Нилданул кьурван

Нилданул кьурван

Халиф Оьмардул заманнай Мисриллал (Египетнал) бакIчину ивкIссар Аьмр ибн аль-Аьс. Га заманнай Мисриллал халкьуннал аьдат диркIссар шинай цал жагьилсса душ Нил неххан кьурванну булайсса.

 

 

Га шиналгу цала аьдат щаллу дуваншиврул, бувкIссар Аьмрдуя ихтияр ласун:

– Нил кьакьавай дур. Ганивун дагьлагисса мюрщи нехру духлаглай дур. Жула аьдат биттур дувансса ихтияр дула! – куну бур.

– Ци аьдатри му? – цIувххуну бур Аьмрдул.

– Ва зурул ацIния кIилчинсса хьхьуну жу язи бугьантIиссар ца жагьилсса душ. Ганил нитти-буттая ихтияргу ларсун, чIюлусса яннардугу лаххан бувну, Нилданувун бутантIиссар. Мунияр махъ ганиву щин чIяру хьуну, буллугъшиву хьунтIиссар.

– Мукунсса тIуллан Исламраву кIану бакъассар! – баян бувну бур Аьмрдул. – Жула диндалул къадагъа дирхьуссар муниха лархьхьусса аьдатирттай!

ЧIун наниссаксса неххаву щин хъиннура чан хъанан диркIун, халкьуннаву гьалакшиву гьаз хьуну дур.

Аьмрдул хIукму бувну бур халифнащал маслихIат ккаккан. Чивчуну бур ОьмардучIан чагъар.

Мисриллал бакIчинал чивчусса чагъаргу бувккуну, халифнал укунсса жаваб дуллуну дур: «Ина тIайласса къел дурссар (неххавун душ бутан къабитаву). На вичIан гьан буллай ура ца чIивисса чагъар. Га вичIанма бучIайхту, Нилданувун бути».

Халифнаясса жаваб дучIайхту Аьмрдун лявкъуну бур гиву чIивисса чагъар. Ганий бивкIун бур укунсса махъру: «Аллагьнал ﷻ лагъная Оьмардуя – Египетнавусса Нил неххайнсса оьвчаву. Ина вила биялалийну щиналгу дурцIуну най духьурча, дурагу къадачирчагу за бакъар, жун ина къааьркинна! Аммарив ина Аллагьу Тааьланал кьудратрайну най духьурча, жу Заннахь чIа тIиссару вил ратIру щинал дуцIин дува тIий!»

Аьмрдул га чагъар Нил неххавун бувтссар. Гьунттимур кьинира ганил зумарду щинал дурцIуну, 16 ссюрхъирал лахъ хьуссар.

Му куццуй, Аллагьнал ﷻ цIимилийну ва халиф Оьмардул аькьилшиврийн бувну, Мисриллаву духлаган дурссар мурдалсса аьдат, халкьгу рязи хьуссар.

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....