Анагъа бирт де айтмагъа ярамайгъан сёзлер

Анагъа бирт де айтмагъа ярамайгъан сёзлер

Анагъа бирт де айтмагъа ярамайгъан сёзлер

Алдыгъызда арыгъан-талгъан къатын: ол гюнню узагъында яшыны къуллугъун этип айлангъан, ашатгъан, юхлатгъан, ойнатгъан, артындан тайдыргъан ва гечелер уьч-дёрт сагьат юхлап, юхудан тоймагъан ва бош турмагъан, неге тюгюл ол – АНА.

Аявлу тиштайпалар, сизин бирлеригиз аналар болуп битген, башгъалар болажакъ. Амма арыгъанлыгъындан гёзлери юмулма тура буса да, тек насипли бу къатынгъа не айтмагъа герекни кёплер билмей. Тёбенде шогъар бир заманда да айтмагъа герекмейген сёз тагъымланы эсгерейик, неге десе олардан бир пайда да ёкъ, некъадар ачувун чыгъартса тюгюл.

1. «Энни бары да халкъгъа къыйын!» Бу сёзлерде бир маъна да ёкъ. Озокъда, кёплеге къыйын болмакъ бар, тек шо гьакъда айтгъан булан арыгъан къатынгъа не енгиллик болсун? Ондан къайры, гьар кимни авурлугъу башгъа-башгъа бола ва бу къатын буса, янгыз ял алмагъа, тойгъанча юхламагъа сюе.

2. «Бизин улланаларыбыз буса…» Авлакъларда еттишер яш таба эди ва оланы опуракъ жувагъан машини, памперслери болмагъан. Гертиден де, бизин улланаларыбыз машгьур тиштайпалар болгъан. Амма шо гьакъда билдиргенлик арыгъанлыгъындан аякъ уьстде турмайгъан ва гьалы битген къатынгъа енгиллик бармы? Булай айтагъанлыкъ ону ачувун чыгъартса тюгюл, пайда этмес. Заманлар алышына, яхшылыкъ къала. Шо саялы, тенглешдирмеге тарыкъ тюгюл, кёмек этмеге тарыкъ.

3. «Къызынг оьсгенде сагъа кёмек болажакъ». Гертиден де, масхарасызмы? Дюрдюр, уьч (яда алты) йыллыкъ къызьяш анасына къачан кёмек этмеге башларман деп гьасиретдир. Озокъда, яшлар – бизин сююнчюбюз ва кёмекчилерибиз. Оланы уьй къуллукъгъа гиччиден тутуп уьйретмеге де герек. Амма оланы тазалыкъгъа уьйретмек, опуракъ жувмагъа сюйдюртмек, аш биширмекден баш къачырмас этмек – айрыча иш ва шо да ананы инбашларына тюше.

4. «Уьчюнчюден сонг… таяжакъ». Къыйывсузну оьр даражасы – кимге буса да нече яш тапмакъны гьакъында ёрав бермек. Къылыкълы, эдепли адам гьисапда белгили болмагъа сюе бусагъыз: «Экинчиси къачан болажакъ?», «Уьчюнчюсюн тапсагъыз тынч болажакъ», «Дагъы яш тапмагъа хыял этмегиз», – деген насигьатлар бермекден сакъланыгъыз.

5. «Чыдап тур». Бу ёравну бир маънасы да ёкъ, тек буса да генг яйылгъан ва герти кёмек этмекни орнунда юрек басылтмакъ учун айтылагъан сёз тагъым чы дюр. Кюйге къарагъанда, бу ананы «чыдамлыгъы» битмеге гьап-гьазир. Кёмек нечик этмеге билмей бусагъыз, шону яшлары булан туругъуз, ону ял алмагъа къоюгъуз.

6. «Ахыратда ял аларсан». Янгыз бир Аллагь ﷻ биле герти дюньяда бизге не болажакъны. Булай айтмакъ бек эрши болур, айрокъда юхудан тоймайгъан яш аналагъа. Шолай айтмакъ оланы къарывун соруп алагъанда йимик, гьатта баш майына да таъсир эте. Узакъ заман юхудан тоймагъан гьалда болмакъ авур гьаллагъа гелтирмеге бола, гьатта психика аврувлагъа тарытмагъа да. Мунда оьрдеги ёравну такрарлама ярар: анагъа ял бермеге сюе бусагъыз, ону авлети булан болугъуз, огъар къарагъыз.

Сафия Фокина

2026-02-01 (Шаабан 1447 г.) №2.


Арив къылыкъны уьч кюрчюсю

Гьалиги алгъасавлу ва къавгъалы яшавда инсан тамурларын тас этме болагъаны гьакъда кёп айтыла. Амма бусурман дин ёрайгъан ругь къылыкъ (игьсан) шолайлыкъдан сакълай. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ адамны аслу къыйматы игьсанлыкъда деп айта болгъан. Оьзге арив къылыкъланы арасында сабурлукъ (сабр), гьакъ...


САЙЛАМЛЫ АСАРЛАР

    ЯШЛЫГЪЫМНЫ ДЮНЬЯСЫ Яратгъаным, язывунгну бузгъан ёкъ, Гьатта огъар гьат къошгъан ёкъ бир ерде. Амма юртну таш ёлуна чыкъгъандокъ, Гьалек болуп гете юрек бир-бирде.   Ата юртгъа ахыр гезик гелгендей, Абатларым, огь, бир авур алына… «Гетме дагъы, къал дагъы...


Сорав – жавап

– Къардашы оьлгенде яслы турмакъ нече гюн гёрсетиле? – «Тухфат аль-Мугьтаж» деген китабында Ибн Гьажар аль-Хайтами булай яза: «Тиштайпагъа (эрдегисине де, эрге бармагъанына да) оьлген къардашына яда ят эргишиге гёре (шо эргишиге ол исси гьислер сезмейгенге шекликлер...


Арыгъанлыкъ – агьлю насипни аслу душманы

Эр-къатынны яшавунда гелишли ва илиякълы аралыкъ оьзлюгюнден болуп къалагъан иш тюгюл экенни къайсыбыз да билебиз. Бир-биревге инанмакъ, бетге-бет къарап иржаймакъ, исси аралыкълар болдурмакъ, юваш гечелер йибермек учун эр де, къатын да къаныгъып чалышма герек. Олар бир-биринден гечмеге, гьариси...


Ораза айны нечик оьтгерсе яхшы

Рамазан ай бек сыйлы ай, динибизни рукнуларындан бириси. Рамазан ай гелмек булан Аллагьутаала женнетлени къапуларын ача, жагьаннемни къапуларын буса яба. Бизге енгил болсун учун шайтанланы, жинлени бугъавлай.   Рамазан ай Аллагьны ﷻ янындан йылда бир керен гелеген сыйлы къонакъдыр. Бизге...