Идавсил ﷺ шафааьт

Идавсил ﷺ шафааьт

Халифатрал заманнай ца шагьрулий цала кулпатращал ялапар хъанай ивкIун ур ца мискинсса адимина. Лайкьсса даву лякъин къахъанай, мудан буржирай арцу ва мусил динарду ласлан багьлай бивкIун бур, кулпат щаллу буваншиврул.

 

Цаннаща ганал буржирай ларсун дур зувира динар. Гай духларгукун, цаманаща ххюцIалла ларсун дур… Мукун ласлай, мунал бурж бивну бур ххюттуршра динарданийн.

Икьрал дурсса чIун ларгукун, арцул заллухъру байбивхьуну бур бурж зана баву тIалав буллай. Мискинчугу ци буванссарив къакIулну, ца авадансса машачинаща буржирай ххюттуршра динар ласунсса пикри хьуну бур. Машачинал дуллуну дур мунахьхьун арцу. Ваналгу цала буржру зана бивтун бур.

Цаппара барзру лавгун махъ машачи увкIун ур мискинчуначIан цала арцу зана дува тIий. Ванал бувчIин бувну бур гайксса арцу зана дувансса каши дакъашиву, цанчирча гайннух хьхьичIвасса буржру лавкьунутIий. Амма машачи мунайн вих къавхьуну, судрайн аьрза чивчуну бур. Кьадинал оьвкуну бур мискинчунайн, цIувххуну бур, мяйжаннугу ина ванан ххюттуршра динар буржлувну урав, куну. Ванал жаваб дуллуну дур мяйжаннугу цала ганаща арцу буржирай ларсун диркIшиву, амма зана дувансса каши дакъашиву. Кьадигу мунайн личIину вих къавхьуну, дуснакьравун утансса хIукму бувну бур. Ахирданийгу мискинчунал миннат бувну бур, ца кьинисса шавай итаакьияра, кулпат-оьрчIру махъва-махъ ккаккан, куну. Амма кьади му итаакьин рязи къавхьуну ур, ликъахъаншиврул. «На итаакьиншиврул цири буван аьркинсса?» - цIувххуну бур мискинчунал. «Ина гьунтти махъунай зана икIантIишиву цайнма бакIрайн ласунсса, вихлу махъ бусансса, сий дусса инсан урив?» - цIувххуну бур кьадинал. «Акъар ттучIа мукунсса инсан, так ца МухIаммад Идавс ﷺ акъа», – куну бур мискиннал. Мий махъру судьянал дакIнивун бювххун, итаавкьуну ур адимина ца кьинисса шавай.

Шаппа щарссанихь бувсун бур цанма хьумур. Идавсил ﷺ хIурматрахлуну шавай гьан ивтунна, куну бур. Мунал щарсса хъинну иман дусса диркIун дур. «Идавсил ﷺ хIурматрахлуну итаавкьухьурча, кIюрххилнин салават дутлай щяикIарча къалайкьрив!» - увкуну бур ганил. Ми кIивагу архIал щябивкIун, кIюрххилнин салаватру ккалан бивкIун бур.

Мукун бунува, ца ппурттуву мискинчу шанувун лавгун, макIра МухIаммад Идавс ﷺ ккавккун ур. Идавсил ﷺ мунахь увкуну бур: «Гьунтти кIюрххил насу шагьрулул хазналул хъунаманачIан. Мунахь уча, цахь МухIаммад Идавс ﷺ вихьхьун ххюттуршра динар дула тIий ур, куну». МахIаттал хьусса мискинчувнал цIувххуну бур: «Я Расулуллагь, та ттуйн вих къахьунссархха, вих хьуншиврул ци бави на?» - куну. «Ина буси вичIава кIива хIучча бушиву. Цалчинмур – щинчIав къакIулссар та хазначинал гьарца кьини азарда салават дутайшиву. КIилчинмургу – лахьхьу мунал ми азардагу дуккин мажал къавхьунни, амма ми Аллагьнал ﷻ кьамул дурунни, дурккуссаксса чири буллуну. Укун уча, му вин вих хьунтIиссарча!» - увкуну бур Идавсил ﷺ.

Гьунттимур кьини кIюрххила мискинчу авчуну ур хазначиначIан, бувсун цанна ккарксса макIгу, Идавсил ﷺ буюр бувшивугу ххюттуршра динар дулун. Хазначинал му кьякьлухун ивхьуну, ина цу хъяврин уван ччай ура, тIун ивкIун ур. Мискинчунал увкуну бур: «Ттун кIулли ина гьарца кьини азарда салават дутайшиву, лахьхьу ми дурккуну къуртал дувангу вища къавхьуссар. Амма Заннал ﷻ ми кьамул дурунни азардагу дурккусса кунна!».

Хазначи хIайран хьуну, Аллагьнайн ﷻ щукру буллан ивкIун ур. Дуллуну дур мискинчунан цала арцуяту ххюттуршра динар. Цува ххари увнутIий миннул ялун ялагу кIиазаллий ххюттуршра динаргу пишкаш дурну дур.

Ххаришиврул лехлахисса мискинчугу анаварну кьадиначIан авчуну ур. Му уххайхту, кьадигу айивхьуну ур Аллагьнайн ﷻ щукру буллай. Яла дуккан дурну азарда динар мискинчунан дуллуну дур: «Вай арцу ласича, вила бурж зана бити, лирчIмигу винна дити. Кьунну ттучIан макIра МухIаммад Идавс ﷺ увкIун, вин кумаг буварча, Кьиямасса кьини ттухлу шафааьт бувантIишиву баян бувунни» - куну бур.

МахIаттал хьусса мискинчунал махъ учинсса манзил къавхьуну, миккун увххун ур машачи. «Аллагьнайн ﷻ щукру, ттун кьунну МухIаммад Идавс ﷺ макIра ккавккунни. Ганал ттухь бувсунни вил бурж хIалал битарча, Аллагьнал ﷻ ттул бунагьру багъишла битантIишиву. Ма вай ххюттуршра динаргу ласи вила кулпатран кумагран».

Ва куццуй, жипливу цичIавгу дакъа, мукьав ххюттуршра динарданул буржирал гьивугу дусса адимина шавай зана хьуну ур мукьазарда мусил динарданул заллуну. Авадан шаврил сававну хьуну дур мунал дакIнивусса Расулуллагьнахсса ﷺ ччаву ва Идавсил ﷺ шафааьт.

Вана укун, дунияллий акъанугу, Идавс ﷺ уссар жуйра аякьа дуллай, жува бувсса хъинбаларттая ххари хъанай, бунагьру булларча, Аллагьнахь ﷻ багъишла битаву чIа тIий.

Жуйва Аллагьнал ﷻ цIими бишиннав, МухIаммад Идавсил ﷺ шафааьт бияннав, барачат гьарза хьуннав!

 

АхIмад Кьурбанов

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...