Уздансса хасият

Уздансса хасият

Ва иш хьуну бур аьрабнал аьрщарайн Ислам дучIаннинма. Ца кIанттай ивкIун ур Нуъман ибн Мунзир тIисса паччахI. Мунал заманнай шинаву кIива гьантта личIи бувну бивкIун бур, «ххаришиврул кьини» ва «пашманшиврул кьини» увкуну. Ххаришиврул кьини цана хьуна авкьусса инсаннан паччахIнал арцу-муси, хъус дулайсса диркIун дур, пашманшиврул кьини ккавкма ивчIайсса ивкIун ур.

Ца шинал пашманшиврул кьини паччахI цала вазиртуращал авлий лавгун ур. Микку мунан бакIрайн агьну Аттаи тIисса цIа дусса, цала кулпатран дуканмур лякъин кьатIув увксса бедуин. ПаччахIнал буюр бувну бур га угьияра, куну. БакIрачIан бувкIмур бувчIусса адимина миннат буллан ивкIун ур, цала кулпатран дукихIачIиягу диян дурну, васият-аманатгу бувну зана икIаннача ита акьи, тIий. ПаччахIнал цIими бувну, ита акьин рязи хьуну ур, так цува учIаннин цахлува ацIанма ккаккан уварча.

Лагма ялтту урувгун, бедуиннан хIисав хьуну ур уздансса куц-сипат дусса адимина. Га ивкIун ур Аьббас ибн Зияд. Ганайн кIиссагу тIивтIуну, бедуиннал увкуну бур: «Ттухлу ва ацIантIиссар на зана хьуннин!». ПаччахIнал цIувххуну бур Аьббаслухь: «Ина рязирав ванахлу жучIа ацIан? Ванал щялмахъ бусарча вилмур бакI дутан багьантIиссар!» «Рязира, на ацIанна!» – куну бур Аьббаслул. Микку паччахIнал ишара дурну дур ясир увма ита акьияра, куну. Бедуингу анаварсса шаттирдай шавай лавгун ур, баргълагавал чIун дучIаннин на махъунай учIанна, - куну. МаркIачIан чIун гъан хъанан диркIукун, паччахIнал цIувххуну бур Аьббаслухь: «Вихьхьунма махъ буллума най акъарив?». «Баргъ гьаннин манзил була», - увкуну бур Аьббаслул. Баргъ лавгукун, паччахIнал увкуну бур Аьббаслухь: «ХIадур хьу!», - куну. «Анавар мабуккари», - тIун увкIун ур Аьббас, цIаннавунгу уруглай. Лахъи къалавгун хьхьунил лухIишиврува ца кьаркьала гъан хъанан диркIун дур. Га ивкIун ур бивкIу кьамул буван хIадур хьусса бедуин. Анаварну ачаврил паща тIий ссихIгу ласлай, щяв щяивкIун ур.

«Бувгьурив на буллусса махъ?» - цIувххуну бур бедуиннал. ПаччахI махIаттал хьуну ур: «Вища лихъан бюхълай бияхха, ина шиккун щил гьан увра?!» «На увкIра аьрабнал буллусса махъ къабугьайссар тIисса хавар къабукканшиврул», - куну бур бедуиннал. Яла паччахIнал цIувххуну бур Аьббаслухь: «Вина къакIулсса инсаннахлу бивкIу кьамул буван хIадурну циван уссияв?» «Аьрабнаву узданшиву ва ас-ламус ливчIун бакъар къаучиншиврул!», - куну бур Аьббаслул. Гайннах вичIигу дирхьуну паччахIнал куну бур: «На къаикIанна жува шамуннавату яла кьадарману, учIиакъаману. Акъахьурча аьрабнал паччахIтурачIа цIими бушиву, чумартшиву, сахаватшиву лирчIун дакъар учинссар. ХIакьинуния тиннай пашманшиврул кьини дакъассар». Укунсса хасият диркIун дур аьрабнал аьдатирттаву. Буржирдал, дахху ласулул ва цаймигу иширттаву куннахлу кув бавцIуну, кумаг бувайсса бивкIун бур.

АЬБДУЛЛАГЬ МУХIАММАДОВ

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Гъази-Гъумучиял щейх Абу Оьбайда

НицIавкIратусса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул «Сабат» ва «Мактубат» тIисса луттирдаву кIицI ларгун дур Сайид Абу Оьбайда бин Сайид Нуруддин аль-ХIусайни аль-Гъумуки ад-Дагъистани тIисса цIа. Шичча мяйжан хъанай бур Абу Оьбайда Гъумучатусса, МухIаммад Идавсил ﷺ душнил...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


Мурахас хьусса цучIав акъассар

Инсан цуксса дин дусса, иман цIакьсса ухьурчагу, оьрму щаллу буваншиврул ганан чара бакъа аьркинссар лякъин хъус, дукия, цува дузал увансса маэшат буллан. Цува ва цала кулпат щаллу баву – цумацагу бусурманчунал буржри, чак, зума ва цаймигу диндалул тIалавшиннарду куннасса.   Дунияллул...


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...