Учуз гёрюнген савгъат саялы айрылмагъыз
Бир-бир тиштайпалар гелешмиши берген савгъатны ушатмай, аралыкълары бузулагъанны гьакъында чакъда бир эшите болабыз. Сайки, берилгени олагъа гёре осал яда учуз болуп чыкъгъан.
«Бары да къызардашларыма ва танышларыма багьалы савгъатлар берилип, мен олардан кем ерим бармы?» – деген соравлар чалынагъан гезиклер бола. Муна шулай затлардан къалмагъал башланып, къурулуп да битмеген агьлю алданокъ тозулуп къала.
Шонча да агьамиятлымы берилеген шо савгъатлар?
Озокъда, эрге чыкъмагъа гьазирленеген гьар къайсы къызьяш да болажакъ яшав ёлдашына тарыкълы экенине ва къатынын насипли этмек учун ол къаст къылажагъына инанмагъа сюе. Гелешмиш шолайлыкъны нечик исбатламагъа бола? Биз билеген кюйде, гебин къыйгъанча къатнав яратылмай, шариат булан гери урула. Негети токъташгъанны билдирмек мурат булан, улан ушатагъан къызгъа ва ону агьлюсюне савгъатлар бермеге бола. Шолайлыкъда эрши яда айыпланагъан зат ёкъ. Амма савгъат берив гьатдан озмагъа ва къыйын масъалагъа айланмагъа герекмей. Абу Гьурайра етишдирген гьадисде Пайхаммар ﷺ булай айтгъан деп бар: «Сиз бир-биригизге савгъатлар беригиз, шо арагъыздагъы сюювню артдырар» (Бухари, Табарани).
Дагъыстанда гелинге тюшген савгъатлагъа оьтесиз агьамият берилегени белгили. Шо савгъатлар къатты «тергевден» оьте ва къардаш-къурдашланы «элегинден» чыгъа. Бир тиштайпа да сюймес оьзюне берилеген затлар оьзгеленикинден кем болгъанны. Битимибиз шолай бизин… Амма ойлашып къараса, тенглешдиривлер этмек шонча да агьамиятлымы? Жагьил адамлар, ата-анасы рази де болуп, агьлю къурмагъа токъташгъанда, пеленче эгечи берилген савгъатны ушутмай къойса, болажакъ яхшылыкъны алдын алагъаны тюзмю дагъы? Бир-бирде жагьил улан яхшы къылыкълы ва тарбиялы, иманы да токъташгъан, тек агьлюсю малматагь якъдан осал яшай. Шолайлыкъ эришивге ва кант этивге багьана болмагъа герекмей. Гьакъылы терен ата-ана къызын эрге берегенде болажакъ гиевюню инг башлап инсан къылыкъларына къарамагъа тарыкъ, барлыгъы буса экинчи ерде болмагъа тийишли. Булай дегеним, эшикге танкъ этген гьар гелген мисгинге къызны бермек деген тюгюл. Къызны эрге алмагъа сюеген уланны гьакъында ахтарывлар этип, огъар багьа берип, сонг гьукму чыгъармакъ ери болур. Шо гьакъда Пайхаммар ﷺ айтгъан белгили сёзлени де эсде сакълайыкъ:
«Эгер гелешмеге гелген адамны дини ва къылыгъы булан рази бусагъыз, къызыгъызны шогъар эрге беригиз. Дагъы ёгъесе Ер юзюнде питне ва пасатлыкъ яйылажакъ» (Тирмизи, Ибн Мажжагь). Гертиден де, артыкъ байлыгъы да ёкъ кююнде жагьил адамлар насипли агьлю къурагъан гезиклер азмы?! Шолай уьлгюлер нечакъы да бар. Шону булан бирче, байлыгъындан «чирип барагъан» агьлюлер тозулмай деп ким айтмагъа бола? Ушатагъан къызны агьлюсюне ярамакъ ва оьзюню барлыгъын гёрсетмек учун бир-бирде уланлар борчлагъа гиреген гезиклер бола. Тойдан сонг шо борчлар булан олагъа яшамагъа тюше. Гьакъыллымы дагъы шолай этмек? Ойлашып къарагъыз… Бу макъаламда барлыкъны ва къазанмакъны агьамиятлы ери ёкъ дейгеним тюгюл. Язгъанымны мурады – берилеген савгъатлардан эсе артыкъ агьамиятлы затлар барны гьакъында эсге салмакъ. Биз бу дюньягъа заманлыкъгъа гелгенбиз ва даим болажакъ ишлени унутмайыкълар. Шо саялы Яратгъаныбызны разилигин къазанмакъ бизин учун гьакъ кюйде лап агьамиятлы.
Бу дюньядагъы лап яхшы къатынгишилени гьакъында айтагъанда Пайхаммар ﷺ шолар къалынны аз талап этегенлери деген. Акъча етишмейгенлик агьлюге бир-бир масъалалар тувдурмагъа болагъаны англашыла. Амма шолайлыкъдан оьтмеге бажарылар, эгер агьлюню кюрчюсю къатты буса: иманы токъташгъан, ишден къоркъмай, бир-биревге кёмек ва абур-сый эте, ата-ананы ёравларына тынглай буса. Есибизге тавакал булан, гери урулагъан ишлерден де сакъланып, жагьиллер къаст къылса, болмайгъан зат ёкъ!
МАГЬАММАТ АЛИМЧУЛОВ
