Бархъаллал Маллайл шеъри

Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй

 

(Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)

 

ХIажимуса-хIажи накьлу шаврил шеърири ва

 

Ихвантал, я ахIбабтал, я дак ччурччу шари́йктал,

Мусибатрал гьалмахтал, я диндалул уссурвал!

На ца калам буванда, ххуйну вичIи дишара,

ДакI хъя учинсса эбрат дувансса гъалгъа банна.

Эътикадрал агьлулун мюнпат биянсса куццуй,

АьтIий, оьттул макь рутIлай, буккинда ца марсият.

Бисмиллагьгу увкуну, салавагу дутлайна,

Силсилалул агьлулийн натавассулгу бувну,

Миннал цала ацIан ув Дагъусттан вилаятрай

Халипанал хIавчIусса бивкIулул кьурттарая.

Муршидтуралгу муршид, Аль-Камилул-Мукаммил.

ХIакьсса иршадрал кьутIбу Аль-ХIажи АьбдурахIман.

Дагъусттаннал тассаруф хIакьну цал канихь дума

Абул Аьмдад Сугъури, мяйжансса Заннал валий.

Дагъусттандай ацIангу увнал асрардал амин,

ХIакьсса Дагъусттан кьутIбу, садатътурал халипа.

Дагъусттан ябан ивтсса мяйжансса Заннал гъалбарцI

Мубарак накьлу шайни, дунияллия нанийни.

БивкIулул кьуру хIачIлай шанийх ивхьусса чIумал,

Садаттурал арвахIру ци хIасратну дуваяв?

Ссав дурцIу малаиктал ци махIрумну буявав?

Лухччи дурцIу абдалтал, нужаба́ъ-нукьаба́ътал.

Цинявппагу акьтIабтал, гьами рижалул гъайбтал

Ци къуману буявав, ци махIрумну буявав?

Гъару ХIираърнай лавгун, ци хIукму кьувкьунабав,

Дагъусттаннал нур лерщун, Дагъусттан лухIи хьувкун.

Миннйясса язухъирал яс-маоь къабувнабав,

Раббаний ва та Шафиъ, ФатIима ва ХIафисат.

Ци хIал-хIукму буявав, я Рабий, миннал ялув,

Хъун ХIасан, ЧIиви ХIасан, яла Хьурдал Аьбдуллагь,

Оьнвану-ссалахIрайсса цинявппа мюталимтал

Ци хIасратну буябав, надаматрай буябав.

Абул-Нур, Абул-ФутухI дунъяллия нанийкун,

ХIакь Ирадатрал сахIиб накьлу шай хьхьу-кьинирдай.

Гьава баххана хьуну, дунъял лухIи-цIан хьуну,

Ва мукьвагу икьлимрайн, вай арулвагу хьхьири,

Аьлам халкь гьалак хьусса ахбарду буслан бивкIри,

Ва замгьар ба ва зулмат жуйн дагьсса хьхьу-кьинирдай.

Маккалив, Мадиналив та Расулнал Равзатрай

Ишаралул шавушнал наъю къабувнабавли?

Дагъусттан вилаятрай лавхъсса нурданил чирахъ

Илагьийсса марч бувккун, уф куну лещан бунни.

Дагъусттан ябан ивтсса хIакьсса Аллагьнал валий

Алжандул ардабунай гьава бувну лавгунди.

Муридтурал мажлис бай, садатурал халифа

Барзахрабунай лавгун, мажлис бакъа ливчIунду.

РавхIанитурал мурад, валийтурал мухIтарам

Мажлисрах бурган бувну, файз бутIин бувай аслан.

Кьабивтунни ина жу чурх равхIани къавхьуна,

Чурх равхIани хьун буллай, ца-ца багьана хъанай.

Мурадиран сабабру тти цанура кьуркьунди,

Муршид ирттихIал хьунни, щалда дуньял цIан хьунди.

Валий накьлу хьунни тIий, лухччи-ссавнил чIу бунди.

Аьрширая ав бувай садатурал къукъухьхьи

Валитурал мажлисрай барзахравун бивгьунди.

ЦIансса дакIру чанда дай Алжандул булбул-чIелму.

Ялугьи ххал къахъанай, махIрумну ливчIун буру

Къянкьа дакIру кIукIлу дай тIарикьатрал тIутIул багъ.

Канай буччин къавхьуна, силул кьавкьун лавгунди,

Хараб хьусса Дагъусттан чанда бай нурданил ттарцI

Аьрщаравун дахьларгун, чани бакъа ливчIунди

Муридтурал хIачIайсса хIакьикьат элмулул аьйн.

ХIачIлайн ща къаливххуна, лухччинивун бувкьунни,

Муридтал ав байсса, файзирал арду кьавкьун.

