Хъюллал къутандалий – цIусса мизит

Хъюллал къутандалий – цIусса мизит

Хъюллал къутандалий – цIусса мизит

Бусурманнал жяматрал оьрмулуву мизитрал хъунмасса кIану бугьлагьиссар. Мизитравун уххайсса, чаклий ацIайсса инсаннан мунил агьамшиву ххуйну кIул шайссар. Шяравусса мизит миккусса халкьуннал оьрмулул дязаналур, миву лахьхьайссар лайкьсса куццуй оьрму бутлан, багьу-бизу щаллу буван.

ЦIуну бувсса мизит тIитIаврин хасъсса байран хьунни сентябрьданул 18-нний Бабаюртуллал райондалийсса Хъюллал къутандалий (Львовский-5). Ва кьини хъун дуван мажлисрайн бувкIуна щалагу республикалиясса хъамал. Миннавух бия Муфтиятрал вакил Израил МухIаммадбасиров, Лакрал райондалул имам МухIаммад Саламов, Новостройрал имам Мансур Хаваев, Бабаюртуллал райондалул имам МухIаммадрасул МухIаммадов, ЦIуссалакрал шяраваллил имам ХIасан МухIаммадов, райондалийсса шяраваллал имамтал ва цаймигу диндалул ва хIукуматрал къуллугъирттайсса бусравсса агьали, шяраваллил жямат ва чIаравсса щархъавасса хъамал. Циняв щябивтуна буллугъну хIадур бувсса супрардах.

Мизит бувну бур халкьуннал, жяматрал хIарачатрайну. ЧIарав бавцIуну бур цайми шяраваллавасса дакI цIуцIисса инсанталгу.

Мажлисрай махъру лавхъминнал кIицI лавгуна шяраву мизит баву хъинну агьамсса, барачат гьарзасса иш бушиву. Муфтиятрал вакил Израил МухIаммадбасировлул Муфтийнал чулуха барча бувуна шяраваллил жямат мизит тIитIаврищал: «Кьуръандалуву увкуну бур: «Мизит буван ка-кумаг бувайссар так дакIниву Аллагьнайнсса ﷻ иман думанал. ХIадисравугу тIий бур: «Къакъунттул кюрукссавагу мизит бувманан Аллагьнал Алжаннаву къатри дулунтIиссар», – увкуна аьлимчунал.

Бабаюртуллал райндалул имамтурал хъунама МухIаммадрасул МухIаммадовлул дакIнин бувтуна райондалий чIявусса миллатру ялапар хъанай бушиву, амма ца кулпат кунма, куннал чIарав ку бацIайшиву: «Жува ва мизит дахьва хIакьину тIитIлай буру, амма ванил тIитIиннинма тамансса жагьилтал цачIун бувссар, миннал дяниву уссушиву дирхьуссар. Мугу цукунни? Шиккун кумаг буван личIи-личIисса шяраваллава, къутанная букIлай бивкIунтIий – бюхъайманал арцуйну, бюхъайманал канийну, бюхъайманал хъинсса мукъуйну чIарав бавцIуну. Мунил сававгу – цIакьну дин дургьну най бивкIсса жула буттал буттахъал барачатри», – бувсуна имамнал.

«Мизит тIитIаву ххарисса, шадсса иш бур, амма утти яла агьаммур иш – ва бачIва къабивтун, зувагу, зула оьрчIругу шивун занази бавури. Ххювагу чаклийн къабюхъарча, кьинилун цал буххарчагу, буххаван аьркинссар. Мизит шяраву бушиву – хъунмасса неъматри. Му неъматрайн щукру баву – шивун бухлай, чаклий бацIавури. Дин-чак дуллай, уссушиву дуручлай ялув бацIарча, жула циняв ишру ххуйну бачинтIиссар, барачат бишинтIиссар», – тIий насихIат буллай ия ЦIуссалакрал шяраваллил имам ХIасан МухIаммадов.

