Зуль-хIижжа барз

Зуль-хIижжа барз

Зуль-хIижжа барз

Зуль-хIижжа барз хъанахъиссар бусурманнал яла ххирами зурдардивасса барзну. Хъиннува ххирассар му зурул хьхьичIсса ацIва гьантта. Му зурул 10-мур кьини дикIайссар бусурманнал яла хъуннамур байран – Кьурбан-байран (Эд аль-АдхIа). Зуль-хIижжа зуруй бусурманнал бувайссар диндалул ца аслуну хъанахъисса ХIаж. Му зурул 9-мур кьини Аьрафатрал кьини хъанахъиссар. Му кьини 1000-ва сура «ал-Ихляс» (Кьулгьу) бувккуну хъинссар. Идавсил ﷺ хIадисраву бувсун бур, му кьини азарва Кьулгьу бувккуманал циняв бунагьру шюшайшиву.

 

Цамур хIадисраву МухIаммад Идавс ﷺ тIий ур: «Аллагьнан ﷺ яла ххирами кьинирду – Зул-хIижжа зурул хьхьичIсса ацIва гьанттар». Му зурул хьхьичIсса 9-ра кьини, хаснува Аьрафалул кьини ва хьхьичIкьини зума дугьаву суннатссар, ХIаж буллалисса хIажитал личIаннин, миннал къадугьайссар. ХIадисрайн бувну, вай гьантрай зума дургьусса инсаннан ттурша лагъ тархъан увссаксса, ттуршва хIайван цадакьалун буллуссаксса, гъазаватрайн ттуршва чу буллуссаксса чири буссар, Аьрафалул кьини дургьуманан – гайми кьинирдаяр кIилийну хъунмассар. Вай гьантри эбадат дуллай, мискинтуран цадакьа буллай гьан дурну хъинссар. Цахлува Кьурбан биххан ччисса инсаннан гай ацIвагу гьантлий михьру ва бакIрайсса чIарарду кьукьаву къахъинссар, цалва кьурбан бихханнин.

Имам Ибну ХIажардул «Аль-ФатхI» тIисса луттираву чивчуну бур: «Зул-хIижжа зурул хьхьичIсса ацIва гьантлул даража муксса хъунмасса бушиврул савав цири чирча, вай гьантрай цамур чIумал цачIун къашайсса эбадатру цачIун хьуну дунутIийри – чак, зума, кьурбан биххаву, ХIаж».

Зуль-хIижжа барз хьуна бакьин аьркинссар дакIнихтуну циняв бунагьирттая тавбагу дурну, му гьарца бусурманчунал буржри. Тавбалуву буссар бусурманчунал дунияллийсса ва ахиратравусса талихI.

Ва зуруй бикIайссар щала дунияллул бусурманнал яла хъунмур «конгресс» – ХIаж.

Жула машгьурсса «ГьунчIукьатIан» луттираву чивчуну бур: «Исламрал рукнурдал ххюйлчинмур рукну – хIаж бавури. Мугу эбадатирттал яла ххираминнуятури. ХьхьичIунмайсса идавстуралгу буллай бивкIссар. ХIатта, Адам идавсил Гьиндуллавату (Индиянавату) ахьтта увкIун бувссар. Муниннин кIиазарда шинал хьхьичI малаиктуралгу буллай бивкIссар.

ХIаж буван ялув хьусса (каши дусса) инсаннал къабуварча, иман-ислам камил къашайссар. Къабувна ивчIарча, таракалия (инсан ивкIуну махъ кьадиртсса ирс) буван ялувссар. Къабуварча мунал дарвачрах бунагь личIайссар.

Му ялув бувссагу хъунисса бунагьирттал аьфву буваншиврулли, хIаж баврил бакъа аьфву къабувайсса бунутIий. Мугу оьрмулий цалли буван ялувсса. КIилчин, шамулчин бувмур суннатссар.

Кьасттирай, дакIгу марцI дурну Аллагьнахлуну хIажлийн увкIсса адимина Аллагьу Тааьланал иминшивруву икIайссар.

ХIаж бувну къуртал хьувкунгу, ниттил увсса кьини куна гьарца мюрщимий бикIу, хъунимий бикIу бунагьрая марцI шайссар. ХIатта, мунал дуаьлувух ивхьуну аьпа буваннав куманалссагу аьфву бувайссар.

Ца шагьи ХIажлил ххуллий харж буварча, мукьазарва шагьи цамур ххуллий цадакьалун буллуссаксса чири буссар.

Нитти буттахлу ХIаж бувну цума ухьурчагу, мунан кIива хIаж чичайссар. Ца цанма, ца нитти-буттан. ИвчIайний хIаж бува куну, васият къабувну ивкIусса инсаннаяту хIаж бувманан цанмагу ца хIажлил чири буссар. ИвкIуманангу арулцIалва хIажлил чири буссар. ХIатта, цува ивчIайний цаятува хIаж бува куну васият буварчагу, мунангу шанма ХIажлил чири буссар».

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Заннал неъмат

Гьарца кьини инсан хьуна акьлай ур микробирттащал. Гайннуву чансса бакъар цIуцIавуртту, азарду сукку дувайссагу. Мукунсса микроорганизмардащал талан Аллагь Тааьланал ляхъан дурну, инсаннал чурххаву дирхьуну дур иммунитет.   Ттизаманнул хъиривлаявурттайн бувну, дунияллийсса халкьуннава...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...


БахIулул ва янил шаврил лишанну

Кьуръан ккалай инсантал хъин бувайминнал бусаврин бувну, хIакьинусса кьини халкьуннаву хъинну ишла хьуну бур бахIурду баву ва янил шаву. Ми иширттал хIакъираву инсантуран чIявучин тIайласса кIулшигу къадикIай. Мунияту, ва макьалалуву кIицI лаганну бахIу бувсса ягу янил хьусса инсан цукунсса...


Идавстурал касмурду

Жула диндалин бувну, зузаву му так арцу лякъаву къаккаллиссар, Аллагьнайн ﷻ эбадат даврийнгу кIура даяйссар. ХIарамсса даву дурну ляркъусса хъусгу хIарамссар, мунил жула цинярда эбадатругу зия дувайссар. Жула хъус хIалалсса чIумал Заннал барачатгу бишайссар.   ХIалалсса касму ва пиша бушиву...