Душ щин буллуну хъинссар?

Душ щин буллуну хъинссар?

Циняв инсантал бур личIи-личIисса, цаннаха ца къалавхьхьусса. Жунма ххуй бизаймигу бур личIи-личIисса. Мунин бувну, ва ишираву агьамсса масалану хъанай бур оьрмулул гьалмахчу ягу гьалмахщар язи бугьаву. Инсаннал узданшиврул лишанну чIярур: иман, ккаккан ххуйшиву, элму-кIулши, тухум, хъус-аваданшиву, бусравшиву, дакIнил ласаву, цIу бушиву ва цаймигу. Вай лишанну чан-чIярушивруя сакин хьуну дикIай гьарманал хасият. Ссахри хьхьичIра-хьхьичI къулагъас дуван аьркинсса?

Щак бакъар бусурмансса инсан хьхьичIва хьхьичI уругантIишиву имандалух, дин душиврух, инсаншиврух. Цанчирча, вай дакъахьурча, лирчIми лишанная пайда бакъанутIий.

МухIаммад Идавсил ﷺ жухьва бувсун бур щар дуцин ччиманал душнивусса мукьра лишандалух къулагъас дувайссар куну: хъус, ккаккан ххуйшиву, тухумрал ххаллилшиву ва дин-ислам душиву. Вайннува дин думур язи бугьияра куну маслихIат бувну бур. Имам Нававил ва хIадисрал мяъна дурчIин дуллай чивчуну бур: «ХIадисрал мяъна вари: щарсса дуцин пикри хьусса адимина кIай мукьра лишандалувасса цанничIан кIункIу тIун икIайссар ва чIявучин диндалулмур чул махъун бувтун, хъус-аваданшиврух, ккаккан ххуйшиврух ягу тухумрах уруглан икIайссар. Аммарив, иман думур душ язи бугьарча хъинссар. ХIадисраву увкумур амру кунма ккалли къабувайссар, амма кIанива бувчIлачIиссар дин дусса инсантурачIан гъан хъанан, миннащал дусшиву дуллан аьркиншиву, цанчирча мукунминнаяту лахьхьинтIиссар инсаншиврий оьрму бутлан».

Мукунма, душру бусса ппухълуннахьгу Идавсил ﷺ бувсун бур душ щин буллуну хъинссарив: «Душ була тIий учIарча хасият ххуйсса, диндалувусса инсан, мунан булара, акъахьурча дунияллийх хъуннасса питна ва духIин дакъашиву ппив хьунтIиссар» (Тирмизи). «Душ щар булаву – цаманал канихьхьун булавур. Мунияту личIлулну бикIи, ххуйну бурувгун бикIи зула душ щил канихьхьун буллай бурув» (Байгьакьи).

Дин дусса, иминсса щарсса дикIантIиссар Заннайн ва цила ласнайн мютIисса. ДакIниву иман дусса лас-щар ва дунияллул талихIрал щаращир, ахиратрал иширттаву кумагчири.

ХIадисраву увкуну бур: «Зула арсурвавран ххуйсса тухумирттавасса душру буцияра» (Ибн Мажагь). Уздансса тухумравасса хIалимсса щарссанил уздансса оьрчIру бувансса умуд буссар.

Хъуслил, ххаллилшиврул, ккаккан ххуйшиврул цIаний щарсса дурцуманан ахиргу миннуя цукунчIавсса мюнпат къабиянтIиссар. Диндалул, инсаншиврул чул хIисавравун ласурча, гьарзасса хъус-маэшатгу, ххаллилшивугу дулунтIиссар Аллагьнал ﷻ.

Мурад МахIаммадов

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...