Ораза битди – яшав узатыла

Ораза битди – яшав узатыла

Рамазан айда яшавубуз ажайып алышына – парахат юреклик геле, насип сезиле, берекет ва рагьмулукъ арта, Аллагьгъа бакъгъан сююв оьсе, Огъар ювукъ болгъаныбызны англайбыз.

 

Шу гьислени сонггъу яшавгъа да сакълап болсакъ, энниден сонг да Аллагьдан ﷻ къоркъагъан гьалда турсакъ – бизин учун лап уллу къыйматлыкъ болмасмы дагъы?! Есибизни буйрукъларын яшавгъа чыгъартсакъ, гери урулагъанлардан арек болсакъ, даим насипликге етербиз ва такъсырлавдан сакъланарбыз. Таби болувну татлилигин сезген сонг, тынглавсузлукъгъа къайтмагъа бирт де къастыбыз болмагъа герекмей.

Ораза айда мердешге айлангъан яхшы амалланы сакъламакъ учун не этмеге герекге бир-бир ёравлар бериле.

 

1.Дуа этмек

Рамазан айда яхшы амалланы еси болмакъ учун Яратгъаныбыз Аллагь ﷻ имканлыкъланы Оьзю берген бизге. Шо себепден оланы сонггъу заманда да янгыз Ол бола сакъламагъа. Рамазан айда топлагъан сынавубузну жыймагъа ва артдырмагъа Есибиз Аллагьдан ﷻ тийишли кюйде тилейиклер.

 

2.Яхшы амаллар мердешге айланмакъ

Эгер ёравлу яшавну узатмагъа сюе бусакъ, яхшы амаллар мердешге айланмагъа тюше. Масала, ораза тутув. Пайхаммар ﷺ иманы барланы итнигюн ва хамисгюн ораза тутмагъа чакъыра болгъан. Расулуллагь ﷺ булай айтгъан: «Есибиз Аллагь инсанны ишлерин итнигюн ва хамисгюн къабул эте. Шо саялы мени ишлеримни къабул этилегенде ораза тутагъан гьалда болмагъа сюемен» (Тирмизи).

 

3.Гьар жума яшап барагъан яшавну тергемек

Шулай низамдагъы тергев яшавну умуми гьалда гёрмеге имканлыкъ бережек. Яхшы амалланы бегетмеге болгъаныкъ-болмагъаныкъ гьис этилер. Шулай тергевню гьар ай ва гьар йыл юрютмеге дагъы да яхшы болур.

 

4.Хаталар этилсе, бюдюремейик

Ислам диндеги товба этивню исбайылыгъы – Рагьмулу Аллагь ﷻ гюнагь иш этген сонг яшавну янгыдан башламагъа болагъанлыкъны имканлыгъын берегени. Биз адамлар экенибизни ва янгылышмагъа болагъаныбызны эсде сакъламагъа герекбиз. Янгыз бир Аллагь ﷻ тетиксиз.

 

5.Негетлерибизни тергейик

Яхшы ишлерибизни Аллагь ﷻ къабул этежегини ачгъычы – негет. Эгер биз яхшы ишлерибизни адамланы тамаша этмек учун эте бусакъ, олар мердешге айланмас. Амма биз яхшы ишлени Аллагьны ﷻ разилигин къазанмакъ учун эте бусакъ, биз шабагъат да аларбыз, шолар мердешге айланмагъа да болур.

 

6.Аста-аста алгъа барайыкъ

Анабыз Айшат етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Яхшы ишлени тийишли кюйде этигиз, таза юрек ва даража булан. Билигиз, женнетге янгыз бир Аллагьны рагьмулугъу булан етмеге боларсыз ва Аллагь учун лап сюйкюмлю ишлер – аз буса да, тек даим этилегенлери» (Бухари).

Бу гьадисни гьакъылы нече де терен ва рамазан айда этилмеге башлагъан яхшы ишлени узатмакъны шо бир къайдасы. Мисал учун, гюнде оьзюбюзге ярым яда бир сагьат Къуръан охумагъа токъташдырабыз. Амма ай битгенде къаркъараны эринчеклик баса. Биз буса, шо яхшы мердешни ораза айдан сонг да узатмагъа сюебиз. Толу кюйде охувну къоймайыкъ. Заманны аз этсек де, охувну ташламайыкъ, гьар гюн охуюкъ. Он минут сама да гьар гюн Къуръангъа багъышлап, шону мердешге айландырсакъ, Аллагь ﷻ буюрса шо болжал оьсе туруп рамазан айдагъы вакътиге етишер.

