Тамашасса дарман

Тамашасса дарман

Тамашасса дарман

Имам Бухарил ва Имам Муслимлул луттирдавусса хIадисраву увкуну бур: «ЛухIи явш даруссар циняв къашайшивурдан, так ца бивкIу личIаннин». Ванил мяънагу – ивчIан нясивсса, чичру дирсса инсаннан ссалчIав кумаг къабантIиссар, ци хIарачат булларчагу.

 

Ва хIадис бувчIин буллай диндалул аьлимтурал увкуну бур: «Ва хIадисрал вив ласласиссар циняр азарду, цIуцавурду. ЛухIи явш ишла буван бучIиссар цуппалу ягу цайми дарурттащал хIалану».

ЛухIи явш хъинссар лякьлул къашавайминнан, щира буккан байссар. Явш шавхьсса щин хъинссар шяра дирсса чIумал. Мукунма, мунил лажиндарайсса тIинхьру хъин дайссар. Ми щинавух ссирка (уксус) хIала дарча, хъагьлин даруну шайссар. Ккарччи цIуцIиманал лухIи явш хIунку буварча хъин шайссар. Ишла бувайссар кIущалу буккан бувайсса даруну (мочегонное). Мюнпатссар оьрчI бувсса хъамитайпалул накI дакъасса чIумал.

ЛухIи явшлил нагьлил чIири ццун бувайссар, инсан хъунав шаву хIурхIа дайссар.

 

Бусала

МухIиддин Аьрабил бувсун бур укунсса хавар:

«Халкьуннаву машгьурсса ца инсан къашай хьуну ур жузам цIуцIаву (проказа) дирну. Духтуртурал га ххал увну, исват бувну бур хъинну гужну къашай хьуну ушиву, ганан дару-дарман бакъашиву.

Чансса ма́хъ ганан хьуна авкьуну ур диндалул дурккучу Сяъд ас-Суоьд.

– Му азардания дару циван къабувара? – цIувххуну бур аьлимчунал.

– Духтуртурал бувсунни ванин дарман бакъашиву, – дуллуну дур жаваб.

Сяъдлул увкуну бур:

– Духтуртурал щялмахъ бувсун бур. Жула Идавсин ﷺ гайннаяр хъинну кIулну бивкIссар. Циняв цIуцIавурттан дарманну лухIи явш шайссар. Вил азаргу ганил хъин дувантIиссар, – куну бур Сяъдлул.

Муссят лухIи явш ва ницI хIала дурну, къашайшалал чурххайх, лажиндарайх, бакIрайх, ччаннайх дургъуну дур. Му куццуй ца ссятрал мутталий ивтун ур. Яга чурх шюшин гьан увну ур.

Му иш хьуну хъунма хIал къалавгун ганал чурххая бурчу кьатI хьуну, цIусса марцIсса бурчу бавкьуну бур. БакIрая кьатI хьусса чIарардугу хъиннура ццунну ххярххун дур.

Мукун тамашану хъин хьусса инсан ккавксса духтуртал махIаттал хьуну бур Сяъд ас-Суоьдлул хIадисирттайн вихшиврул ва ганал имандалул цIакьшивруя.

Мунияр махъ га билаятрай циняв цIуцIавурттан дарувну лухIи явш ишла буллай байбивхьуну бур. ЦIуцIисса иттах буккайхту кутIасса мутталий яру хъин шайсса бивкIун бур.

Ва бусалалува жунма бувчIлай бур дарурая кумаг хьуншиврул ганил мюнпатшиврий дакI дарцIуну, вихну бикIан аьркиншиву.

«ТIиббу-Набави» тIисса луттираву чивчун бур: «Му ххяххия (лухIи явш) ччатIухун канарча, бакI цIуцIаву, лякьлувусса къювурду хъин шайссар, пашманшиву (пессимизм) дакIнива дуккайссар, шяра дирсса чIумал хъинссар, чIявуну хIал биллалиминнан мюнпатссар».

 

 

Саид Аьлиев

 

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...


ХIурмат бушиву – Заннайн мютIишивур

Аллагьнайн ﷻ икрам-эбадат дуваву къуртал къашайссар так ца чак баврийну, зума дугьаврийну, Кьуръан буккаврийну ягу зикрирду буллалаврийну. Аллагьнайн ﷻ эбадат дуваву – му хъанахъиссар инсаннал оьрмулуву буллалисса, хъанахъисса цимурца ишру Аллагьнайн мютIину баву. Дукра дукаву бикIу,...


Буллугъшиврул душмантал

Аваданшиву ягу мискиншиву ца дуциндалий кIул дуван, царай цинцилттай дишин шайсса задру дакъар. Ца инсаннал мискиншиврун ккалли дувансса тагьар цаманан аваданшивуну чIалан дикIай. Мукунма, цаннан аваданшивуну чIалачIимур, цаманал мискиншивуну хIисав дуван бюхъай.   ДакIниву хIакьсса иман...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...