Гьаж къылмакъны сыйлылыгъы
Гьюрметли дин къардашларым ва къызардашларым! Сыйлы болгъан гьажгъа бармагъа онгайлыкълар берген саялы, ёлланы ачгъан саялы Аллагьутаалагъа макътавлар болсун. Бизин ата-бабаларыбызны кёбюсю гьасирет къалгъанлар гьажгъа барып болмай. Гьаж – Ислам динни бешинчи рукнусудур. Гьажгъа бармакъ булан адамны иманы камил бола. Борч намаз гюнде беш керен къылына буса, рамазан айны оразасы йылда бир керен тутула буса, гьаж буса адамны оьмюрюнде бир керен этилсе, таманлыкъ эте. Гьаж бек сыйлы ибадатдыр. Гьажгъа бармакъ булан адам гюнагьлардан тазалана, Аллагьгъа ﷻ ювукъ бола, иманы камил бола ва башгъа кёп тюрлю яхшылыкълагъа етише.
Пайхаммарыбызгъа ﷺ: «Амалланы къайсыдыр лап да сыйлысы деп?» – деп сорагъан заманда, ол булай жавап берген: «Аллагьгъа да ﷻ ва Ону Элчисине де ﷺ иман салмакъ», – деген. «Ондан сонг къайсыдыр?» – дегенде, «Аллагьны ﷻ ёлунда къазаватгъа чыкъмакъ», – деген. «Ондан сонг къайсыдыр амалланы сыйлысы?» – деп сорагъанда: «Къабул болгъан гьаж», – деген (Бухари, Муслим). Гёремисиз, къардашларым, гьаж къылмакъ нечик сыйлы амалдыр! Башгъа гьадисде булай айтыла: «Уллу адамны да, осал адамны да ва къатынгишини де къазаваты – гьаж ва умрадыр» (Насаи). Дагъы да Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Кёп таваф этигиз бу уьйден (Каабадан), гертиден де, о лап да уллу амаллардандыр сиз Къыяматгюн китапларыгъызда табажакъ ва башгъалар да гюллейген амаллардандыр» (Ибн Гьиббан, Гьаким).
Гёремисиз, къардашларым, Пайхаммарыбыз ﷺ биз этген тавафлар китапларыбызда лап да уллу амаллардан болажакъ экенни ва башгъалар гюллеме де гюллейген амаллардан болажакъ экенни нечик билдирди бизге! Шо саялы, гьажгъа баргъанлар бир де бош турмай, заманын зая йибермей яхшы амалланы этмеге герек бола. Ондан къайры, Маккадагъы «Масжидуль Гьарам» межитде къылынгъан эки ракаат намаз юз минг намаз къылгъан йимик санала. Эки ракаат намаз къылгъанда олай даражаны башгъа бир межитде де къазанып болмай. Шо кюйде тутулгъан оразаны даражасы да арта, охулгъан Къуръанны, этген зикирлени, охугъан тасбигьлени ва башгъа тюрлю яхшы амалланы да даражалары арта. Шо саялы гьажгъа баргъан адам заманын бош йибермесин.
Гьажгъа баргъанлар Аллагьны ﷻ гёрме баргъанлар йимик санала. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Гьажгъа ва умрагъа баргъанлар Аллагьгъа ﷻ зияратгъа баргъанлардыр. Олар Аллагьгъа ﷻ тилесе, Аллагь ﷻ олагъа тилегенин берер, гюнагьларындан товба этсе, гюнагьларындан гечер, дуа этсе, дуасына жавап берилер ва (Къыяматгюн) шапаат этсе, шапааты да къабул болар» (Ибн Гьиббан). Гёресиз, булар нечик сыйлы адамлардыр! Дуасына жавап бериле, товбасы къабул бола, тилегени бериле, гьатта къыйынлы Къыяматгюн башгъалагъа да кёмеги тие. Пайхаммарыбыз ﷺ дагъы да булай айтгъан: «Сиз гьаж къылыгъыз, гертиден де, гьажгъа бармакъ адамны гюнагьларындан тазалайдыр, сув насны тазалайгъанда йимик» (Табарани).
Намаз къылгъанда, ораза тутгъанда, секет-садагъа бергенде гечилмейген гюнагьлар боладыр, янгыз гьаж булан гечилеген. Бусурман гиши кёп гюнагьлардан тазаланадыр гьажгъа бармакъ булан.
Гьажгъа барабыз деп ёлгъа чыгъып, тек гьажгъа етишмегенлер де бардыр бизин арабызда. Оланы да Пайхаммарыбыз ﷺ булай сёзлер булан сююндюрген: «Къайсы бусурман адам уьюнден гьажгъа бараман деп чыкъса, сонг огъар гьажгъа етишгенче оьлюм гелсе, Аллагьутаала олай адамгъа женнетни борч этедир» (Абу Давуд). Таза негет булан чыгъып гьажгъа етишмей оьлгенлени Аллагь ﷻ женнет булан сююндюре. Эгер де гьажгъа да барып, гьажны камил кюйде де къылып, Аллагьны ﷻ разилигин алса, Аллагь ﷻ ону нечик сыйлажакъдыр! Янгыз женнет булан тюгюл, башгъа тюрлю ниъматлар булан да сююндюрежек.
