Тамашасса дарман

Тамашасса дарман

Тамашасса дарман

Имам Бухарил ва Имам Муслимлул луттирдавусса хIадисраву увкуну бур: «ЛухIи явш даруссар циняв къашайшивурдан, так ца бивкIу личIаннин». Ванил мяънагу – ивчIан нясивсса, чичру дирсса инсаннан ссалчIав кумаг къабантIиссар, ци хIарачат булларчагу.

 

Ва хIадис бувчIин буллай диндалул аьлимтурал увкуну бур: «Ва хIадисрал вив ласласиссар циняр азарду, цIуцавурду. ЛухIи явш ишла буван бучIиссар цуппалу ягу цайми дарурттащал хIалану».

ЛухIи явш хъинссар лякьлул къашавайминнан, щира буккан байссар. Явш шавхьсса щин хъинссар шяра дирсса чIумал. Мукунма, мунил лажиндарайсса тIинхьру хъин дайссар. Ми щинавух ссирка (уксус) хIала дарча, хъагьлин даруну шайссар. Ккарччи цIуцIиманал лухIи явш хIунку буварча хъин шайссар. Ишла бувайссар кIущалу буккан бувайсса даруну (мочегонное). Мюнпатссар оьрчI бувсса хъамитайпалул накI дакъасса чIумал.

ЛухIи явшлил нагьлил чIири ццун бувайссар, инсан хъунав шаву хIурхIа дайссар.

 

Бусала

МухIиддин Аьрабил бувсун бур укунсса хавар:

«Халкьуннаву машгьурсса ца инсан къашай хьуну ур жузам цIуцIаву (проказа) дирну. Духтуртурал га ххал увну, исват бувну бур хъинну гужну къашай хьуну ушиву, ганан дару-дарман бакъашиву.

Чансса ма́хъ ганан хьуна авкьуну ур диндалул дурккучу Сяъд ас-Суоьд.

– Му азардания дару циван къабувара? – цIувххуну бур аьлимчунал.

– Духтуртурал бувсунни ванин дарман бакъашиву, – дуллуну дур жаваб.

Сяъдлул увкуну бур:

– Духтуртурал щялмахъ бувсун бур. Жула Идавсин ﷺ гайннаяр хъинну кIулну бивкIссар. Циняв цIуцIавурттан дарманну лухIи явш шайссар. Вил азаргу ганил хъин дувантIиссар, – куну бур Сяъдлул.

Муссят лухIи явш ва ницI хIала дурну, къашайшалал чурххайх, лажиндарайх, бакIрайх, ччаннайх дургъуну дур. Му куццуй ца ссятрал мутталий ивтун ур. Яга чурх шюшин гьан увну ур.

Му иш хьуну хъунма хIал къалавгун ганал чурххая бурчу кьатI хьуну, цIусса марцIсса бурчу бавкьуну бур. БакIрая кьатI хьусса чIарардугу хъиннура ццунну ххярххун дур.

Мукун тамашану хъин хьусса инсан ккавксса духтуртал махIаттал хьуну бур Сяъд ас-Суоьдлул хIадисирттайн вихшиврул ва ганал имандалул цIакьшивруя.

Мунияр махъ га билаятрай циняв цIуцIавурттан дарувну лухIи явш ишла буллай байбивхьуну бур. ЦIуцIисса иттах буккайхту кутIасса мутталий яру хъин шайсса бивкIун бур.

Ва бусалалува жунма бувчIлай бур дарурая кумаг хьуншиврул ганил мюнпатшиврий дакI дарцIуну, вихну бикIан аьркиншиву.

«ТIиббу-Набави» тIисса луттираву чивчун бур: «Му ххяххия (лухIи явш) ччатIухун канарча, бакI цIуцIаву, лякьлувусса къювурду хъин шайссар, пашманшиву (пессимизм) дакIнива дуккайссар, шяра дирсса чIумал хъинссар, чIявуну хIал биллалиминнан мюнпатссар».

 

 

Саид Аьлиев

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Напсилул хасиятру

Напсилул хасиятруЦала напсилух вичIи дирхьуну, оьбаларду буллан махъаллил акъасса инсаннан хасъсса хасиятру дур къуллугърах къанихшиву ва мудан цува цайминнаяр лавайну икIан ччишиву. Мукунсса инсаннан, мудан хьхьичIун личлай, цайми инсантал цала буюрду биттур буллали буллай, цахва мюхтаж буллан...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...