Душ щин буллуну хъинссар?

Душ щин буллуну хъинссар?

Циняв инсантал бур личIи-личIисса, цаннаха ца къалавхьхьусса. Жунма ххуй бизаймигу бур личIи-личIисса. Мунин бувну, ва ишираву агьамсса масалану хъанай бур оьрмулул гьалмахчу ягу гьалмахщар язи бугьаву. Инсаннал узданшиврул лишанну чIярур: иман, ккаккан ххуйшиву, элму-кIулши, тухум, хъус-аваданшиву, бусравшиву, дакIнил ласаву, цIу бушиву ва цаймигу. Вай лишанну чан-чIярушивруя сакин хьуну дикIай гьарманал хасият. Ссахри хьхьичIра-хьхьичI къулагъас дуван аьркинсса?

Щак бакъар бусурмансса инсан хьхьичIва хьхьичI уругантIишиву имандалух, дин душиврух, инсаншиврух. Цанчирча, вай дакъахьурча, лирчIми лишанная пайда бакъанутIий.

МухIаммад Идавсил ﷺ жухьва бувсун бур щар дуцин ччиманал душнивусса мукьра лишандалух къулагъас дувайссар куну: хъус, ккаккан ххуйшиву, тухумрал ххаллилшиву ва дин-ислам душиву. Вайннува дин думур язи бугьияра куну маслихIат бувну бур. Имам Нававил ва хIадисрал мяъна дурчIин дуллай чивчуну бур: «ХIадисрал мяъна вари: щарсса дуцин пикри хьусса адимина кIай мукьра лишандалувасса цанничIан кIункIу тIун икIайссар ва чIявучин диндалулмур чул махъун бувтун, хъус-аваданшиврух, ккаккан ххуйшиврух ягу тухумрах уруглан икIайссар. Аммарив, иман думур душ язи бугьарча хъинссар. ХIадисраву увкумур амру кунма ккалли къабувайссар, амма кIанива бувчIлачIиссар дин дусса инсантурачIан гъан хъанан, миннащал дусшиву дуллан аьркиншиву, цанчирча мукунминнаяту лахьхьинтIиссар инсаншиврий оьрму бутлан».

Мукунма, душру бусса ппухълуннахьгу Идавсил ﷺ бувсун бур душ щин буллуну хъинссарив: «Душ була тIий учIарча хасият ххуйсса, диндалувусса инсан, мунан булара, акъахьурча дунияллийх хъуннасса питна ва духIин дакъашиву ппив хьунтIиссар» (Тирмизи). «Душ щар булаву – цаманал канихьхьун булавур. Мунияту личIлулну бикIи, ххуйну бурувгун бикIи зула душ щил канихьхьун буллай бурув» (Байгьакьи).

Дин дусса, иминсса щарсса дикIантIиссар Заннайн ва цила ласнайн мютIисса. ДакIниву иман дусса лас-щар ва дунияллул талихIрал щаращир, ахиратрал иширттаву кумагчири.

ХIадисраву увкуну бур: «Зула арсурвавран ххуйсса тухумирттавасса душру буцияра» (Ибн Мажагь). Уздансса тухумравасса хIалимсса щарссанил уздансса оьрчIру бувансса умуд буссар.

Хъуслил, ххаллилшиврул, ккаккан ххуйшиврул цIаний щарсса дурцуманан ахиргу миннуя цукунчIавсса мюнпат къабиянтIиссар. Диндалул, инсаншиврул чул хIисавравун ласурча, гьарзасса хъус-маэшатгу, ххаллилшивугу дулунтIиссар Аллагьнал ﷻ.

Мурад МахIаммадов

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


Буллугъшиврул душмантал

Аваданшиву ягу мискиншиву ца дуциндалий кIул дуван, царай цинцилттай дишин шайсса задру дакъар. Ца инсаннал мискиншиврун ккалли дувансса тагьар цаманан аваданшивуну чIалан дикIай. Мукунма, цаннан аваданшивуну чIалачIимур, цаманал мискиншивуну хIисав дуван бюхъай.   ДакIниву хIакьсса иман...


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...