Анагъа бирт де айтмагъа ярамайгъан сёзлер

Анагъа бирт де айтмагъа ярамайгъан сёзлер

Анагъа бирт де айтмагъа ярамайгъан сёзлер

Алдыгъызда арыгъан-талгъан къатын: ол гюнню узагъында яшыны къуллугъун этип айлангъан, ашатгъан, юхлатгъан, ойнатгъан, артындан тайдыргъан ва гечелер уьч-дёрт сагьат юхлап, юхудан тоймагъан ва бош турмагъан, неге тюгюл ол – АНА.

Аявлу тиштайпалар, сизин бирлеригиз аналар болуп битген, башгъалар болажакъ. Амма арыгъанлыгъындан гёзлери юмулма тура буса да, тек насипли бу къатынгъа не айтмагъа герекни кёплер билмей. Тёбенде шогъар бир заманда да айтмагъа герекмейген сёз тагъымланы эсгерейик, неге десе олардан бир пайда да ёкъ, некъадар ачувун чыгъартса тюгюл.

1. «Энни бары да халкъгъа къыйын!» Бу сёзлерде бир маъна да ёкъ. Озокъда, кёплеге къыйын болмакъ бар, тек шо гьакъда айтгъан булан арыгъан къатынгъа не енгиллик болсун? Ондан къайры, гьар кимни авурлугъу башгъа-башгъа бола ва бу къатын буса, янгыз ял алмагъа, тойгъанча юхламагъа сюе.

2. «Бизин улланаларыбыз буса…» Авлакъларда еттишер яш таба эди ва оланы опуракъ жувагъан машини, памперслери болмагъан. Гертиден де, бизин улланаларыбыз машгьур тиштайпалар болгъан. Амма шо гьакъда билдиргенлик арыгъанлыгъындан аякъ уьстде турмайгъан ва гьалы битген къатынгъа енгиллик бармы? Булай айтагъанлыкъ ону ачувун чыгъартса тюгюл, пайда этмес. Заманлар алышына, яхшылыкъ къала. Шо саялы, тенглешдирмеге тарыкъ тюгюл, кёмек этмеге тарыкъ.

3. «Къызынг оьсгенде сагъа кёмек болажакъ». Гертиден де, масхарасызмы? Дюрдюр, уьч (яда алты) йыллыкъ къызьяш анасына къачан кёмек этмеге башларман деп гьасиретдир. Озокъда, яшлар – бизин сююнчюбюз ва кёмекчилерибиз. Оланы уьй къуллукъгъа гиччиден тутуп уьйретмеге де герек. Амма оланы тазалыкъгъа уьйретмек, опуракъ жувмагъа сюйдюртмек, аш биширмекден баш къачырмас этмек – айрыча иш ва шо да ананы инбашларына тюше.

4. «Уьчюнчюден сонг… таяжакъ». Къыйывсузну оьр даражасы – кимге буса да нече яш тапмакъны гьакъында ёрав бермек. Къылыкълы, эдепли адам гьисапда белгили болмагъа сюе бусагъыз: «Экинчиси къачан болажакъ?», «Уьчюнчюсюн тапсагъыз тынч болажакъ», «Дагъы яш тапмагъа хыял этмегиз», – деген насигьатлар бермекден сакъланыгъыз.

5. «Чыдап тур». Бу ёравну бир маънасы да ёкъ, тек буса да генг яйылгъан ва герти кёмек этмекни орнунда юрек басылтмакъ учун айтылагъан сёз тагъым чы дюр. Кюйге къарагъанда, бу ананы «чыдамлыгъы» битмеге гьап-гьазир. Кёмек нечик этмеге билмей бусагъыз, шону яшлары булан туругъуз, ону ял алмагъа къоюгъуз.

6. «Ахыратда ял аларсан». Янгыз бир Аллагь ﷻ биле герти дюньяда бизге не болажакъны. Булай айтмакъ бек эрши болур, айрокъда юхудан тоймайгъан яш аналагъа. Шолай айтмакъ оланы къарывун соруп алагъанда йимик, гьатта баш майына да таъсир эте. Узакъ заман юхудан тоймагъан гьалда болмакъ авур гьаллагъа гелтирмеге бола, гьатта психика аврувлагъа тарытмагъа да. Мунда оьрдеги ёравну такрарлама ярар: анагъа ял бермеге сюе бусагъыз, ону авлети булан болугъуз, огъар къарагъыз.

Сафия Фокина

2026-05-01 (Зуль-къаида 1447 г.) №5.


Костекли батыр

Бозигит Исламгереев тутушуп ябушувдан Европа оьлчевдеги ярышларда гёрсетген гьюнери бары да адамны бек тамашагъа къалдырды. Кёплер шогъар болма ярайгъан иш тюгюл деп къарады. Гьатта биревлер шону адам этмегендир, «искусственный интеллект» яда монтаж этилип кюйленгендир деп...


Уллу шаирни эсделигине

Къумукъ поэзияны ярыкъ юлдузу Шарип Албериев тувгъанлы 100 йыл бите. Уллу шаирибизни яратывчулугъун адабият ахтарывчулар ва эсли чагъындагъы адамлар яхшы билсе де, жагьил наслу ону билмей, танымай деп айтма ярай. Шо гьалны къолайлашдырмакъ ва шаирни атын эсге алмакъ мурат булан гьали-гьалилерде...


Элине гьашыкъ юрек

Гьар-тюрлю себеплеге гёре бизин якълы адамлар ят ерлеге гете, гёче, онда ишлей, яшавлукъ эте. Биревлер алышына ва тамурларын унута, амма башгъалар алай арив сакъала, къайда болса да, къумукъ экенин унутмай, яшларын да халкъыбызны сюеген кюйде тарбиялай.   Хасавюрт районлу Аида Акавова къысматына...


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

Бану Кайнука къавум дыгъарны буза   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Есибиз Аллагь ﷻ бусурманлагъа Бадр къазаватда уьстюнлюк бергенни ва олар арапланы арасында макътавлукъгъа етишгенни, гючлю ва абурлу болгъанны ягьудилер гёргенде, оланы юреклериндеги оьчлюк бирден-бир гючлене....


Яшланы уьюн онгарабыз: гиччипавланы турагъан ери онгайлы болма герек

Яшланы уьюн нечик онгарма бола? Бизин кёплерибиз, аналар ва улланалар, шону оьзлер ушатагъан кюйде эте, гьатта бир-бирде башын авуртдурма да сюймей: аслусу – ятагъан ер, шанжал булан стол, оюнчакълар ва низам болмакъ. Амма касбучулар яшланы уьюн онгарывгъа яхшы агьамият бермеге герек деп...