СсахI бичаву

СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн къалахълай.

 

ФитIрулул ссахI буккан ялувссар гьарца бусурманчувнаяту – чIивисса икIу, хъунасса икIу, зума дургьусса икIу, къадургьусса икIу, зумаритаврил байрамрал хьхьунугу кьинигу цалагу, цалва кулпатралгу дуркуну, ххишала шайсса хъус дусса ухьурча. Мукунма, цайва нафакьа ялувминнаятугу буккан ялувссар – кулпат-щарсса, оьрчIру, нину-ппу.

Му ссахI ялув шайссагу байрандалул хьхьуну баргъ лавгукунни. Мунияр махъ ивкIуманаятугу, мунияр махъ бувсса оьрчIаятугу буккан ялув бакъассар.

СсахI буккайнигу ният дуван аьркинссар: «Ният дуллай ура на фаризасса фитIрулул ссахI буккан ттухлува (щарссанихлу, оьрчIахлу, вакилшиву ларсъсса инсаннахлу) хъунасса Заннайн Аллагьу акбар» – куну.

Балугъ къавхьусса оьрчIаятугу буттал ниятрайну буккайссар. Ппу акъахьурча цама валийнал ниятрайну букканссар. Мугу акъахьурча цаманал щил бунугу буккан бучIиссар. Ппу акъасса чIумал, оьрчIаяту ниттил буккангу бучIиссар. Щарссанил, лас шава акъасса чIумал, мунал хъуслияту, циятува ссахI буккангу бучIиссар, мунал изму бакъанугу. Щарссания изму бакъана ласнал буккангу бучIиссар.

Хъунав хьуманал цама вакил увангу бучIиссар цаятува ссахI бичин пурман буллуну. Вакилналгу мунаяту буккан куну ният дурну буккайссар. Баргъ лавгун махъ, эдрал чаклия букканнин ссахI буккавугу хъинссар, махъун къабувтун. Зумаритавал байрандалул кьининияр махъун бутангу хIарамссар. Бутарча, мугьлат бакъа хъирив лахъанссар. Му кьинива бачIингу ялувссар махъун къабувтун. ХIатта, байрандалул чаклийн гьаннин бачIавугума хъинссар, ссахI буккансса зад дакъасса мискиннал миннуя букканшиврул. Му буккайсса ссахIгу мукьва мюътадилсса адиминал кIияма лагайсса ссахIри, цуппагу Идавсил ﷺ заманнаву буклай бивкIсса. Мунил кьадар кIул хьурча, муксса букканссар. КъакIулхьурча, мунияр ххихьунну букканссар, чан къахьунну.

Цуппагу бакIлахъру дувайсса задрая букканссар: лачIая, увая, хъалуя, шагьнал лачIая, ппиринжрая, шимия, чассагуя, тIутIуя, мукунма цайми бакIлахъру дувайсса задирттаятугу буккайссар. Амма гьарумуния: иния, иникIмалия буккан къабучIиссар. Цамур арцу-мусий, хъус дулунгу къабучIиссар жула мазгьабрай. Мугу му шинаву цува усса шагьрулий, шяраву чIяруну дукаймуниятур буккан багьайсса. Масала: лачIа чIявусса букайсса щар духьурча, цала ци канай унугу, цамуния буккан къабучIиссар. У чIявуну букайсса бухьурча, лачIая буккан бучIиссар. ХIала-ккалассаннуятугу буккан къабучIиссар. МарцIну цавай бикIан аьркинссар. Масала: чявхълия буккан къабучIиссар, цаллара аьдат даин мукун бугьайсса духьурча дакъа. Му чIумаллив буккан ихтияр дур (рухса). Ягу миннуя цавайннуя ссахI биял хьунну гьарза бувну буккангу бучIир. БачIи цавайннуя, бачIи вайминнуя буккангу къабучIиссар. Му ссахI буккан яла ххирамургу, чири хъунмургу лачIари. ХIатта, чассагнияр, ппиринжнияр мий хъинссар, бакIлахъру дуван му хъинну тIий. Яла у, хъа хъинссар.

Му фитIрулул ссахIгу цува усса шяраву буккан ялувссар. Му щарнил мискинтурайх, закатрал агьулданийхгу бачIин ялувссар, хъуслил закат кунма. Микку закатрал агьлу бакъахьурча, му цува усса кIанттайн яла гъанмур шяравалу (шагьру) цумур дурив ххал дурну, миккусса мискинтурайх бачIинссар. Шамуннаяр чанссаннан булунгу къабучIиссар.

Ца ссахI чIявуссаннан буллуссаксса хъинссар. Цайминнавух хIала бивчуну бачIирчагу цаннан-кIиннан буллуну яла къабагьайссар. Му фитIрулул ссахI дурусну, кьамулну яла багьансса куццуй бугу бувккун, багьайсса куццуй багу бавчIусса адиминан ацIра хъиншиву дуссар, бунагьрая марцI шайссар, цIарая тархъан шайссар, гьаттавату иминну уккайссар, ссиратIрайх пар куна лахъайссар, хъиншивурттугу шайссар, Идавсил ﷺ шафааьт бияйссар, Алжаннул агьлу шайссар, бувсса аьмал кьамулну лякъинтIиссар, зумалувун дагьсса нукьсаншиву, карчIаншиву мунийну дарзуну кьамулну шайссар.

ЛачIайну ссахI буккан захIмат хъанай бухьурча, Имам Абу ХIанифанал мазгьабрайн бувну, арцуйну буккан ихтияр дуссар. Абу ХIанифанал мазгьабрайн бувну, ца ссахI 3 кило ва 700 гр хIисав бувайссар. Арцуйну буклай ухьурча, ният дуванссар: «На ният дував фаризасса зумаритавал ссахI Имам Абу ХIанифанал мазгьабрайн бувну арцуйну буккан ттухлува (ягу щарссанихлу, оьрчIахлу, вакилшиву ларсъсса инсаннахлу) хъунасса Заннайн Аллагьу акбар» – куну.

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.     Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим.   МарцIну вичIи дишара, я диндалул уссурвал, Жула Сайид Идавсил сиярдалул бусаннин. Арулдагу лухччигу, арулдагу ссавругу Цахлуну ляхъан дурсса ХIабибуллагь...