ОЬРЧIАХЬ БУККИЯРА

ОЬРЧIАХЬ БУККИЯРА

ОЬРЧIАХЬ БУККИЯРА

Зулми оьрчIру ссаха зий бур?

Гьарца кьини мямма ва дада даврий буссаксса Салман личIайсса ивкIун ур нянящал. Гай бучIаннин ссавур духларгун ялугьлай икIайсса ивкIун ур, хIакьинувагу цахра къулагъас дуванссар, ххираххуй увну тIуркIу буванссар тIий. Амма бутта мудан увххун учIайсса ивкIун ур, ниттингу даврия махъгу отчетру хIадур дуллай, оьрчIах бургансса чIун къашайсса диркIун дур. Сайки бигьалагай кьинирдайгума ниттин даврийн гьан багьайсса бивкIун бур.

Салманнул яла агьаммур дялахъру диркIун дур компьютерданух щяикIаву, мультфильмру ххал даву ва телевондалуву соцсетирдавун уххаву. Лях-карах дустуращал кьатIувгу уккайсса ивкIун ур. Му куццуй, нитти-буттал оьрчIан цукунчIавсса тарбия дулунсса чIун къархьуну дур. «Вил дустал ца бур, ина миннащал ци дуллан икIара? Ина цукунсса мультфильмру ххал дуллай ура? Компьютердануву ци ххал дувара?» – укунсса суаллугу нянял тIачIав къабуллуну бур. Ахиргу Салман хъуна хьуну ур адав-хIурмат къакIулсса, рахIму-цIими бакъасса инсан.

ХIурмат бусса уссурвал ва ссурвал. Пикри буварча, хIакьинусса кьини чIявусса оьрчIру бур нитти-буттал къайгъулуцIа хьуну, цахунма цивппа бивчуну хъуни хъанай. Зу тарбия къабулларча, ми тарбия бувантIиссар кьатIаллил, телевизорданул, компьютерданул ва телефондалул. Мукунсса оьрчIая ца хьунтIиссарив зува пикри бувара! ХIакьину оьрчIал ялув къабавцIуминнан гьунтти кьурчIисса макь дутIлан багьантIиссар! Пикри бакъашиву мадувару…

Щялмахъ бувсманая вихшала кьукьайссар

Асият бивкIун бур хъюву аьтIий щябивкIун. Му чIумал шаппай бувкIсса ганил ниттилссу Марияннун пашмансса душ ккавккун, цIувххуну бур

– Циван аьтIий бура, къаччан бикIан щил буври? – Рашид ва Саида ттупгу лавсун кьатIув лавгунни тIурку тIун, на къабувцунна, – бувсун бур Асиятлул. Ниттилссил цIуххубусу бувну кIул бувну бур Асиятлул лахьхьу Рашид ва Саида хъяврин бувну бивкIшиву, мунияту хIакьину тайннал ва цащалва къабувцушиву. Марияннул цила уссил душнил чул къабувгьуну, бувчIин бувну бур щялмахъ бусаву ххуй дакъасса хасият душиву ва хъяврин буллан къабучIишиву.

– Щялмахъ бувсманайн щилчIав вихшала къадишайссар, яла тIайламур бусларчагу вих хъанан къабикIайссар. Мукунманаяту чанчанну тIий дусталгу арх хьунтIиссар, ахиргу цувалу личIантIиссар, – увкуну бур ниттилссил, – жула ххирасса МухIаммад Идавсил увкуссар: «Щялмахъ бусайма – ттул умматрава акъар». Идавсил ﷺ къадагъа дирхьуссар хъярчирайгума щялмахъ бусаврий. Ниттилсил насихIатру вив лавсун Асиятлул цищава хьусса хатIалул аьй бакIрайн ларсун, ххишала тачIав цучIав хъяврин къауванна, цукун кьурчIисса бухьурчагу так тIайламур бакъа къабусанна, куну махъ буллуну бур.

Бюрхттукку

ДиркIун дур гъелисса ссутнил кьини. КIива ссу Зайнаб ва Джамиля бавчуну бур вацIлувун ттуккулнисру датIин. Ссурвал кьатIув бачин хIадур хъанай бушиву хIисав хьусса чIивисса АхIмадгу аьтIун ивкIун ур цувагу уцияра тIий. Ниттин ччай къабивкIун бур чIивисса оьрчI вацIлувун ита акьин, так Зайнаблул аякьа дувансса икьралданий ита авкьуну ур. Му куццуй шамагу сайрданий лавгун бур. Оьрмулуву цалчин вацIлувун увкIсса АхIмадлун гьарца зад аьжаивну, махIатталну чIалай диркIун дур.

Ссурварахьхьун цаннил хъирив ца суаллу буллай ивкIун ур, цири-цукунни тIий. Ахттайн бизаннин ттуккулнисирттал чIапагу бувцIуну, ца мурхьиралу бигьалаган щябивкIсса кIанай ца къяртлуй бюрх-ттукку щуркIал хьуну бур. Уттинин АхIмадлун бюрхттукку дахьва суратирттай ва мультфильмраву ккавккун бивкIун бур. Миннат буллан ивкIун ур ссурварахь, бачи бюрхттукку бугьаннуча тIий. Джамилял бувчIин бувну бур жанавартран къаччан бикIан буллан къабучIишиву, амма АхIмад ялагу миннатру буллан ивкIун ур, хъинну ялув авцIуну аякьа дулланна, щинчIав ккаккангу къабуванна тIий. Ссавур духларгсса Зайнаблул цIувххуну бур уссихь:

– Вин цукун бикIанссия чил инсантурал инава увгьуну цана увцуссания?» – Къаччива! – увкуну бур чIивитIул. – Мукунма жанавартрангу къаччиссар цивппа бизар, инжит бувну. Дахьва утти бувчIуну бур АхIмадлун ссурвал тIайлашиву. Шаппай зана хьувкун, цанма ккавкмур дадахьгу бувсун, тачIав жанаварт, хIайвант инжит къабулланна увкуну бур.

ЛАЖИН ХIАДУР ДУРССАР АСИЯТ КЬУРБАНОВАЛ

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...