Миллатрал цашиву

Февральданул 4-нний МахIачкъалалив щейх Зайну-ллагь Расулевлул цIанийсса мизитраву тIайла бувккунни лак цачIун буллалисса «Элмулул ва цашиврул мажлис». Ванил сиптачитал бия Лакрал, Ккуллал ва ЦIуссалакрал районнал имамтал. Шиккун бавтIун бия диндалул зузалт, сиясатрал вакилтал, ишккаккулт бакъассагу, шанмагу лакрал райондалиясса жямат.
Аьдатрайн бувну, дайдихьу дуруна Кьуръандалул аятру буккаврия. Мунияр махъ бюххансса чIуний лакку ва аьраб мазрай мавлудру дурккуна МухIаммад-ХIабиб Къандалаевлул, Шяъван Кьурбановлул, ХIасан Мирзаевлул, Муъмин Насруддиновлул, Шейхмурад ХIажимурадовлул ва Исмяил Аьлибаговлул.
Мажлис бачин бувну ия Дагъусттаннал Муфтиятрал вакил МухIаммад Майранов. Ванал дакIнин бувтуна инсаннал ва дунияллийсса яла хъунмур талихI – цува бусурманну ляхъаву бушиву.
Махъ лахъан увккуна Ккуллал райондалул имам Кьурбан-МухIаммад МухIаммадов. Ванал чIурчIав дуруна дин-исламрал душмантурал шанма гьанулия сакин хьусса диндалул цания-ца бутIул агьамшиву кьюкьин дурну, халкьуннал дакIурдивун заралсса азар дутIлай душиврий: «Ми шанма бутIагу: иман, ислам ва ихIсан. КутIану учин, иман – инсан щийн, ссайн вихну, (иман дирхьуну) икIан аьркинссарив кIул шавури. Ислам – жула чурххайну дин даву, оьрму бутавури: чак, зума, хIаж, закат, кулпат баву, дахху-ласу даву ва мукунма цаймигу халкьуннал дянивсса ишру. Шамулчинсса бутIа – ихIсан: инава Аллагьнан ﷻ мудан чIалачIишиву хъама къабивтун, вина Аллагь ﷻ къачIаларчагу, инава Заннан чIалачIишиву кIулну оьрму бутавури. Мунияту, вай шамуннивасса ца ягу кIива экьи ливчуну, гамур кIунттил бувгьуну наниманал дин щаллу къахьунтIиссар. ХIакьну цаппара бур имандалул элму (аькьида, тавхIид) агьаммурди, му лахьхьин аьркинссар тIий. Вайми бачай цал Исламралмул элму (фикьгь) кIул дуван чара бакъассар, тIий. Аммарив диндалуву шанма бутIа бухьурчагу, му цассар, щаллуссар – шанмагу бутIа лахьхьин ва бугьан аьркинссар.
Жула агьалинан, хаснува жагьилтуран цIанасса чIумал шамулчинмур бутIа хъамабитангу бувну, ганийн къарши буккан бувну, марххава ххартI буван ччай бур. Сайки, тIарикьатрал ххуллу бувгьуми чапурталли тIисса кIанайн бивну бур. Идавсил ﷺ увкуссар: «Цаннал гаманайн ина чапурчура учирча, гай кIиннавасса ца мяйжаннугу чапурчури». Ванил мяънагу, та мяйжаннугу чапурчу акъахьурча, аьй дурма цува чапур шайссар, бусурманчунайн чапурчу увкунутIий.
Мува куццуй, инсангу шанма бутIуя сакин увну ур: аькьлу, чурх ва рухI. Инсаннал дакIниву иман хIасул шайхту, ганан аькьлулийнур кIул шайсса цала Зал – цурив ва цукунссарив. Ислам – чурххал биттур дувайссар. ИхIсангу – рухIирал, дакIнил аьмалли. Мунийн учайссар тIарикьат, тасаввуф. ДакIмарцIшиврул элму мури.
Вайннува яла захIматмур, нигьачIиймур чул – ихIсанни. Вайми элмурду луттирдава лахьхьин шайхьурча, ихIсан дугьан, дакI марцI дуван къабигьассар.
Диндалул гьарца элмулуву буссар дунияллийх цIа дурксса имамтал, аьлимтал. Буссар мукунсса аьлимтал тIарикьатрал элмулувугу.
Дин – ца-кIива лу бувккуну ягу интернетравун увххун лахьхьин къашайссар. Масалларан, къашавайсса инсаннал цанма цала дару булларча, му хъин шаврийн умуд чансса бур. Мува куццуй, рухIиран даругу буван аьркинссар за кIулсса хIакиннал, му ххуллийх нанисса аьлимчунал», – увкуна имамнал.
