ЖАМЯТ

Адимина адиминану ухьурча…
Жува гьарца кьини дагьанттувух буругару. ЧIявучин симандалуву диялдакъашивурттугу хIисав хъанан дикIай. Май хъиннува хъунмасса, мурччив кIюласса ва кIяла ларгсса, иттархъентту пурш лархъсса ягу зулчIай тIисса, ттинин къадиркIсса жигдатIлу!
Укун «хъинну ццахханнусса диялдакъашивуртту» лякъирча, хъами-душру анавархъиннарай ми дакьин дуллан бикIай – мурччавун ботокс бакьлай, жигдалтIу дючIан дуллай, иттархъентту дакьин дуллай… Камилшиврул дазу дакъассархха! Амма миннал пикривагу къабувай, ка ягу ччан бакъасса, мурчIисса, къюкIсса инсаннан миннал «проблемарду» укунмасса бачIвасса хавар бушиву. Ттизаманнул душру 16-ра шинавува байбихьлай бур пластикалул операцияртту дуллай. Ми буллан ци аьркиншиву дуссар? Аллагьнал ﷻ дуллусса симанчурххай дакI циван къадакьайссар? Циванни хъаннил ва жагьил душварал цала цивппа язугъ буллалисса пагьризру бугьлай, дурагу дукрагума къаканай?
Му цала чурххай зулму баву бакъарив! Аллагьнал буллусса чурххая рязи бакъа, журналлавусса модельлаха лащан хIарачат буллай бур, ссихьраха лащан ччиссагума бур. Жула бусурман душругу, Европанал хъанния лавхьхьуну, жура-журасса операциярду дуллай бушиву хъинну дакI пашман хьунсса иш бур. Куний, бакIрай карщи дусса, багьайкунсса янна лархсса душваралгу дикIай найрдал дачIу риртсса куннасса мурччивгу, ва «татуаж» дурну дирхьусса иттацIантту. Мукунсса душру ккаккайхту ттун леххаву учин ччай бур: «Арамтал, зу чу буру? Зул яру чун бурувгун бур? Душру мюрщину бунува миннан циван лахьхьин буллай бакъару цала чурх ххирану бикIан, циван бувчIин къабувару, Аллагьнал ﷻ дуллусса ххуйшиву хъиннура исвагьи дуллан къааьркиншиву. Жула чIаравсса сакъатсса инсантал (инвалидтал) миннан ккаккан циван къабувару.
Зула чурх гьарца базулул щаллусса бушиврухлу щукру буван аьркиншиву циван къабусару? Душру цанма дакIнин багьмур буллай циван бивтун буру?» Вай суаллахьхьун ттун так ца жаваб ляркъунни: шиная шинайн жула арамтураву чан хъанай дур чувшиву ва буттал буттахъаву диркIсса зунттал мяърипат. Цахва арамтал бурган буваншиврул хъами хIадурну бур бунагьравун багьан. Амма цаппара арамтуралгу цала хъанний аьйрду дувай, гайннал исвагьишиву духлаглан диркIукун, хаснува оьрчI бувну махъ буч хьурча ва м. ц. Цанма оьрчIру бувсса щарсса ласнан ххуй къадизлай, цайминнах, жагьилминнах уруглан икIай. Жула имамтурал, динналул аьлимтурал чIявуну бувай ва иширал хIакьиравусса вяъзанасихIатру, амма арамтал бур му цанма къабагьайсса кунма, къюкIну.
Имам Шамиллул увкуссар: «Адимина адиминану ухьурча, хъамитайпагу хъамитайпану бикIантIиссар». Вай махъру хъама мабитари! Ботоксрал дурцIусса цала щарссанилсса буван къашайсса адимина динналул хIакъираву цайминнахь насихIатру буллалисса чIумал хъяхъаву диллан дикIай. Арамтал, зун баллай бур имамтурал бусласимур, амма зу миннах вичIи дихьлай бакъару. Зула хъаннил ва душварал ялув бацIи! Ми тIайлану тарбия буллали. Иминсса лачак дуртсса душнил куцгу, симангу иминсса дикIан аьркинссар.
АЬИШАТ МАХIАММАДОВА
Дайдирхьумур макьидитав
Идавсил ﷺ хIадисирттай тIалавну ккаклай бур инсаннал мудан дуллан аьркинсса давуртту. Дуллай айивхьусса хъинсса давуртту багьлай бур кьакъариртун лахъисса мутталий дуллан.
Ва иширая чичин на гьуз чин увунна махъсса чIумал нара дурсса хъирив лаявурттал ва ахттаршиннардал. Масалдаран, мадрасалий Кьуръан лахьлахьисса чIумал. МахIатталсса иш, цIубутIуй хъунмасса гъирарай, гьавас буну занай бивкIсса инсантурава чIявуссаннал шин къуртал хьуннинна дуккаву кьариртуна, мунинсса багьанагу бакъанма. Барчаллагь Дагъусттаннал Муфтиятрал каялувчитурайн, Кьуръан лахьхьин, Исламрал кIулшиву ласун ччиминнан украсса шартIру дузал даврихлу. Дарс дихьлахьимигу муксса дакI марцIсса, хъинсса бур, цащава шаймургу, ххиссагу буллай бур. ДухIин дусса инсаннан нач хьун аьркинни вай дарсирдайн къаукIлан. Цуксса хIайпнугу, укунсса тIуллайну чIявуссаннал ккаккан бувай цала аькьлу-кIулши лагьсса душиву, цала цува къаугьаву, жаваблувшинна дакъашиву ва Заннайн щукру бакъашиву. Мукунсса ишру сававну идаралул каялувчитуран багьлай бур сантирайн дагьсса даву даххана дуллан.
