Чак бувайсса куц

Чак бувайсса куц

Чак бувайсса куц

Макьала ришлашиссар Ахъушиял райондалийсса буккултрал тавакъюрайн бувну

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъангу бувну, оьрмугу буллуну, ризкьигу буллуну бур гьарцаннан ва дунияллий. Ми неъматру булаву бакъасса, жуйва ялув буржругу бивхьуну бур. Ца мукунсса, чара бакъа буван аьркинсса бурж хъанай бур кьинилун ххюва чак баву. Муниву цукунчIавсса захIматшивугу дакъар, цанчирча, ца чак буван ххюра-ацIра минутI диял шай. Жула буккултрал миннатрайн бувну, ришлай буру чак бувайсса куц лахьхьин буллалисса макьала.

Чаклил шартIру

ШартI учайссар чак буллай айишиннин ва буллалисса чIумал дуруччин аьркинсса затирттайн, мигу ххюра дуссар:

1) Чаклин ивссуну икIаву;

2) Чурх, янна ва чак бувайсса кIану марцIсса, нажас дакъасса бикIаву;

3) Аьврат (чара бакъа кIучI буван аьркинсса базурду) кIучI баву;

4) Чаклил чIун дуркIшиву кIул шаву;

5) Кьиблалин лажинну кIура аяву;

Ракааьтру

Гьарца чакливу дуссар цинна-цинна ккаккан дурсса ракааьтру: кIюрххил – кIира, ахттайннай – мукьра, ахттакьуннай – мукьра, маркIачIаннай – шанна, хъатIаннай – мукьра.

Чак баврил низам

Ялув чирчусса шартIругу щаллу дурну, Кьиблалул чулухунайгу урувгун ният дувайссар, масала: «На ният дував ахттайн чаклил фаризасса мукьра ракааьт дуван, Аллагьу акбар» – куну, кIирагу канил хъун кIисри вичIал лахъшиврийн бияннин гьазгу бувну, хъазамраяр чансса яларай куямур каний урчIамур дишайссар. «Аллагьу акбар» учайхту инсан чакливу уссар. Му куццуй авцIуну унува буккайссар сура «аль-ФатихIа» (АльхIам). АльхIамрал хъирив кIулманал «Кьулгьу» ягу цамур сура буккавугу хъинссар. Мунил хъирив гава куццуй кару гьаз дурну, «Аллагьу акбар» увкуну, хьхьичIунай кьус ивкIун, кару никирттай дирхьуну рукуъ дайссар. Рукуърай шамилва «СубхIана раббияль аьзим ва бихIамдигьи» учайссар. Ялагу гара куццуй каругу гьаз дурну «Самиаьллагьу лиман хIамидагь» увкуну тIайла ацIанссар (иътидаль). ТIайла авцIукун «Раббана ва лакаль хIамд» учаву суннатссар. Яла «Аллагьу акбар» увкуну цалчинмур сужда бувайссар, цал никру рирщуну, яла кару дирхьуну, яла ненттабакI бивхьуну. Суждалуву шамилва «СубхIана раббияль аъля ва бихIамдигьи» учайссар. Хъирив «Аллагьу акбар» увкуну кIилчинмур сужда буваннин чансса хIаллай никирттай щяикIан аьркинссар. Яла кIилчинмур сужда бувайссар, кIава куццуй «Аллагьу акбар» увкуну. Суждалуву чара бакъа ненттабакI, кару, никру ва ччаннал кIисри щяв лавну бикIан аьркинссар. КIилчинмур сужда баврийну цалчинмур ракааьт къурталссар. КIилчинмур ракааьт даншиврул «Аллагьу акбар» увкуну ивзун ччаннай ацIайссар. КIилчинмур ракааьтрал кIилчинмур сужда бувну махъ дуккайссар «АттахIийяту»: «АттахIиййятуль мубаракату-с-салавату-тI-тIаййибату лиллагь. Ас-саляму аьлайка аййугьа-н-набийю ва рахIматуллагьи ва баракатугь. Ассаляму аьлайна ва аьла эбадиллагьи ссалихIин.

Ашгьаду алля илягьа илляллагь ва ашгьаду анна МухIаммада-р-расулюллагь. Аллагьумма салли аьла сайидина МухIаммадин ва аьла али сайидина МухIаммадин ва саллим». АттахIийятулуву «илляллагь» тIисса мукъучIан ивукун, урчIамур канил кIисса чансса гьаз бувну бугьайссар, аттахIийяту дурккуну къуртал хьуннин сукку къабуллай. Мукунна дувайссар шамулчинмур ва мукьулчинмур ракааьтругу. Махъра-махъсса ракааьтраву «аттахIийяту» дурккуну махъ, щяивкIун унува ссалам булайссар цал бакI урчIа чулиннай кIура даен дурну, яла куя чулиннай кIура даен дурну, кIивагу чулухунмай «Ассаламу аьлайкум ва рахIматуллагь» увкуну. Ванийну чак къурталссар.

Магьдина

КIюрххил чакливу кIилчинмур ракааьтрай рукуърая гьаз шайхту, дуаь дуллалини кунна каругу хьхьичIун дургьуну дурккуну хъинссар дуаь «АльКьунут» («Магьдина»):

«Аллагьуммагьдини фиман гьадайт, ва аьфини фиман аьфайт, ва таваллани фиман таваллайт, ва барик ли фима аътIайт. Вa кьини бирахIматика шарра ма кьазайт, фаиннака такьзи валя юкьза аьляйк. Вa иннагьу ля язиллю мав-валяйт, ва ля яэззу ман аьдайт. Табаракта Раббана ва тааьляйт. Фалякяль-хIамду аьля ма кьазайт. Астагъфирука ва атубу иляйк. Ва салляллагьу тааьля ва салляма аьля хайри халкьигьи МухIаммадивва аьля алигьи ва асхIабигьи ажмаэн, раббигъфир вархIам ва анта хайру-ррахIимин».

ХIурмат лавайсса уссурвал ва ссурвал! Чак баву – хъинну агьамсса, гъалатI лях личIан битан къабучIисса аьмал хъанай бур. Чак бан ва макьалалува лахьхьирчагу, лавхьхьуну махъ диндалул элму думанал хьхьичI бувну, зува му тIайлану буллай бурув ххал бувара, тIайла бакъа буллай Ният. лякъирча – бакьин бувара!

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...