Уздансса хасият

Уздансса хасият

Ва иш хьуну бур аьрабнал аьрщарайн Ислам дучIаннинма. Ца кIанттай ивкIун ур Нуъман ибн Мунзир тIисса паччахI. Мунал заманнай шинаву кIива гьантта личIи бувну бивкIун бур, «ххаришиврул кьини» ва «пашманшиврул кьини» увкуну. Ххаришиврул кьини цана хьуна авкьусса инсаннан паччахIнал арцу-муси, хъус дулайсса диркIун дур, пашманшиврул кьини ккавкма ивчIайсса ивкIун ур.

Ца шинал пашманшиврул кьини паччахI цала вазиртуращал авлий лавгун ур. Микку мунан бакIрайн агьну Аттаи тIисса цIа дусса, цала кулпатран дуканмур лякъин кьатIув увксса бедуин. ПаччахIнал буюр бувну бур га угьияра, куну. БакIрачIан бувкIмур бувчIусса адимина миннат буллан ивкIун ур, цала кулпатран дукихIачIиягу диян дурну, васият-аманатгу бувну зана икIаннача ита акьи, тIий. ПаччахIнал цIими бувну, ита акьин рязи хьуну ур, так цува учIаннин цахлува ацIанма ккаккан уварча.

Лагма ялтту урувгун, бедуиннан хIисав хьуну ур уздансса куц-сипат дусса адимина. Га ивкIун ур Аьббас ибн Зияд. Ганайн кIиссагу тIивтIуну, бедуиннал увкуну бур: «Ттухлу ва ацIантIиссар на зана хьуннин!». ПаччахIнал цIувххуну бур Аьббаслухь: «Ина рязирав ванахлу жучIа ацIан? Ванал щялмахъ бусарча вилмур бакI дутан багьантIиссар!» «Рязира, на ацIанна!» – куну бур Аьббаслул. Микку паччахIнал ишара дурну дур ясир увма ита акьияра, куну. Бедуингу анаварсса шаттирдай шавай лавгун ур, баргълагавал чIун дучIаннин на махъунай учIанна, - куну. МаркIачIан чIун гъан хъанан диркIукун, паччахIнал цIувххуну бур Аьббаслухь: «Вихьхьунма махъ буллума най акъарив?». «Баргъ гьаннин манзил була», - увкуну бур Аьббаслул. Баргъ лавгукун, паччахIнал увкуну бур Аьббаслухь: «ХIадур хьу!», - куну. «Анавар мабуккари», - тIун увкIун ур Аьббас, цIаннавунгу уруглай. Лахъи къалавгун хьхьунил лухIишиврува ца кьаркьала гъан хъанан диркIун дур. Га ивкIун ур бивкIу кьамул буван хIадур хьусса бедуин. Анаварну ачаврил паща тIий ссихIгу ласлай, щяв щяивкIун ур.

«Бувгьурив на буллусса махъ?» - цIувххуну бур бедуиннал. ПаччахI махIаттал хьуну ур: «Вища лихъан бюхълай бияхха, ина шиккун щил гьан увра?!» «На увкIра аьрабнал буллусса махъ къабугьайссар тIисса хавар къабукканшиврул», - куну бур бедуиннал. Яла паччахIнал цIувххуну бур Аьббаслухь: «Вина къакIулсса инсаннахлу бивкIу кьамул буван хIадурну циван уссияв?» «Аьрабнаву узданшиву ва ас-ламус ливчIун бакъар къаучиншиврул!», - куну бур Аьббаслул. Гайннах вичIигу дирхьуну паччахIнал куну бур: «На къаикIанна жува шамуннавату яла кьадарману, учIиакъаману. Акъахьурча аьрабнал паччахIтурачIа цIими бушиву, чумартшиву, сахаватшиву лирчIун дакъар учинссар. ХIакьинуния тиннай пашманшиврул кьини дакъассар». Укунсса хасият диркIун дур аьрабнал аьдатирттаву. Буржирдал, дахху ласулул ва цаймигу иширттаву куннахлу кув бавцIуну, кумаг бувайсса бивкIун бур.

АЬБДУЛЛАГЬ МУХIАММАДОВ

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....