Ва дагъы да биз билме герекбиз. Адам оьзю гьажгъа барып болмай буса, савлугъу ёкъ саялы, тек оьзюню харжы бар, шолай адам оьзюню орнунда башгъа бирёвню йиберме тюше. Бир къатынгиши гелип Пайхаммарыбызгъа ﷺ булай айтгъан: «Гьей Аллагьны Элчиси ﷺ, Аллагь ﷻ къулларына борч этген гьаж мени атама да борч болду, тек о уллу, тюеге минип болмай. Мен шону орнунда гьаж къылайымы?» – деп сорагъан болгъан. Пайхамарыбыз ﷺ: «Къыл», – деген огъар (Бухари, Муслим).
Ва бизге гьажгъа барагъанда харжланагъан акъчаны къызгъанмагъа бирт де тюшмей. Неге тюгюл де, гьар харжланагъан кепекге кёп уллу даража бола. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Гьажгъа харжланагъан акъча, Аллагьны ﷻ ёлунда харжлангъан акъча йимикдир. Бир гюмюш акъча етти юзге ерли гётериледир» (Агьмат). О саялы, гёресиз, йылдан-йылгъа багьа да бола, онгайсызлыкълар да тува, шо саялы, кюю барлар алгъасап, гьажгъа барма къаст этме тюше. О сыйлы топуракъларда бизин Пайхаммарыбыз ﷺ тувгъан, оьсген, яшагъан ва сыйлы Къуръан тюшген.
Къардашларым, бу гюнлерде бизин яхшылыкъларыбыз бола буса, биз кёп харжлар этебиз, малны кёп пуч харжлайбыз. Шо саялы да сыйлы гьажгъа бармагъа харжыбыз етишмей къала, неге тюгюл де тойлагъа кёп акъча харжлана, сонг борчлар къала. О борчланы тёлей туруп нече йыллар гете. Адам неге шолай оьзю оьзюне гюч эте, оьзюне зулму эте? Аллагь ﷻ рази болагъан кюйде этсе, оьзюне де енгил болагъан кюйде этсе, яхшы тюгюлмю дагъы? Аллагь ﷻ рази болагъан кюйде этсек, бизге яхшы чы, берекет де болажакъ, Аллагьны ﷻ рагьмусу да болажакъ. Бизин ата-бабаларыбыз нече де бек гьашыкъ болгъан гьажгъа бармагъа, нече де бек сюеген болгъан. Биз гьажгъа барсакъ, олар да сююнежеклер, жанлары билежеклер.
Гьажгъа барагъанланы борчларын къайтармагъа заман гелген буса, борчларын къайтарма герек, деп эсине салар эдим. Сыйлы ерлеге барагъанлар адамланы малына тийген буса, алгъан затын къайтармагъа герек, намусуна тийген буса, гечмекни тилемеге герек, гьалаллыкъ алмагъа герек. Неге тюгюл де адамланы арасындагъы затланы адамлар бир-бирин гечмесе, Аллагь да ﷻ гечмей. Шо саялы гьажгъа барагъан адам ёлгъа чыкъгъанча, таза кюйде чыкъмагъа герек бола.
Аллагьутаала юрегине негети барлагъа гьажгъа бармагъа кёмек этсин, ёлларын енгил этсин. Ва барыбызны да дюньяда да, ахыратда да талайлылардан этсин. Амин.
Бусурманлар учун гьажны маънасы
Динибиз адам аралыкълагъа, оланы ювукъ ва исси этмекге айрыча агьамият бере. Дин буйрукълары бусурман аралыкъланы сыкълашдырмакъгъа ва бирликге бакъдырылгъан. Шолайлыкъ булан, масала, бир авулну халкъы гьар гюн бешер керен ювукъ арадагъы межитде жамият намаз къылагъанда ёлугъа. Бир юртну яда шагьарны эргишилери буса, жумада бир керен жума намазда ёлугъа. Ер юзюндеги бусурманлар буса, йылда бир керен гьажны вакътисинде ёлукъмагъа бола.
Гьажны заманында бары да адамлар, тыш гёрюнюшюне ва миллетине къарап айрылмай, олар бир ерде жыйыла, бир адатлар эте, бир Есибиз Аллагьгъа ﷻ къуллукъ эте, тилеклерин Огъар бакъдыра.
Гьаж къылагъан вакътиде адамлардагъы башгъалыкълар да арадан тая: еси ва къуллукъчусу, министр ва ишчи адам – барысы да бир даражада, бир йимик опуракъ булан бола. Гьакъ кюйде, бу ер бары да халкъ Яратгъаныбызны алдында бир тенг экенни гёрсете.
Гьаж – Къыямат гюнню де эсибизге сала. О заман гелгенде Есибизни алдында бары да жан сорав-алывну къоркъунчлугъуну тюбюнде болажакъ, онда тухумну айтылгъанлыгъы, байлыкъ, жамиятдагъы гьал – бир зат да кёмек этмежек. Янгыз яхшы амаллар пайда гелтирежек.
