Барачатсса манзил

Аллагьу Тааьланал, цаппара чIунну ляличIисса даражалийн гьаз дурну дур. Масала, Рамазан – яла ххаллилмур барз, Лайлатул-Кьадр – яла ххирамур хьхьу, Кьурбан ва Зумаритавал кьини – бусурманнал байранну, Аьрафа ва Аьшура – даража лахъсса кьинирду. Мукунма, нюжмар хьхьу ва кьини, Раджаб, Шяъбан, Рабиуль-Авваль, МухIаррам ва Зуль-ХIижжа барзру. Укунсса манзиллу тамансса кIицI лаган бюхъанссар.

Гьантлул мутталийгу дуссар хасъсса, ххирасса чIунну. Миннува бусурмансса инсаннал ца яла мюнпатмур – хьхьунил ахирданийсса (кIюрххил чаклил чIун дияннинсса) манзил.

Му чIумал чIявуми халкь шанай, Занная гъапулну, тамансса неъматирттацIа шайссар. МухIаммад Идавсил ﷺ заманнай мукун барачатсса манзил чIявуми асхIабтурал уттава байсса бивкIссар. Бусурманнал къатри ккалаккисса Кьуръандалул ва зикри-салаватрал чIурдал буцIайсса бивкIссар.

Хьхьу – эбадатран яла хъинмур, кьамулмур чIунни. Хьхьунил ахирданий чак, дуаьртту дуллан лавай бизайсса аьдат жула оьрмулувун духхан дуварча хъинссар. Му чIумал дурсса дуаьлийну чIявусса захIматсса ишру, дакIнивусса мурадру щаллу шайссар, бунагьирттая пашман хьуманал тавба Аллагьнал ﷻ кьамул дувайссар.

Хьхьунил ахирданий дурсса эбадатрал ца хIикматшиву – муниву рияъ (ккаккиялун даву) къадикIайссар, му чIумал инсан так Аллагьнан ﷻ акъа щинчIав къачIалачIиссар. Му куццуй, марцIсса дакIнищал ЗанначIан гъан хьусса мажал лякъайссар.

Муниятур тагьажжуд чакгу (хьхьуниву шания бивзун бувайсса ссуннат-чак) хьхьунил ахирданий бувну хъинсса.

Абу Гьурайрал  бувсун бур Идавсил ﷺ хIадис: «Хьхьунил шанма бутIул махъва-махъмур бучIайхту, Аллагьнал ﷻ цIими, Заннал амру ва малаиктал лувмур ссавнийн ликкайссар. Аллагьу Тааьланал учайссар: «Урив Ттуйн лаизлазисса, На ганан жаваб дуваншиврул? Урив Ттухь чIа тIутIисса, На ганал дуаь кьамул даншиврул? Урив Ттухь багъишла ити тIисса, На ганал бунагьру багъишла битаншиврул?» (аль-Бухари, Муслим).

Имам ибн ХIажар аль-Аскьаланил бувчIин бувну бур хIадисраву кIицI лавгсса манзил кIюрххил чаклил чIун дияннинсса бушиву. Цаппара аьлимтурал му манзил чани гьаз хьуннин бикIайссар кунугу бур.

Чакру бакъасса, хьхьунил ахирданий цайми эбадатругу дулларча хъинссар: Кьуръан буккаву, элму лахьхьаву, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI лагаву (зикри), дуаьртту даву, салават дутаву ва м.ц. Хьхьуниву дурсса эбадатрал чири хъинну лахъссар, дяхтта дурмунилмунияр гьарзассар.

Кьуръандалул «А́ли Эмра́н» тIисса суралул 17-сса аятраву баян бувну бур чани хъя-хъя чиннин хьхьичI цала бунагьру багъишла бити тIий Аллагьнайн лабилазисса лагътал абадлийсса Алжаннул неъматраву бикIантIишиву.

НахIусса, гъелисса шанува увккун, дюхлулсса щинал иссавугу дурну, тагьажжуд чакгу бувну, Кьиблалул чулинай щяивкIун эбадат дуллай аьдат хьуманал чурхгу тивтал буну, зирангну бикIантIиссар, нафс лякIин баврингу кумаг хьунтIиссар. Мукунминнайн ляличIисса цIими ликкан буван Аллагьнал ﷻ му манзил хас бувну бур.

Исламрал аьлимтурал тIимунин бувну, баргъ лавгукун (маркIачIан бивзукун) хьхьу дайдирхьуссаннун ккаллиссар, му цурдагу лавгсса гьантлул хьхьу дакъарча, ялун нанимунилссар. Цамур куццуй учин, цал хьхьу дучIайссар, яла кьини. Муниятур хамис кьинилул хъиривсса хьхьунийнгу нюжмар-хьхьу учайсса.

Бюхълай бухьурча, жунмагу лайкьри чIарах дуккан къадитаву чявхъа буллуну цIимилул, неъматирттал, барачатрал дурцIусса чIун. Му бигьасса иш бакъар, амма чан-чанну тIий чурх аьдат буван шайссар. Хьхьудядизал бизан къабюхъайминнан бучIиссар кIюрххил чаклил акбар учавайсса чIумал шания бивзун, чанна-чанну кIира ракааьт тагьажжудралгу дурну, цала дакIнийсса мурадру Заннахь чIа учин.

Аьбдуллагь Муслимов