Дахху-ласулиясса хIадисру

Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.

 

Жу цачIун буварду маша баврил хIакъиравусса цаппара хIадисру, имам аль-Бухарил «СахIихI» тIисса луттирава. Вай Идавсил ﷺ насихIатру кIунттил бувгьуну къуццу буллансса аькьлу ва имангу жунна Заннал дулуннав!

Исламрал жуйва ялув буллай бур маша буллан кIукIлуну, багьри хъиннува лахъ къабуллай, ххуйсса аьмал-хасият, тIул-тIабиаьт загьир дурну. Идавсил ﷺ увкуссар: «Маша бувайни ва буржирай дуллумур зана дитаву тIалав дувайни хIалимшиву думанай Аллагьнал ﷻ цIими бишиннав!»

Цамур хIадисраву увкуну бур: «Даххайманахь ва ласайманахь ихтияр дуссар цала дянивсса кьутIи (икьрал) лиян дуван, му кьутIи дурсса кIанттава гьаннин». Пикри баххана хьурча ягу цукунсса-дунугу диялдакъашиву чIалай духьурча, зад машан ласунна куну буллусса махъ махъунмай ласун ихтияр дуссар. Мунил мурахас байссар анавар бувккун буллалисса хIукмурдая.

Идавсил ﷺ увкуссар: «КIинналагу (ласул ва даххул) бусаймур тIайлану бусларча, хъусливусса диялдакъашивуртту ялун личин дуварча, миннал маша барачатссар; щялмахъру буслай, кьюлтI дуллай бухьурча, барачат лагайссар». Ва хIадисрава кIул хъанай бур тIайлашиву – барачатрал кIула душиву.

Ца инсаннал МухIаммад Идавсихь ﷺ бувсун бур цала маша ххуйну най бакъашиву, цува чIявуну цайминнал хъяврин уллай. Идавсил ﷺ маслихIат ккавккун бур цащара хъус ласласиманахь «Щялмахъ бакъа́» – уча увкуну.

Идавсил ﷺ увкуну бур: «Дукайсса зад машан ласласиманан къабучIиссар га цаманан даххан, цала канихьхьун дучIаннин ва га дуциннин». Исламраву къадагъа дуссар цала канихь дакъасса хъус дахлан.

ХIадисраву тIий бур: «Дахлахисса хъус цинцилттай ххуйну дуцаварча, барачат бишинтIиссар». Дахлахисса хъус хъинну дурусъсса цинцилттай дуцин аьркинссар, хаснура дукайсса зад, хIалал бакъасса касак хIала къабухханшиврул, мукун бавриву барачатгу бикIантIиссар.

Абу Гьурайрал баян бувну бур Идавсил ﷺ къадагъа дирхьуну диркIшиву хъус ларсун нанисса чарванну хьунадакьин кьатIув бувккун, шагьрулувун дияннинна гайннаща хъус ларсун, яла базаллуву дахлахаврий.

Цамур хIадисраву Идавсил ﷺ къадагъа дирхьуну дур дикъарсса ахъулсса даххаврий.

Мукунма, маша буллалисса чIумал личIлулшиву дуван аьркинссар рибаъ къахьун. Дахху-ласулуха зузиминнан чара бакъа мунил шартIру ххуйну кIул дуван аьркинссар.

 

АхIмад МухIаммадов

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...


ХIурмат бушиву – Заннайн мютIишивур

Аллагьнайн ﷻ икрам-эбадат дуваву къуртал къашайссар так ца чак баврийну, зума дугьаврийну, Кьуръан буккаврийну ягу зикрирду буллалаврийну. Аллагьнайн ﷻ эбадат дуваву – му хъанахъиссар инсаннал оьрмулуву буллалисса, хъанахъисса цимурца ишру Аллагьнайн мютIину баву. Дукра дукаву бикIу,...


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...