Душ щин буллуну хъинссар?

Душ щин буллуну хъинссар?

Циняв инсантал бур личIи-личIисса, цаннаха ца къалавхьхьусса. Жунма ххуй бизаймигу бур личIи-личIисса. Мунин бувну, ва ишираву агьамсса масалану хъанай бур оьрмулул гьалмахчу ягу гьалмахщар язи бугьаву. Инсаннал узданшиврул лишанну чIярур: иман, ккаккан ххуйшиву, элму-кIулши, тухум, хъус-аваданшиву, бусравшиву, дакIнил ласаву, цIу бушиву ва цаймигу. Вай лишанну чан-чIярушивруя сакин хьуну дикIай гьарманал хасият. Ссахри хьхьичIра-хьхьичI къулагъас дуван аьркинсса?

Щак бакъар бусурмансса инсан хьхьичIва хьхьичI уругантIишиву имандалух, дин душиврух, инсаншиврух. Цанчирча, вай дакъахьурча, лирчIми лишанная пайда бакъанутIий.

МухIаммад Идавсил ﷺ жухьва бувсун бур щар дуцин ччиманал душнивусса мукьра лишандалух къулагъас дувайссар куну: хъус, ккаккан ххуйшиву, тухумрал ххаллилшиву ва дин-ислам душиву. Вайннува дин думур язи бугьияра куну маслихIат бувну бур. Имам Нававил ва хIадисрал мяъна дурчIин дуллай чивчуну бур: «ХIадисрал мяъна вари: щарсса дуцин пикри хьусса адимина кIай мукьра лишандалувасса цанничIан кIункIу тIун икIайссар ва чIявучин диндалулмур чул махъун бувтун, хъус-аваданшиврух, ккаккан ххуйшиврух ягу тухумрах уруглан икIайссар. Аммарив, иман думур душ язи бугьарча хъинссар. ХIадисраву увкумур амру кунма ккалли къабувайссар, амма кIанива бувчIлачIиссар дин дусса инсантурачIан гъан хъанан, миннащал дусшиву дуллан аьркиншиву, цанчирча мукунминнаяту лахьхьинтIиссар инсаншиврий оьрму бутлан».

Мукунма, душру бусса ппухълуннахьгу Идавсил ﷺ бувсун бур душ щин буллуну хъинссарив: «Душ була тIий учIарча хасият ххуйсса, диндалувусса инсан, мунан булара, акъахьурча дунияллийх хъуннасса питна ва духIин дакъашиву ппив хьунтIиссар» (Тирмизи). «Душ щар булаву – цаманал канихьхьун булавур. Мунияту личIлулну бикIи, ххуйну бурувгун бикIи зула душ щил канихьхьун буллай бурув» (Байгьакьи).

Дин дусса, иминсса щарсса дикIантIиссар Заннайн ва цила ласнайн мютIисса. ДакIниву иман дусса лас-щар ва дунияллул талихIрал щаращир, ахиратрал иширттаву кумагчири.

ХIадисраву увкуну бур: «Зула арсурвавран ххуйсса тухумирттавасса душру буцияра» (Ибн Мажагь). Уздансса тухумравасса хIалимсса щарссанил уздансса оьрчIру бувансса умуд буссар.

Хъуслил, ххаллилшиврул, ккаккан ххуйшиврул цIаний щарсса дурцуманан ахиргу миннуя цукунчIавсса мюнпат къабиянтIиссар. Диндалул, инсаншиврул чул хIисавравун ласурча, гьарзасса хъус-маэшатгу, ххаллилшивугу дулунтIиссар Аллагьнал ﷻ.

Мурад МахIаммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.     Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим.   МарцIну вичIи дишара, я диндалул уссурвал, Жула Сайид Идавсил сиярдалул бусаннин. Арулдагу лухччигу, арулдагу ссавругу Цахлуну ляхъан дурсса ХIабибуллагь...


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....