Оьбала цир?

Оьбала цир?

Оьбала цир?

Цал ца университетраву цува аькьлукарда тIисса профессорнал суал буллуну бур студентътурахьхьун. «Гьарца думур, Занналлив ляхъан дурсса?» Cтудентътуравасса цаннал сивсуну жаваб дуллуну дур: «Ди, Занналли дурсса». «Мукун бухьурча, туну Аллагьнал оьбалагу ляхъан бувсса хъанай бур, му оьбала дунияллий бунутIий. Жура дуллалимунил, жува ца буссарив ккаккан буллалиссар тIисса мукъуйн бувну, цува Аллагьгу оьбала хъанай ур».

 

Студентътал, мукунсса махъру бавну, пахъ багьну бур. Профессор цаява цува рязину пахру буллан ивкIун ур, цала ттигу цал Аллагь акъашиву исват бувшиврий дакI дарцIуну. Му ппурттуву ца студентнал, кагу гьаз дурну, увкуну бур: «Профессор, бучIирив ца суал булун?» куну. «БучIиркьай» куну, жаваб дуллуну дур профессорнал. Студентнал игу-ивзуну цIувххуну бур: «Профессор, дяркъу дуссарив?» «Му ци суалли ина булайсса, дяркъу дакъа дикIавив, ина цалагу аьхълай къаивкIссарав?» – куну бур профессорнал. Студентътал хъян бивкIун бур жагьилнал буллусса суалданий. Жагьилнал жаваб дуллуну дур: «Иширах ургарча, дяркъур тIисса зад дакъассар. Физикалул кьануннайн бувну, жура дяркъур тIисса зад, гъелишиву дакъашивур. Инсан икIу, зад дикIу жунна кIул шайссар дурив муниву энергия ягу дакъарив кIул баврийну. Ноль градус дур гъелишиву дакъашиву. Дяркъу дакъассар. Му жува гъелишиву дакъани учин ляхъан бувссамахъри». Студентнал ялагу суал буллуну бур: «Профессор, цIан дуссарив?» Профессорнал жаваб дуллуну дур «дуссаркьай» куну. Студентнал увкуну бур: «Зу ттигу къатIайлару, цIангур дакъасса, цIан дур чани бакъашиву. Жущара чани цирив кIул дан шайссар, цIаннив къашайссар. Жущава шайссар Ньютоннул призма ишлабуван, кIяла чани личIи бувну чIявусса рангирдайн, кIул буван личIи-личIисса рангирдал волнардал лахъишивурду. Зуща цIан кIул дан къахьунтIиссар. Укуннасса чаннал къяртта цIаннал дуниялливун дагьну, му чанна лахъан дайссар. Цукун кIул бан хьунссар зуща, цуксса цIансса буссарив цукунсса бунугу кIану? Му кIул хьуншиврул кIул бан аьркинссар цуксса чани буссарив гиву. Мукун бакъарив? ЦIан тIисса махъ инсаннал аьркин байссар, чани бакъашиву бувчIин буван». Махъва-махъгу жагьилнал цIувххуну бур профессорнахь: «Оьбала буссарив?» Му чIумал щак-щуклий профессорнал жаваб дуллуну дур: «На учавхха, буссар куну. Му жунма гьарца кьини ккаклай бур. Инсантурал дянивсса вахIшишиву, хиянатшивурду, зулмурду щалла дунияллийсса, ми масаллу бакъарив оьбалалул масаллу?» Мунийн студентнал увкуну бур: «Оьбала бакъассар, оьбала бур Аллагь акъашиву. Му цIаннаха ва дякъиха лавхьхьуса задри, Аллагь акъашиву бувчIин буван инсаннал ляхъан бувсса махъри. Оьбала – му я иман, я эшкьи дакъар, чани ва гъелишиву куннасса. Мунил масала – дяркъур, гъелишиву дакъани дикIайсса, ягу цIанни, чани бакъани дикIайсса». Профессор чинсса махъ бакъа ливчIуну ур. Му жагьилсса студентнал цIагу Альберт Энштейн диркIун дур.

 

Шамил ХIажиев

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...