Чак зия буваймур

Чак зия буваймур

Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.

 

Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира хIарп хIасул хьурча зия шайссар, кIира хIарп хIасул къахьурча зия къашайссар. Чанкьансса хъугьу чаврийну, аьнч учаврийну, угь-мухь, оьхI-мухI учаврийну зия къашайссар, хъиннува гьарза къабарча. Хавар бакъа, ягу чак буллай ушиву хъама бивтун, ягу хIарамшиву къакIулну чан-кьансса калам (ихтилат) барча чак зия къашайссар. Цахъис гьарза калам хьурча – зия шайссар. Цаманал гужрай гъалгъа буван уварча, хъяхъи уварча, аьтIи уварча – зия шайссар. Кьасттирай хъунмасса хIаллай кьаивкIун икIарча зия къашайссар, кутIасса рукнулуву акъахьурча, иътидал куннасса, рукуъ куннасса, муниву зия шайссар. Чаклий шанай личIарчагу зия къашайссар, ссихI къабукканну щяв ягу ччаннайн ягу цамур задрай лавну ухьурча.

КIива ша ласаврийну, кIийла рищаврийну зия къашайссар, шанма ша ласурча, шамилла рищурча лув-ялув зия шайссар. Чан-кьансса сукку тIаврийнугу зия къашайссар. Шамилла лув-ялув ка сукку дуварча, шамилва лув-ялув ххяп учирча зия шайссар. Амма, ччуччи буну, ххяп къатIий ацIан къашайсса иш бухьурча, му оьзру бур, зия къашайссар. Чан-кьансса чIюмул кюрщан дутан, ка ягу кIисри сукку даврийну зия къашайссар.

Кьасттирай чан-кьансса зад дукарчагу, хIачIарчагу зия шайссар. ХIатта, ккарччухсса дукарча, ххян дюкьярча, качарданул нацIушиву дюкьарча зия шайссар. Хъама риртун ягу къакIулну дукарча-хIачIарча зия къашайссар, хъиннура гьарза къадуварча. Шатта, кIулу ягу ущу-щулгъи бивчIаврийнугу зия къашайссар, цал-кIийл рирщуну бивчIарча. Шамилла ришурчарив зия шайссар. Амма, чак буллай унува мий бивчIавугу карагьатссар (къахъинссар).

Чакливу лаххия дагьарча, бакIрая кьяпа багьарча, гьаз къабаву хъинни, барчагу чак зия къашайссар. Чак буллай уна янналий, чурххай нажас ххал хьурча, экьи дутанссар, чак зия къашайссар. Амма, мукунсса чак цIуницIа баву хъинссар (сунна). Му нажас хъиннура чансса духьурча экьи къадуртунма буварчагу зия къашайссар. Аьврат чIаларчагу зия шайссар, мугьлат бакъа кIучI къадуварча. Ният даххана хьурчагу чак зия шайссар, масала, цамур зад дуван кьаст дуварча.

Кьиблалийн ттиликI дутарчагу зия шайссар. Чак буллай унува муртад хьунсса (Исламрава уккансса, чапур хьунсса) зад барчагу зия шайссар. Чаклийн иссаву зия хьурчагу, чак зия шайссар. Чак буллай унува ци бунугу ца зад ялун биярча: къатлувун уххавав тIий изну ласласисса инсаннал чIу бавну, ягу мурчIисса инсан, чIивисса оьрчI ахьния агьавай, кIаландувун агьавай уну, ягу цамур ца хъунмасса иш хъанай бухьурча «СубхIаналлагь» учинссар, Аллагь кIицI лагангу, мий инсантуран баян бангу кьасттирай. Адиминал мукун учинссар, хъамитайпалул киямунийх урчIамур хъат рирщуну чIу буванссар.

 

«НасихIатуль-аьвам» («ГьунчIукьатIан»)

 

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Лелуххул эбрат

Щейх Ибрагьим Адгьам ивкIссар Шакьикь Балхил усттазну. Ца кьини Шакикь цала щейхначIан увкIун, бувсун бур цува хIалтIилухун ачин хIадур хъанай ушиву.   – Жува хьунабакьиннин цаппара барзру гьантIиссар! – увкуну бур ганал. Амма кIива-шанма гьантлува Ибрагьим Адгьамлун ккавккун ур...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...