Аллагьгъа ﷻ таби болувда, динни буйрукъларын кютювде къатты болайыкъ, тюз ёлдан тайышмайыкъ. Ажжалыбыз къачан гелерни билмейбиз чи, шо саялы ахыр болжалыбыз гюнагьсыз болагъан кюйню гьайында болмагъа герекбиз. Товбаны не заманда да этмеге бола, тек геч болуп къалмас учун шону артгъа салмагъа тюшмей. Эгер рамазан айдан сонг да яхшы ишлерибиз узатыла ва ибадат этивде къасткъылыв аз болмагъан буса, Аллагь ﷻ буюрса ораза тутувубуз къабул болгъан. Амма сыйлы айдан сонг алдагъы бузукъ яшавубузгъа ва хаталагъа къайтгъан бусакъ, шондан пайда алмагъанбыз, некъадар Яратгъаныбыздан арек болгъанбыз. Шо гьакъда Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Эки де рамазан айны арасында – гюнагьлардан чайылыв».

Гележек рамазан ай болгъанча къылыкъларыбызны уьстюнде ишлеп, шоланы яхшы этмеге гьаракат этсек, яхшы къуллар болуп гелеген йылны оразасына етишербиз. Ибадат этив рамазан ай булан битмей, шо сав оьмюрге узатыла. Аллагь ﷻ буюрса шо ёл женнетге гелтирер бизин.

Асгьабаланы уьлгюсю бизин учун агьамиятлы болур. Олар рамазан ай битгенде яхшы ишлери къабул этилмей ва гюнагьлары гечилмей къаларгъа пашман бола болгъан. Шо саялы асгьабалар рамазан ай битген сонг ярым йыл ибадаты къабул этилсин ва башгъа ярым йыл ораза айгъа сав-саламат етишмеге оьмюр берсин деп Есибизден тилей болгъан.

Гьакъ герти бусурман адам оьмюр бою Аллагьгъа ﷻ таби бола, Пайхаммарны ﷺ сюннетин юрюте. Есибиз Аллагь ﷻ даим ибадат этегенлерден, таза юрекли бусурманлардан этсин бизин. Амин.

 

Рашидхан Гьайбуллаев

2026-06-01 (Мугьаррам 1448 г.) №6.


Сорав – жавап

– Сюннет этилген сонг къалгъан гён ва бир-бир себеплеге гёре гесилген сан булан не этме герек? – Гесилген санланы къумачгъа чырмап гёмсе яхшы. Шо кюйде гинник бавну (пуповина) ва сюннет этилген сонг къалгъан гённю де ерге гёмсе яхшы болар. «Мугни аль-Мугьтаж» деген китапда...


Аллагь ﷻ бизден къачыргъын яманланы арекге…

Аллагьгъа ﷻ шюкюр къумукъ тилде язагъан язывчулар ва шаирлер болгъан ва бар. Уллу классигибиз Йырчы Къазакъдан, Анваргъа ерли ва сонггъулар ана тилибизде инче гьислени, сюювню, намусну, борчну, намартлыкъны, оьзденликни ва яшавну бары да дегенлей янларын, гьалларын суратлап гелген. Бир сатырлар...


Гьаж къылмакъны сыйлылыгъы

Гьюрметли дин къардашларым ва къызардашларым! Сыйлы болгъан гьажгъа бармагъа онгайлыкълар берген саялы, ёлланы ачгъан саялы Аллагьутаалагъа макътавлар болсун. Бизин ата-бабаларыбызны кёбюсю гьасирет къалгъанлар гьажгъа барып болмай. Гьаж – Ислам динни бешинчи рукнусудур. Гьажгъа бармакъ булан...


Загьмат – Аллагь ﷻ сюеген иш

Ислам дин загьматгъа, айрокъда топуракъ булан байлавлу яратыв, болдурув ишге айрыча агьамият бере. Юрт хозяйство тармакъ – лап асил касбулардан, неге тюгюл Яратгъаныбыз гёрсетген кюйде, топуракъны гьайын этив, мол тюшюм болдурувгъа ва адамланы сурсат булан таъмин этивге гелтире. Бу дюньяда...


Яшны алдында гечмекни тилеме герекми, тюгюлмю?

Яш талашгъан, оьзюн багъыйсыз юрютген буса, ол анасыны ва атасыны алдында оьзюнден гечсин деп тилемеге борчлу. Бу низамгъа бирев де шеклик этмей. Амма бир-бирде ата-ана да терс болма бола. Масала, яшлары булан кёп заманын йибереген ананы алып къарайыкъ. Ол айыплы буса, яшыны алдында оьзюнден...