Душ щин буллуну хъинссар?

Душ щин буллуну хъинссар?

Циняв инсантал бур личIи-личIисса, цаннаха ца къалавхьхьусса. Жунма ххуй бизаймигу бур личIи-личIисса. Мунин бувну, ва ишираву агьамсса масалану хъанай бур оьрмулул гьалмахчу ягу гьалмахщар язи бугьаву. Инсаннал узданшиврул лишанну чIярур: иман, ккаккан ххуйшиву, элму-кIулши, тухум, хъус-аваданшиву, бусравшиву, дакIнил ласаву, цIу бушиву ва цаймигу. Вай лишанну чан-чIярушивруя сакин хьуну дикIай гьарманал хасият. Ссахри хьхьичIра-хьхьичI къулагъас дуван аьркинсса?

Щак бакъар бусурмансса инсан хьхьичIва хьхьичI уругантIишиву имандалух, дин душиврух, инсаншиврух. Цанчирча, вай дакъахьурча, лирчIми лишанная пайда бакъанутIий.

МухIаммад Идавсил ﷺ жухьва бувсун бур щар дуцин ччиманал душнивусса мукьра лишандалух къулагъас дувайссар куну: хъус, ккаккан ххуйшиву, тухумрал ххаллилшиву ва дин-ислам душиву. Вайннува дин думур язи бугьияра куну маслихIат бувну бур. Имам Нававил ва хIадисрал мяъна дурчIин дуллай чивчуну бур: «ХIадисрал мяъна вари: щарсса дуцин пикри хьусса адимина кIай мукьра лишандалувасса цанничIан кIункIу тIун икIайссар ва чIявучин диндалулмур чул махъун бувтун, хъус-аваданшиврух, ккаккан ххуйшиврух ягу тухумрах уруглан икIайссар. Аммарив, иман думур душ язи бугьарча хъинссар. ХIадисраву увкумур амру кунма ккалли къабувайссар, амма кIанива бувчIлачIиссар дин дусса инсантурачIан гъан хъанан, миннащал дусшиву дуллан аьркиншиву, цанчирча мукунминнаяту лахьхьинтIиссар инсаншиврий оьрму бутлан».

Мукунма, душру бусса ппухълуннахьгу Идавсил ﷺ бувсун бур душ щин буллуну хъинссарив: «Душ була тIий учIарча хасият ххуйсса, диндалувусса инсан, мунан булара, акъахьурча дунияллийх хъуннасса питна ва духIин дакъашиву ппив хьунтIиссар» (Тирмизи). «Душ щар булаву – цаманал канихьхьун булавур. Мунияту личIлулну бикIи, ххуйну бурувгун бикIи зула душ щил канихьхьун буллай бурув» (Байгьакьи).

Дин дусса, иминсса щарсса дикIантIиссар Заннайн ва цила ласнайн мютIисса. ДакIниву иман дусса лас-щар ва дунияллул талихIрал щаращир, ахиратрал иширттаву кумагчири.

ХIадисраву увкуну бур: «Зула арсурвавран ххуйсса тухумирттавасса душру буцияра» (Ибн Мажагь). Уздансса тухумравасса хIалимсса щарссанил уздансса оьрчIру бувансса умуд буссар.

Хъуслил, ххаллилшиврул, ккаккан ххуйшиврул цIаний щарсса дурцуманан ахиргу миннуя цукунчIавсса мюнпат къабиянтIиссар. Диндалул, инсаншиврул чул хIисавравун ласурча, гьарзасса хъус-маэшатгу, ххаллилшивугу дулунтIиссар Аллагьнал ﷻ.

Мурад МахIаммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Лелуххул эбрат

Щейх Ибрагьим Адгьам ивкIссар Шакьикь Балхил усттазну. Ца кьини Шакикь цала щейхначIан увкIун, бувсун бур цува хIалтIилухун ачин хIадур хъанай ушиву.   – Жува хьунабакьиннин цаппара барзру гьантIиссар! – увкуну бур ганал. Амма кIива-шанма гьантлува Ибрагьим Адгьамлун ккавккун ур...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.     Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим.   МарцIну вичIи дишара, я диндалул уссурвал, Жула Сайид Идавсил сиярдалул бусаннин. Арулдагу лухччигу, арулдагу ссавругу Цахлуну ляхъан дурсса ХIабибуллагь...


Мурахас хьусса цучIав акъассар

Инсан цуксса дин дусса, иман цIакьсса ухьурчагу, оьрму щаллу буваншиврул ганан чара бакъа аьркинссар лякъин хъус, дукия, цува дузал увансса маэшат буллан. Цува ва цала кулпат щаллу баву – цумацагу бусурманчунал буржри, чак, зума ва цаймигу диндалул тIалавшиннарду куннасса.   Дунияллул...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...