Ав бансса кIантту бакъа лагуну ливчIун бури,

Аьйма ва айкам асам-талну тти ливчIун буру.

Ярундин чани бакъа, дакIурдин нургу левщун,

Я хъуними ттул ппухълу, мюрщими ттул уссурвал,

Оьттул макьру рутIланцIа аьтIутIира хуллантал

ЦIими бачин вакил ув Идавсил варис акъа.

Лухччи-ссавнил нур дакъа лухIину чIалай бурча,

Муридтурал сайр бувай мяърипат элмулул багъ.

Ажалданул сайлданул хьхьичIа букьан бувунни

Учин цал цIа нахIусса Мубарак накьлу хьуну.

Дагъусттан вилаятрай зулмартрал цIан дагьунди

Ккавккун цал гьайбат ххуйсса кьутIбу интикьал хьунди.

Угь учара муридтал, дакIру хъя-хъа чинцIакул,

Зуматусса цал калам асарардая буяча.

Яру аьтIутIи бара, бярду-бярду бацIанцIа,

Файзирал хьхьири кьавкьун, баракатрал бяр кьавкьун.

Тти ливчIунду магъбулну, аьтIутIира уссурвал,

Дагъусттандал мураббий табрият цал канихьма

Та Кьукний накьлу хьунди, тасаввуф духларгнуди,

ХIакьикьатрал ахIкамру тааьтIтIулну ливчIунди.

Сияр-сулукгу кьуркьун Дагъусттан вилаятрай

Сугъуринал щаращи утти бувкьун лавгунди,

ТIарикьатрал ххуллурду къума хьуну ливчIунди,

Тарбият нани дансса цучIаввагу акъари.

ХIикматрал бутIа бувксса хIакьсса Идавсил варис

Илагьийсса хIукмулул хьхьичIа укьан увунди.

ОьрчIацIун вацIа ябай Заннан ххирасса гъалбарцI

Дагъусттандалун бувай хIакьсса иршадрал КьутIбуй.

Гьарицаннахь насихIат хIикматрай бусай хьхьири,

Шаръэрал сиясатрай Дагъусттан ябув тарлан,

Мункиринтурал инкар яла лагайсса куццуй

Ихлас дунал эътикьад хъинну цIакь хьунсса куццуй,

Аьмну мюнпат булайсса кIучIну ливчI ляълу-жавгьар,

Ран даркьусса дакIурдийх нур дакьин дувай мунир.

Кьабивтунну ина жу гьуя тIий, леххаву тIий,

Мурадирайн къабивна, ка дугьанма акъана.

Аллагьнал ва жу дянив ислахI байма акъана,

Аллагьнал ва Расулнал садаттурал мурадрайн

ЧантI чин байма акъана ливчIун буру маслубну,

ЛивчIун буру махIрумну, ливчIун буру магьлукьну.

Жул вийнури устазтурайн, Расулнайн,

Жу къума хьусса чIумал жун леххаврийн бизан ба.

Кьайдул-хIаятрабугу жул му́сил ина уяв,

Тти вил равхIаниятран кьуват ххишалашиврий

Жул эътикьад цIакьссари, жу хъинну мукIруссару,

Садаттал бурган бувну, жуяту рязи бувну,

Жул зулмат сабабрайну жуяту арх машара,

Я устаз, я дакэнил нур, Аби Имам Раббани.

ХIазрат дуруган дуллай, жигьадрай икIаварда,

Уттавану уссаксса жун мюнпат тIалав дуллай.

Гьарца вила мажлисрайн даиман ххюрхху уллай,

Нава хIайван унутIий цичIав ласун къавхьунди.

Кьадру буван къавхьунди, укъавчIуна лавгунда,

Макьаитара Хъювхъий вила назратраяту.

Я диндалул ихвантал, ттула дакIнил ахIбабтал,

Ликкавивав тти жуйнма ванияр хъун мусибат.

ДакIру таслият дара, зулда дакI зура дара,

Фахрул-аьлам лагаву дакIнийн булутияра.

ХIасан-ХIусайндул ялун бувкIмур пикри бувара,

Щукру хъинну бувара, шийхва ивкIусса куну.

Раббани ва та Шафиъ жунма махъ усса куну,

Аллагьнал ва Расулнал хIазрат рязи хьун дуван.

ЯхI буллай, къайгъу булай, сааьдат касбу дара,

ХIусуд-гъилла къадиртун, гъазбу-кибру кьабивтун,

Му сааьдату-ддарайн къайгъу бувну ласира,

Жаннатул-фирдавсравун вин уххан ччай ухьурча.

 

Ва шеъри сакин бувссар Хъювхъиял шяравасса Загьидинал, цала усттаз Кьукниятусса ХIажимуса-ХIажи накьлу хьусса чIумал

 

(гихунмайгу буссар)

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...