Хъирив насихIат буван увксса Имам Шамиллул цIанийсса мизитрал имам МухIаммад Сулаймановлул дакIнин бувтуна лакрал миллат муданма аькьлу бусса, аькьилсса бивкIшиву: «Жунма кIулли тарихраву хъанай бивкIсса диндалул иширттаву яла хьхьичIунсса кIану лакрал миллатрал бувгьуну бивкIшиву. Му тасттикь буллайгу бур укунсса далилданул: Совет хIукуматрал заманнай яруссаннал, даргиял ва цайми миллатирттал районнай коммунистурал ца-ца штаб бивкIхьурча, Лакрал ва Ккуллал районнай ацIвахъул бивкIун бур. Мунийну жунма бувчIлай бур диндакъултран лакрая цукун гужсса нигь диркIссарив. ХIакьину тIурча, лакрал миллатраву Ислам хьхьарану чIалай дур. Суфьян Саврил увкуну бур: "Инсан цала диндалуву хъиннува дакI дарцIуну, щак бакъа имандалий личIантIиссара тIий ухьурча, мунал дакIнива иман чара бакъа ласунтIиссар", - куну. Лакгу бухьунссия мукун дакI дарцIуну, цачIара гьарца чIумал дин лахъсса даражалий дикIансса ххай. Бюхъай щукру къабувнутIий Аллагьнал ﷻ укунсса тагьарданийн биян бувну бикIан.
Тукун бюхттулсса тарих бивкIсса миллатран къулайну къабикIан аьркинни цанна дин цайминнал лахьхьин дуллалаву, цала дянив аьлимтал, дурккусса инсантал чанну бушиву. Аллагьнал ﷻ кумаг баннав щукрулий бикIан, дин цIакь хьуншиврул».

Хъирив махъ лавхъуна МахIачкъала шагьрулул депутатътурал мажлисрал хъунама Марис Илиясовлул. Ванал барчаллагь увкуна дин-ислам лахьхьин дуллалисса имамтурахь ва мажлисрайн бувкIсса жяматрахь.
КIундиннал шяраваллил имам Массуев АьлиасхIаблул бувсуна жула буттал буттахъал бувгьуну най бивкIсса диндалул ххуллия: «Мудангу лакрал миллатраву ларайну диркIссар тIарикьатрал щейхтурал сий. Гайннава яла машгьурмигу бур Гъази-Гъумучиял щейх Жамалуттин ва НицIавкIратусса Сайфуллагь-Кьади Башларов. Щейх Жамалуттин ивкIссар шамагу имамнал – ГъазимухIаммадлул, ХIамзатбаглул ва Шамиллул усттазну. Сайфуллагь-Кьади ивкIун ур щалвагу Ккавкказнал Муфтийну. Гайннал ххуллийхри най бивкIсса жула буттахъул. Га ххуллури хIакьину жула Муфтийналгу бачин бувсса! ТIайласса дин лахьхьин ччиманан хIакьину мадрасардугу, Исламрал университетругу зузи бувну бур!», – увкуна Аь. Массуевлул.
ЦIа дурксса лачIунукку, Европанал чемпион, ГьунчIукьатIрал шяравасса Шамил Амировлул бувсуна цува дин-чак дуллай, мизитравун занай айишайхту бувчIушиву имамтурал мяйжаннугу дуллалисса даву хъинну хъуннасса душиву.
Дагъусттаннал гуманитарный институтрал (ДГИ) проректор Атаев Давудлул бувсуна цува зузисса вузрая, ганил личIишивурттая: «Цалчин дакIнин бутан ччива ДГИ светский ВУЗ бушиву, ванил дуссар хIукуматрал журалийсса диплом булайсса аккредитация. Шиву буссар ххюва факультет: экономика, журналистика, лингвистика, бизнес-информатика ва теологиялул бакалавриат ва магистратура. Ва цуппа светский институт бунугу, шиву дуклакисса студентътуран булайссар диндалул, хъинсса тIул-тIабиаьтрал, духIиндарал элмулул гьанурдугу. Ва куццуй, жула жагьилтал бяйкьусса ххуллийх гьан къабитансса гьану бизайссар. Му цIанасса заманнай хъинну агьамсса иш бур, цанчирча, хIакьину интернетравух жула оьрчIал дакIру ва бакIру оьлукъин бувну, хъяврин бувну, аьркин дакъасса давурттавух хIала буллай бухьувкун. – Буссар оьрчIан ва душваран личIи-личIисса, гьарзадрал дузалсса общежитиярду. Гиву ялапар шаврил багьагу лахъсса бакъассар. Багьлувун духхайссар ялапар шаву, кьинилун шамилла дукра дукаву ва къарал. Ялунссаннун буссар студентурансса вахтагу», - бувсуна ванал.
Мажлис лакьлакьисса ихтилат бувуна Лакрал райондалул имам Баталов ХIабиблул. «Идавсил ﷺ баян бувну бур укунсса диндалул мажлисирттал лиххан байшиву азарвахъул аьркин бакъасса мажлисирттал бунагьру. Жува шикку цачIун хьуру Аллагьнахлу ﷻ, Идавсихлу ﷺ, жула миллатрал цашиврухлу. Аллагьнал ﷻ жува баннав Идавс ﷺ, аьлимтал, щейхтал ххираминнавух. Барачат бишиннав, Аллагь ﷻ рязи хьуннав!»
БавтIминнал хьхьичI хъунмасса экрандалий тамашалун дирхьуна ЦIуминалий булллалисса динийсса ценртдания (мадрасалия) ва Дагъусттаннал Муфтиятрал дуллалисса давурттая бусласисса видеороликру.
Аьдатрайн бувну, кIунтти бувккун пишкаш дуруну чIивимур ХIаж (Оьмра) бувансса путёвка ва цайми бахшишру. Мубараксса аьрщарайнсса путёвка нясив хьуна 1-мур ЦIувкIратусса Кьурбанов МухIаммад-Аьлимлун.