Дахху-ласулиясса хIадисру

Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.

 

Жу цачIун буварду маша баврил хIакъиравусса цаппара хIадисру, имам аль-Бухарил «СахIихI» тIисса луттирава. Вай Идавсил ﷺ насихIатру кIунттил бувгьуну къуццу буллансса аькьлу ва имангу жунна Заннал дулуннав!

Исламрал жуйва ялув буллай бур маша буллан кIукIлуну, багьри хъиннува лахъ къабуллай, ххуйсса аьмал-хасият, тIул-тIабиаьт загьир дурну. Идавсил ﷺ увкуссар: «Маша бувайни ва буржирай дуллумур зана дитаву тIалав дувайни хIалимшиву думанай Аллагьнал ﷻ цIими бишиннав!»

Цамур хIадисраву увкуну бур: «Даххайманахь ва ласайманахь ихтияр дуссар цала дянивсса кьутIи (икьрал) лиян дуван, му кьутIи дурсса кIанттава гьаннин». Пикри баххана хьурча ягу цукунсса-дунугу диялдакъашиву чIалай духьурча, зад машан ласунна куну буллусса махъ махъунмай ласун ихтияр дуссар. Мунил мурахас байссар анавар бувккун буллалисса хIукмурдая.

Идавсил ﷺ увкуссар: «КIинналагу (ласул ва даххул) бусаймур тIайлану бусларча, хъусливусса диялдакъашивуртту ялун личин дуварча, миннал маша барачатссар; щялмахъру буслай, кьюлтI дуллай бухьурча, барачат лагайссар». Ва хIадисрава кIул хъанай бур тIайлашиву – барачатрал кIула душиву.

Ца инсаннал МухIаммад Идавсихь ﷺ бувсун бур цала маша ххуйну най бакъашиву, цува чIявуну цайминнал хъяврин уллай. Идавсил ﷺ маслихIат ккавккун бур цащара хъус ласласиманахь «Щялмахъ бакъа́» – уча увкуну.

Идавсил ﷺ увкуну бур: «Дукайсса зад машан ласласиманан къабучIиссар га цаманан даххан, цала канихьхьун дучIаннин ва га дуциннин». Исламраву къадагъа дуссар цала канихь дакъасса хъус дахлан.

ХIадисраву тIий бур: «Дахлахисса хъус цинцилттай ххуйну дуцаварча, барачат бишинтIиссар». Дахлахисса хъус хъинну дурусъсса цинцилттай дуцин аьркинссар, хаснура дукайсса зад, хIалал бакъасса касак хIала къабухханшиврул, мукун бавриву барачатгу бикIантIиссар.

Абу Гьурайрал баян бувну бур Идавсил ﷺ къадагъа дирхьуну диркIшиву хъус ларсун нанисса чарванну хьунадакьин кьатIув бувккун, шагьрулувун дияннинна гайннаща хъус ларсун, яла базаллуву дахлахаврий.

Цамур хIадисраву Идавсил ﷺ къадагъа дирхьуну дур дикъарсса ахъулсса даххаврий.

Мукунма, маша буллалисса чIумал личIлулшиву дуван аьркинссар рибаъ къахьун. Дахху-ласулуха зузиминнан чара бакъа мунил шартIру ххуйну кIул дуван аьркинссар.

 

АхIмад МухIаммадов

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Напсилул хасиятру

Напсилул хасиятруЦала напсилух вичIи дирхьуну, оьбаларду буллан махъаллил акъасса инсаннан хасъсса хасиятру дур къуллугърах къанихшиву ва мудан цува цайминнаяр лавайну икIан ччишиву. Мукунсса инсаннан, мудан хьхьичIун личлай, цайми инсантал цала буюрду биттур буллали буллай, цахва мюхтаж буллан...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...