинал оьрмулуву Маккалив ахиратравун лавгссар. Ванил бивкIу хъинну кьувтIуссар МухIаммад Идавсил ﷺ дакIнивун.

 

Камал ХIасанов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га...


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...