Дахху-ласулиясса хIадисру

Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.

 

Жу цачIун буварду маша баврил хIакъиравусса цаппара хIадисру, имам аль-Бухарил «СахIихI» тIисса луттирава. Вай Идавсил ﷺ насихIатру кIунттил бувгьуну къуццу буллансса аькьлу ва имангу жунна Заннал дулуннав!

Исламрал жуйва ялув буллай бур маша буллан кIукIлуну, багьри хъиннува лахъ къабуллай, ххуйсса аьмал-хасият, тIул-тIабиаьт загьир дурну. Идавсил ﷺ увкуссар: «Маша бувайни ва буржирай дуллумур зана дитаву тIалав дувайни хIалимшиву думанай Аллагьнал ﷻ цIими бишиннав!»

Цамур хIадисраву увкуну бур: «Даххайманахь ва ласайманахь ихтияр дуссар цала дянивсса кьутIи (икьрал) лиян дуван, му кьутIи дурсса кIанттава гьаннин». Пикри баххана хьурча ягу цукунсса-дунугу диялдакъашиву чIалай духьурча, зад машан ласунна куну буллусса махъ махъунмай ласун ихтияр дуссар. Мунил мурахас байссар анавар бувккун буллалисса хIукмурдая.

Идавсил ﷺ увкуссар: «КIинналагу (ласул ва даххул) бусаймур тIайлану бусларча, хъусливусса диялдакъашивуртту ялун личин дуварча, миннал маша барачатссар; щялмахъру буслай, кьюлтI дуллай бухьурча, барачат лагайссар». Ва хIадисрава кIул хъанай бур тIайлашиву – барачатрал кIула душиву.

Ца инсаннал МухIаммад Идавсихь ﷺ бувсун бур цала маша ххуйну най бакъашиву, цува чIявуну цайминнал хъяврин уллай. Идавсил ﷺ маслихIат ккавккун бур цащара хъус ласласиманахь «Щялмахъ бакъа́» – уча увкуну.

Идавсил ﷺ увкуну бур: «Дукайсса зад машан ласласиманан къабучIиссар га цаманан даххан, цала канихьхьун дучIаннин ва га дуциннин». Исламраву къадагъа дуссар цала канихь дакъасса хъус дахлан.

ХIадисраву тIий бур: «Дахлахисса хъус цинцилттай ххуйну дуцаварча, барачат бишинтIиссар». Дахлахисса хъус хъинну дурусъсса цинцилттай дуцин аьркинссар, хаснура дукайсса зад, хIалал бакъасса касак хIала къабухханшиврул, мукун бавриву барачатгу бикIантIиссар.

Абу Гьурайрал баян бувну бур Идавсил ﷺ къадагъа дирхьуну диркIшиву хъус ларсун нанисса чарванну хьунадакьин кьатIув бувккун, шагьрулувун дияннинна гайннаща хъус ларсун, яла базаллуву дахлахаврий.

Цамур хIадисраву Идавсил ﷺ къадагъа дирхьуну дур дикъарсса ахъулсса даххаврий.

Мукунма, маша буллалисса чIумал личIлулшиву дуван аьркинссар рибаъ къахьун. Дахху-ласулуха зузиминнан чара бакъа мунил шартIру ххуйну кIул дуван аьркинссар.

 

АхIмад МухIаммадов

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...