ЦIуссалакрал райондалул (Новостройрал) имамтурал хъунама Мансур Хаваевлул вяъза хас бувуна диндалул ххуллийх бачаврил агьамшиврун: «Инсан Аллагьнал ﷻ хъун увну ур аькьлу буллуну. Букансса ччатI лякъаву, шаппайсса ххуллу ласаву ягу иш багьний лихъан-хъирив хьун багьаву – му аькьлу бакъар, мукунсса аькьлу жанавартралгу буссар. ХIакьсса аькьлу, Аллагьнал ﷻ инсаннан буллусса неъмат – му хъанахъиссар тIайламур тIайла бакъамуния личIи буван бюхъаву, хIалалмур хIараммуния личIи буван кIул шаву, мюнпат бумур зарал бумуния личIи буван бюхъавур. Жула буттал буттахъулгу хъинну аькьлу бусса бивкIссар, муниятур миннал цIакьну дин дургьуну най бивкIсса. Дин дургьусса чIумал жула миллатрал тагьаргу лахъсса даражалий диркIссар. Мунияту, гукун ххаллилсса буттахъал наслуну хъанахъисса жунмагу лайкь бакъассар диндалул, мизитирттал чIарах буклан. Мизит – Аллагьнал ﷻ къаттар, мивун увхмагу Заннал хъамаличури. ЦачIана увкIма Аллагь Тааьланал цичIав къадуллуну ита къаакьайссар: барачатшиву, Цала рязишиву дулайссар».

Хъирив махъ лавхъуна Аьлилов Аьлиллул: «Барча буллай ура цинявппагу ва барачатсса байрандалущал. Ххаришиву дур лакрал шяраваллаву мизитру буллай, тIитIлай бушиву. Ва шяраваллил жяматрахьгу учин ччива – зула кулпатирттаву барачат, низам, талихI, рахIатшиву ччарча, мизит лавкьуну кьамабитари, мизитравун булуххияра, чакру буллали, зула дакIниймур Заннахь чIа учияра».

Лакрал райондалул имам МухIаммад Саламовлул бувсуна мизитравун уххайсса инсаннан Аллагьнал ﷻ Алжаннаву хъамалушин хIадур дувантIишиву: «Мизитравун нанисса инсаннан гьарца шаттирал бакIрах чири чичайссар, хатIарду багъишла битайссар. ХъатIан чаклийн мизитравун увкIманан дачIи хьхьу эбадат дуллай гьан дурссаксса чири шайссар, кIюрххил чаклийн мизитравун увкIманан щалла хьхьу эбадат дуллай гьан дурссаксса чири шайссар. Идавсил ﷺ увкуссар: «КIюрххил чак мизитраву баврил чири цуксса буссарив кIулссания инсантуран, ми ххярклий бачин багьарчагу мивун зананссия. ХIакьинусса кьини жула буттахъал заманнай бивкIсса яхI-намус, инсаншиву чан хъанай дур. Ми зана дитангу бюхъантIиссар мизитирттавун занай, диндалул ххуллийх най» – увкуна имамнал.

Мизит щаллу баврил давриву хьхьичIунсса сиптачиталну хьуну бур МахIадов Закир ва Салимова Эльвира. Райондалул имамнал чулуха вайннан барчаллагьрал чагъарду ва ссайгъатру пишкаш бувуна. Жяматрал чулухагу райондалул имамнан барчаллагьрал чагъар буллуна мизит буван бувсса кумаграх ва жагьилтал тIайласса ххуллийх бачин буван дуллалисса давурттах.

И. Оьмаров

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Лак Муфтийнащал хьунабавкьунни

Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад -хIажи Аьбдуллаев хьунаавкьунни Лакрал райондал вакилтуращал ва имамтуращал. Лакрал райондалул администрациялул бакIчи Зураб Куччаевлун тIайлабацIу чIа тIий, Муфтийнал кIицI лавгунни чIярусса шиннардий райондалул бакIчину зий ивкIсса Юсуп МахIаммадовлул район...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...