Байлыкъдан шашмас учун не этме герек?
Инсан уьстюнлюкге етишгенде къутуруп гетеген гезиклер бола. Байлыкъ адашдырып, шондан тайышып гетмес учун, не этме герекни гьакъында бугюнгю макъалабызда хабар этмеге сюебиз.
Гьалиги заманда бютюн дюнья къазанчны гьакъында оьтесиз кёп ойлаша, къуру бир пикруда – къайдан ва нечик байыкъма бола ва бары да къаст шогъар бакъгъан. Кёплер шо мурадына етмеге бажара ва бай адамланы санаву гюн сайын арта. Шону себеби – бизин девюрде къазанмагъа ажайып кёп имканлыкъ барлыгъы.
Дюнья байлыкъгъа янашагъан кююне гёре адамланы бир-нече гюпге бёле.
- Оьзлер бай тюгюл, тек бай болмагъа нече де амракъ, оланы бары да ойлары ва умутлары бай болмакъ булан байлавлу.
- Оьзлер бай тюгюл, тек бар-барлыгъына рази ва байлыкъны, эркин яшавлукъну артындан чапмай.
- Дюнья ишлеге бютюнлей берилген байлар, олар дагъы да бек бай болма умут эте ва бар-барлыгъын тас этерден ажайып къоркъа.
- Бар-барлыгъы, яшаву булан рази байлар; нечакъы бай болса да, юрегин акъча бийлемекден сакъ. Оланы къоллары акъчада, юреклери буса, алтындан таза ва олар учун байлыкъ – ахыр мурады тюгюл, яшавлукъ этмеге имканлыкъ.
Дёртюнчю гюп – айрыча болагъан гьал ва шогъар ким-ким де етмеге бажармай.
Акъчаны кёплюгю насипни оьлчевюмю?
Акъча инсанны алышдыра, неге десе бу уллу сынав, гьаваслыкъ ва сукъланыв булан байлавлу. Башына хапарсыздан байлыкъ къопгъан адамлар депрессиягъа тарыйгъан гезиклер кёп бола. Байлыгъы булан не этегенни билмей, бир-биревлер ойлашмайлы къайдагъы ишлер этип къоя. Шогъар шагьат – ёкъ ерден ажайып байыгъып гетген, тек шо байлыгъындан насип болмагъан хыйлы кес.
«Бай» деген де, «насипли» деген де бир маъналы, бир тенг сёзлер тюгюл. Лап ярлы адам насипли болма болагъанда йимик, лап бай адам да бек талайсыз болмагъа бола.
Насип – ругьну гьалы ва шо янгыз акъча булан байлавлу тюгюл. Акъча леззет алмагъа ёл ача, тек насипни сатып алмагъа бажарылмай.
Байлар да йылай. Оланы масъалалары аз тюгюл. Шо гьакъда Сократ булай айтгъан: «Акъчагъа тёшек алма бола – тек юхуну алмассан; аш алмагъа бола – тек иштагьны алмассан; дарман алмагъа бола – тек савлукъ алмассан; къуллукъчулар тутмагъа бола – тек къурдашланы сатып алмассан; къатын алмагъа да боласан – тек сююв сатылмай; уьй алмагъа боласан – тек ожакъ ва агьлю алмакъ йимик тюгюл; кеп чегив аларсан – тек шо насипге тенг гелмей; муаллимлер акъчагъа гелир – тек шо гьакъыл къошмас».
Бай уллу юрекликми?
Асил къылыкълы байланы халкъ бек абурлай. Малы артгъан адамлар асил хасиятларын, къылыкъларын сакълама болса, шо уллу уьстюнлюкдюр. Байланы хохабазлыкъда, оьктемликде, оьзлерден къайры биревню де сюймейгенликде, башгъалагъа оьрден къарайгъанлыкъда кёп айыплай.
Токъ яшав оьзю булан кёп борчлар да тагъып гелтире ва инсандагъы жаваплыкъны артдыра.
Байлыгъындан гёнгюллю кюйде айрылагъанлар бек аз, ёкъ да ёкъдур. Ер юзюндеги миллиард санавдагъы халкъ арив ва татывлу аш ашамакъ, уллу ва эркин уью болмакъ, онгайлы опуракъ гиймек, ял алмакъ, багъыйлы машин гьайдамакъ учун гьар гюн ишге бара. Шону булан бирче, инсан кёп къазангъан сайын ону харжлары да, алма сюеген затлары да арта – шо умутлар дазусуз йимик. Бу гьалны кёп сюеген шаирибиз А.С. Пушкин алтын чабакъ ва балыкъчыны ёмагъында пагьмулу кюйде арив гёрсетме болгъан.
«Адам пайхаммарны наслусу топуракъдан къайры башгъа бир зат булан да тоймас!» – деп негьакъ айтылмагъан чы.
