Зул-кьаида зурул хасшиву

Зул-кьаида зурул хасшиву

Шаввал зурул хъирив бусурманнал календарьданий най бур Зул-Кьаида тIисса барз. Ва зуруй бучIиссар ХIаж баву дайдишин. Аллагь Тааьланал увкуну бур Кьуръандалуву: «ХIаж бувайссар мяълумсса зурдардий (Шаввал, Зул-Кьаида ва Зул-ХIижжа зурул цалчинми ацIва гьантта)» («Аль-Бакьара» суралул 197-мур аят).

 

ХIаж баву Заннал бусурманнай ялув бивхьуну бушиву буслай бур «Али Эмран» тIисса суралул 97-мур аятраву (мяъна): «…Халкьуннай ялув бивхьуссар БайтуллагьрачIан (КяъбалучIан) ХIаж баву, миккунсса ххуллу битансса кьудрат дусса бухьурча», - куну. Кьудрат душиврувун духлахиссар ххуллунхарж (арцу), чурххал цIуллушиву ва мурахасъсса ххуллу бикIаву.

МухIаммад Идавсил ﷺ цалва оьрмулуву ХIаж дахьва цалли бувсса, Мадиналив ялапар хъанахъисса чIумал, гьижралул 10-ку шинал. Мунийн учайссар «ХIаджжатуль-вадаъ» («махъва-махъсса ХIаж»).

ЧIивимур ХIаж (Оьмра) тIурча, чIявуми хIадисирттал тасттикь буллай бур Идавсил ﷺ му мукьилва бувшиву. Цалчинмур – «худайбиялул Оьмра», гьижралул 6-ку шинал. Маккаллал мушриктурал Идавс ﷺ ва ганащалми къабивтссар му Оьмра буван. Гайннан махъунмай зана бикIан багьссар. Хъиривмур шинал Идавсил ﷺ «хъирив лахъаврил Оьмра» бувну, ларгсса шинал буван къавхьумур хъирив лахъан бувссар. Мунил хъиривсса шиналгу Идавсил ﷺ цалва асхIабтуращал бувссар «Джираналувасса Оьмра» (Джирана тIисса кIану буссар Маккаллал ва ТIаиф шагьрулул дянив). Мукьилчинсса Оьмрагу Идавсил ﷺ бувссар ХIаж буллалисса чIумал, ганищал архIал, Гьижралул 10-ку шинал.

Зул-Кьаида зурул хасшивурттавасса ца – Идавсил ﷺ цалчинми шанма Оьмра ва зуруйри бувсса. Махъва-махъсса Оьмралувунгу МухIаммад Идавс ﷺ увхссар Зул-Кьаида зуруву, амма цуппа щаллу бувссар Зул-ХIижжа зуруй, ХIаж буллалисса чIумал. Мунин бувну, хьхичIвасса салафу-ссалихIинтурал, хаснува Ибну Оьмардул , муъминтурал нину Аьишатлул  ва цайминналгу Зул-Кьаида зуруй Оьмра баву хъинсса, чири ва барачат гьарзасса, цайми зурдардиву бувмунияр даража лахъсса давуну ккалли бувссар, сайки Рамазан зуруй бувмунияргу.

Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «Муса Идавсин ﷺ ккаккан бувссар зувива гьантта (Заннащал ихтилат булланнин ва Таврат булуннин эбадат дуллай гьан бувансса), яла гайннул ялун ацIва гьантта ххи бувссар» («Аль-Аъраф» суралул 142-мур аят). Цаппара аьлимтурал тIимунин бувну, ва аятраву кIицI лавгсса 30 гьантта – Зул-Кьаида барзри, ялун ххи бувсса ацIвагу – Зул-ХIижжа зурул хьхьичIсса ацIва гьанттар.

Вай мубараксса зурдардил барачат жуйнма цинявннайн бияннав, Аллагьнал КъатлучIан ХIаж бувансса каши-кьудратгу гьарза даннав. Амин.

 

Аьдил Ибрагьимов

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....