ЦIуницIа цIусса группарду сакин буллан, цанчирча дуккаву къакьариртминнал кIулшивурттал даража ца куцсса бакъархха. Къаххуйру мукун, ххирасса уссурвал! ДакIний битияра, кIулшивуртту ласаву, хаснура рувхIанийсса, хьун аьркинссар инсаннал ишласса давуну. Инсаннал дуллалисса даврил мюнпат ва тIайлабацIу буссар дуллалимур дяличIан къаритавриву ва мунил хIасил дучIан давриву. Ххуйсса хIасиллу шайссар нярал ва чурххал захIмат цанницIун ца бавкьуну зурча, мунищала архIал вила дакIнил ва чурххал тагьарданул ялув инава зий ухьурча. Му хасият вивура тарбия дуван аьркинссар чIивинияцIа. Мунияту ишла дуллалияра жагьилний зучIара дусса каширду, лахъ дуллалияра зула рувхIанийсса кIулшивуртту цIанара, цайми давурттащал архIал. Вихшияра, гьарцанначIа къадикIайссар зучIа дусса каширду. Ца чIумал МухIаммад Идавсил ﷺ щарссанихь Аьйшахь цIувххуну бур: «Цуми давуртту ххирар Идавсин e? – кунуча, ганил увкуну бур: «Кьакъариртун дуллалими».
Давурттал мюнпатрая ва хIасиллая
Ттун чIявусса багьссар захIматрая, давурттая, кIулшивурттая чичлан. Ттизаманнул чIявуми жагьилтал чил захIматрай ялапар хъанай чIалай, цIунила-цIунилгу кIура аян багьай вара темалийн. Я цанма, я лагма-ялттунан лябукку бакъа чIун гьан дуллалаву ттизаманнул оьрмулул кьарал хъанай дур. ХIатта мукун чIун гьан даву бунагьсса иширан ккаллину бунувагу.
Инсаннал дуллалисса давурттал хьхьичIуннайшиву хIисав дувайссар мунил хIасиллайну ва халкьуннан мюнпат бушиврийну. ЧIявуминнан хъама битай мадрасалий ларсъсса кIулшиву архIала цайминнангу дучIи лякъинтIишиву, цанчирча цала кIулшивуртту гайннал цайминнангу дуллан тIий буну тIий. Агарда ина так икрам буллай ухьурча, муниясса хайр так винмалур бусса. ХIалбатта, икрам баврил кIулшивурттал хьхьичIуннайшиву аьлтта чIа-лачIисса дур, муния Идавсил ﷺ хIадисирттайгу чIявусса бувсун бур. СМИ-лийхчил кIулшивурттайн ва хъинсса тIуллайн оьвтIий, нагу ттула хъирив бачинтIиминнал чулухасса барчаллагьрайн тамахIну ура.
КIулсса куццуй, МухIаммад Расулуллагьнал ﷺ увкуну бур: «Ххуйсса тIул дуван оьвтIиманан ганал хъирив наниминнахсса чири буссар» – куну (Муслим). КIулсса куццуй, гьамин хъинсса ва ххуйсса тIуллайнур инсан цува дунияллия лавгун махъгу халкьуннал дакIурдиву личIайсса. Аллагьнал ﷻ жува гьарзадрал щаллу хьуншиврул тIиртIуну дур илкинсса каширду. БувчIлачIиссарив жунма му зат, зий буссарув жува му ххуллий. Нажагь. Му бакъассагу, зу дуллалисса тIуллу цуксса агьамсса ва мюнпатсса дурив, муксса ликлакиссар зуй Аллагьнал ﷻ цIими. Мукунна хъуннасса агьамшиву дуссар зу дуллалисса даврил мутта цуксса лахъисса ва илкинсса бурив. Зу дуллалисса давурттайн бувнур Аллагьнал ﷻ чулухасса чири бикIантIисса.
ХIасил:
1. ТачIав кьамаритару зура дуллай дайдирхьусса даву.
2. КурчIил машаванни рувхIанийсса кIулшиву ласун, хаснува Кьуръан лахьхьин. Зура дуллалимунил ялув бикIияра личIлулну, жаваблувну ва Аллагьнайн ﷻ барчаллагьрай.
3. Инсаннал дуллалисса даву дяличIан къадитарча, мунил хIасил дучIан даврил мюнпат ва тIайлабацIу хъунмассар.
4. Дурмунил хIасиллу ххуйсса хьуншиврул аьркинссар нярал ва чурххал захIмат цанницIун ца бавкьуну зун, мунищала архIал вила дакIнил ва чурххал тагьарданул ялув инава зун.
5. Ва ахиргу, кIулну бикIияра цимурца бакIраватур нанисса, низамрайн буцара зула пикри-зикрирду, му чIумал цимурца цила чIумал ва саргъунну хьунтIиссар.
МАХIАММАД ОЬМАРОВ