Дуниял элмулул дуцIин дурма

Дуниял элмулул дуцIин дурма

Дуниял элмулул дуцIин дурма

Имам аш-Шафиъ – Абу Аьбдуллагь МухIаммад ибн Идрис ибн Аьббас ибн Оьсман ибн Шафиъ ибн Саиб ибн Оьбайд ибн Аьбдуязид ибн Гьишам ибн Аьбдуль МутIалиб ибн Аьбду Манаф (МухIаммад Идавсил e буттал ппу) – увссар Гьижралул 150-ку шинал Гъазза тIисса кIанай.

Ганан кIира шин хьусса чIумал мунал нину ФатIимат Маккалив бивзссар. Шикку имам аш-Шафиъ айивхьуссар элму лахьлай. Арулла шинаву ганан щалва Кьуръан дакIних кIулну бивкIссар, ацIра шинаву имам Маликлул чивчусса хIадисирттал лу «Муватаъ» дакIних лавхьхьуссар. Оьрмулул 15-ра шинаву имам аш-ШафиъначIа фатва булунсса изну бивкIссар. 13-нна шинаву га лавгссар Мадиналив имам МаликлучIа элму лахьлан. Бусаврин бувну, имам аш-Шафиънал цавагу имам Маликлул чивчусса лу лакъавхьхьуну къабивтун бур. Мадиналив га цаймигу аьлимтурачIа дуклай ивкIссар. Имам Малик сагъну уссаксса га Мадиналия чунчIав къалавгссар. Муния махъ имам аш-Шафиъ Багъдадлив лавгссар. Багъдадуллал аьлимтуран ганал элмулул даража кIул хьувкун, цинявппагу ганал лагма лавгун, ганал тIимунил хъирив бавчуссар.

Рабиъ ибн Сулайманнул бусаврин бувну, имам аш-Шафиъ кIюрххил чак бувну махъ айишайсса ивкIссар дарс дихьлай. Цалчин ганал хьхьичI щябикIайсса бивкIун бур Кьуръан лахьлахьимий. Баргъ гьаз хъанан бивкIукун, гай лавгун, имамнал хьхьичI хIадисру ва гайннул мяъна лахьлахьимий щябикIайсса бивкIун бур. Миннал хъирив суаллу булун, элму тикрал дуван ччими щябикIайсса бивкIун бур. Ахттайн чIун гъан хъанан диркIукун, аьраб маз, грамматика лахьлахьими бувкIун, ахттайн чак баннин имамначIа бацIайсса бивкIун бур.

Имам АхIмад ибн ХIанбал тIий ивкIун ур: «Ттун имам ашШафиънаяр хъинну Аллагьнал ﷻ Лу (Кьуръан) кIулсса цучIав къаккавкссар». Буслай бур, имам ашШафиънал гьарца кьини щалва Кьуръан буккайсса бивкIшиву. Рамазан зурул мутталий чакливу ганал 60-ва Кьуръан буккайсса бивкIссар. Гьарца заманнаву загьирмур кIулсса аьлимтал лагайсса бивкIссар Аллагьнал ﷻ цал дакIурдиву батIинсса элму дирхьусса валийтурачIан, шайхтурачIан. Имам аш-Шафиъ, имам АхIмад, Суфьяну Саври, имам ан-Навави, Изуддин ибн Аьбдусалам, Закарья аль-Ансари, ибн ХIажар Гьайтами ва цаймигу салихIсса Аллагьнал ﷻ валийтурачIан лавгун миннал рувхIанийсса тарбиялувун буххайсса бивкIссар. Имам аль-Гъазалинал «ИхIяъ» тIисса луттираву чивчуну бур, имам аш-Шафиъ шайх Шайбан ар-РаиначIан лагайсса ивкIшиву. Ганал хьхьичI мутааьлим куна авцIуну цалва иширттаву ганащал маслихIат ккаккайсса бивкIссар. «Ина, хъунасса аьлимчув, ганахь циван цIухлай ура?» – куну цIувххукун, имам аш-Шафиънал увкуссар: «ХIакьну, Аллагьнал ﷻ вайннан жунна къадуллусса элму дуллуну дур». Имам АхIмад ибн ХIанбал цала арснахь тIий ивкIссар: «Ттул мукьцIалла шинни дуаьлуву Аллагьнахь ﷻ имам аш-Шафиънан цIими чIа тIий».

Арснал цIувххуну бур: «Цукунсса инсан ия имамАш-Шафиъ, ина мунаха миксса чIярусса дуаь дуваншиврул?». АхIмад ибн ХIанбалнал увкуссар: «Я ттул арс, имам-аш-Шафиъ ва дунияллун чани буллалисса баргъ ия, инсантуран барачатшиву ларсун най ия» – куну. Имам аш-Шафиъ Ражаб зурул махъра-махъсса кьини, нюжмар хьхьуну хъатIан чаклия махъ ва дунияллия лавгссар. Гьунттимур кьини ахттакьун чак бувну махъ га увччуссар Египетнаву Карафат тIисса кIанттай. Имам аш-Шафиънал мазгьаб щалла дунияллийх машгьур хьуссар. Ганал элму, такьва, загьидшиву, тIайлашиву, чумартшиву, сахаватшиву, лавайшиву цайми ганал заманнавусса ва хъиривсса аьлимтуравунияр ххишаласса душиврий циняв аьлимтал рязи хьуссар,.

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву увкуну бур: «Кьурайштурал тухумравасса ца аьлимчув икIантIиссар, цалла элмулул щалла дуниял дуцIин дувансса». Имам АхIмад ва цаймигу аьлимтал тIий бур, ва хIадис имам аш-Шафиънаясса бушиву, ванал мазгьаб ва элму щалагу дунияллийх ппив хьуну, ганал хъирив чIявусса бусурман най бунутIий.

АЬЛИ КЬУРБАНОВ

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


ХIурмат бушиву – Заннайн мютIишивур

Аллагьнайн ﷻ икрам-эбадат дуваву къуртал къашайссар так ца чак баврийну, зума дугьаврийну, Кьуръан буккаврийну ягу зикрирду буллалаврийну. Аллагьнайн ﷻ эбадат дуваву – му хъанахъиссар инсаннал оьрмулуву буллалисса, хъанахъисса цимурца ишру Аллагьнайн мютIину баву. Дукра дукаву бикIу,...


АхIмакьманал лишан

ХьхьичIазаманнай ца аькьлукар най ивкIун ур цала иширттай Бухаралив. Ганан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьну ур хъинну маз чIявусса адимина. Ганал аькьлукарнахьхьун чIявусса суаллу буллай, жаваб дулуннин къаавцIуну, цала ва цайминнал оьрмурдавасса ишругу буслай, ивкIун ур.   Акьлукар...


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...