Тарихден белгили йимик, алтын аврув хыйлы-хыйлы адамны къыргъан; адамны юрегине гирген сонг, башгъа не затдан да акъча инсанны тез оьлтюре.
Гюнбатыш якъда айтылагъан кюйде: «Ичкиден эсирген адам байлыкъдан эсирген адамдан эсе тез айыгъар».
Байланы гьакъында къужурлу хабарлар
Ахтарывлар гёрсетеген кюйде, акъчагъа барындан да кёп жагьил адамлар амракъ, тек эслилер де шо гьакъда ойлашмай тюгюл, озокъда.
Байлыкъда оьсген адам, ярлы агьлюде тувгъан ва аз заманны ичинде бек байыкъгъан адамдан къалышма бола.
Яхшы яшайгъан бай пачалыкъларда оьз-оьзюн оьлтюрегенлени санаву артда къалгъан, пакъыр уьлкелердеги шолай ишлерден шайлы артыкъ.
Оьзюн насипли санайгъанланы санаву амалсыз ва орта даражада яшайгъанланы арасында байлардан эсе артыкъ.
Бай адамлар оьзлени оьр ва оьктем тута, орта даражада яшайгъанлар буса, шолай болмай.
Шекли ишлеге байлардан эсе, ярлылар кёп къошула.
Пайхаммарланы артына биринчи тюшгенлени арасында байлардан эсе, ярлылар кёп болгъан.
Байланы масъалалары ва къоркъунчлары
Арив яшайгъанланы лап уллу къоркъунчу – пениафобия – ярлылыкъгъа тарымакъ, байлыгъын тас этип, къуру къалмакъ.
Байлыгъын ва малын сакъламакъ учун, олар къаравул тута, къоркъунчсузлукъну гьайын эте.
Уллу байлыкъны есилери налоглар да оьзгелерден кёп тёлей, бай яшавуна да олар артыкъ харж чыгъара, бойнундагъы хыйлы борчну кютмеге де герек.
Арив яшайгъанлар бир-бири булан ярышгъа чыкъгъандай, кимни байлыгъы артыкъ деп «эрише». Байлыгъын гёрсетмек, багьалы яшавну ачыкъ этмек хыйлы акъчаны юта.
Миллионерлеге уручулар, тонавчулар гьав эте, оланы байлыгъындан юлкъма къарайгъанлар кёп. Гюллейгенлер де аз-кёп буса да зарал этмей къоймай.
Байланы яшавуну гьакъында кёплер билмеге амракъ ва маълумат къураллар бир токътавсуз оланы яшавун хотгъап, тюнтюп юрюй.
Наркотиклер ва хумар (азарт) оюнланы яягъанлар бай адамланы гьызарлай, оланы авлетлерин оьзлеге тартып, акъчасын сормагъа ёл излей, яшавун буза.
Жамиятда болагъан балагьларда оьзгелерден эсе байланы артыкъ айыплай.
Герти дюньяда байлыгъын нечик топлагъаны гьакъда (гьалал яда гьарам ёлдамы деп) байлардан къатты соралажакъ, олай да байлыгъын нечик харжлагъангъа да жавап берме тюшежек – яхшы ишлегеми яда къадагъа этилгенлеринеми.
Байлагъа не къутулув бар?
Байланы къутулуву Аллагьдан ﷻ къоркъагъанлыкъда – бары да яхшылыкъны ва ниъматны янгыз бир Аллагь ﷻ берегенни англамакъ. Бу къутулувгъа етмек учун байлагъа не этмеге тарыкъ?
- Байлыкъда Аллагьдан ﷻ гелеген сынавну гёрмек ва Есибизге умут этив булан шо сынавдан арив оьтмеге къасткъылмакъ.
- Къазанчны гьарам къошулмакъдан сакъламакъ, дин гёзден гюнагь деп саналагъан бары да затдан гелимни арек этмек, таза тутмакъ.
- Байлыкъны янгыз пайдалы ва гьалал ишлеге харжламакъ.
- Асламчылыкъдан, исрапчылыкъдан ва маънасыз, пайдасыз чыгъышлардан сакъланмакъ.
- Жамият учун пайдалы болмакъ, секет чыгъармакъ, амалсыз яшайгъанлагъа, гьажатлылагъа юреги авруп, садагъа этмек.
- Къылыгъын яхшылашдырмакъ учун даим оьз уьстюнде ишлемек, юрекни хохабазлыкъдан, оьктемликден, уллу тутувдан, къызгъанчлыкъдан ва шолай оьзге яман ишлерден сакъламакъ.
P. S. Байлагъа бирдагъы ёрав
Яшавда гёреген ниъматлары, байлыгъы учун мадарлы адам Яратгъаныбызгъа юреги булан даим шюкюрлюк билдирсе яхшы. Сыйлы Китапларда айтылагъан кюйде, шюкюрлюк этеген адамны байлыгъы дагъы да арта.
