Неъматрал кьимат

Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.

 

Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур ккаккайхту: ттеркьукьив, арцу-муси, ляълу-жавгьарду, зумрут-якьутру. Гайннущал бивхьуну бивкIун бур чичрурду дусса хIайвандалул бурчугу.

Шяравучунан лявкъусса ххазиналул хавар анаварсса мутталий циняв чIахху-чIарахнан бавну бур. Циняв лагма лавгун махIатталну буруглан бивкIун бур. Оьвкуну бур хьхьичIазаманнул чичрурду дуккин кIулсса инсаннайн. Чичру дусса бурчу тIитIин бувну ккалан ивкIун ур:

«На ва билаятрал паччахIра. Ва чичру ттула хъирив бучIантIисса халкьуннан насихIатран кьадитлай ура. Ттул билаятрайсса аьрщи дия тIутIайх дирчусса, буллугъсса, тIабиаьт гъараллу гьарзасса. Ттул савдажартал кIани-кIанттайх буклай, хъус, кьай дахлай маша буллай бия. Чил хIукуматирттая муси, ттеркьукьив, ляълу-жавгьарду лавсун бучIайссия. Жу буссияв аьрщарайва бунува алжаннавун бувх-сса кунма, дунияллул заллухъру кунма ялапар хъанай.

Ца чIумал гъараллу кьадагьуна. Ссаврунная хъавтсса кIунтI къабагьну тамансса хIал хьуна. Аьрщи кьаркьун, ххиттуйн кIура даруна. Махънин бивхьусса къама, бакIлахъия духларгуна, халкьуннан дуканмур дакъая. Жямат ттучIан бувкIуна миннатру буллай, дукансса бакIлахъия тIалав дуллай.

На ттула вазиртурайн оьвкуну, мусил бувцIусса кисригу буллуну тIайла бувкссия бакIлахъия машан ласияра увкуну. Цаппара гьантрава гай бачIва зана бивкIуна. Баян бувуна чувчIав машан ласунсса зад къаляркъушиву.

Ттула циняв хазнарду тIивтIуну, кIилчингу нукартал гьан бувссия арцу-мусил бувцIусса дарвагирттащал, ссан дацIарчагу дуки-хIачIия ласияра куну. Амма гай лавгсса куццуй зана бивкIуна, лагмасса хIукуматирттайгу къурагъшиву хьуну, чувчIав бакIлахъия лякъин бюхълай бакъая.

Кьянатшиву мукун гуж хьунахха, ттула къатлул агьлувагу дукан банмур щаллу дан бюхълай бакъая. Духларгуна щингу, мякь лиххан бансса хху лякъин бюхълай бакъая. Нукартал ва къуллугъчитал лавгуна ттун хIачIансса щин ххал дуван. Ца увкIуна чарилу ляркъусса оьлуркъусса, чапалсса щин ларсун. На гай щин хIарчIукун къашавай хьунав. Утти ивчIавай ура.

Бюрунттул бурчуй ва хавар чичин бувну, арцу-мусил бувцIусса буттукьраву дишин амру бувссия, ялун нанисса никирттан насихIат хьуншиврул. КIулну бикIияра, жула супралийсса дукиягу, хIачIиягу так Заннал цIимилийнур, Аллагьнал ﷻ жунма Цалва рахIмулийну Цала неъматру къабулурча, жущава бан шайсса цичIав бакъассар.

Зул канихь щала дунияллул хъус ва муси духьурчагу, Аллагьнан ﷻ ччан къабикIарча, аьрщарава цавагу чIали буккан бан зуща къахьунтIиссар. Мунияту зула зумув бихьлахьисса гьарца лукьмалийн щукрулий бикIияра».

 

Муслим Аьбдуллаев

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...


ТалихI ссаву буссар?

Циняв муния гъалгъа тIун бикIай, циняв муничIан кIункIу тIий бур, амма инсаннахь инава луглагимур бувчIин бува учирча, балжисса жаваб дулунма нажагьгу къалякъай.   Пикри бувара, инсан ур ца ххирасса ххазиналух луглай, амма му чув лабивтун буссарив, цукунсса буссарив къакIулну. Му хьхьичIунай...


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...