Сыйлы ерлеге барагъанланы ёлун Аллагь ﷻ онгарсын
Сыйлы ерлеге барагъанланы ёлун Аллагь ﷻ онгарсын
Гьаж деген борчну кютмеге заман ювукъ болгъан
Сав дюньяны бусурманлары йылда бир керен кютюлеген Ислам динни борчларыны бириси – гьаж къылывгъа гьазирленмеге башлагъан ва шу гюнлерде ёлгъа чыкъмагъа онгарыла. Миллионлар булангъы адамлар сыйлы ерлеге барып, къыблабыз Каабагъа етип, гьаж булан байлавлу адатланы кютежек.
Пайхаммарны ﷺ гьадисинде булай айтыла: «Гьей адамлар, гьакъ кюйде, Аллагь ﷻ сизге гьаж къылма борч этген, гьаж къылыгъыз. Нас сёз айтмай ва гюнагь этмей гьакъ юрекден гьаж къылгъан адам гюнагьларындан тазаланып, янгы тувгъан яшдай бола. Умра къылыв гюнагьлардан чайылыв бола, гележек умра къылгъан чакъы замангъа ерли. Къабул этилген гьажны шабагъаты женнет болажакъ» (Агьмат).
Иманы бар гьар адам учун гьаж къылыв уллу агьамиятлыгъы булангъы иш: бу ва герти дюньяда. Гьаж инсанда чомартлыкъ оьсдюре, Есибиз Аллагьны ﷻ алдында бары да къуллар бир тенг экенни сезмеге болушлукъ эте, Къыямат гюнню эсге сала, къардашлыкъ гьислени беклешдире. Гьаж алда яшагъан пайхаммарланы ва оланы ёлу булан юрюгенлени тарихин эсибизге гелтире, хыйлы сыйлы ерлерде болмагъа имканлыкъ бере.
Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ гьадисинде айтылагъан кюйде, ожагъын къоюп, гьаж къылмагъа деп уьйден чыкъгъан ва ёлда оьлюп къалгъан гишиге язылажакъ шабагъатны оьлчевю, Къыямат гюн болгъан чакъы заман гьар йыл гьаж къылгъандай, тенг болажакъ.
Гьаж – ажайып ибадат, неге десе шо малы булан да, къаркъарасы булан да кютюле. Бу ибадат йылда бир керен ва Ер юзюню бир еринде этилегени булан оьзге ибадатлардан къалышына. Оьзге ибадат буса – намаз къылыв, ораза тутув, секет чыгъарыв – Ер юзюню къайсы еринде де кютюлме бола.
Бусурманлар учун гьажны маънасы
Динибиз адам аралыкълагъа, оланы ювукъ ва исси этмекге айрыча агьамият бере. Дин буйрукълары бусурман аралыкъланы сыкълашдырмакъгъа ва бирликге бакъдырылгъан. Шолайлыкъ булан, масала, бир авулну халкъы гьар гюн бешер керен ювукъ арадагъы межитде жамият намаз къылагъанда ёлугъа. Бир юртну яда шагьарны эргишилери буса, жумада бир керен жума намазда ёлугъа. Ер юзюндеги бусурманлар буса, йылда бир керен гьажны вакътисинде ёлукъмагъа бола.
Гьажны заманында бары да адамлар, тыш гёрюнюшюне ва миллетине къарап айрылмай, олар бир ерде жыйыла, бир адатлар эте, бир Есибиз Аллагьгъа ﷻ къуллукъ эте, тилеклерин Огъар бакъдыра.
Гьаж къылагъан вакътиде адамлардагъы башгъалыкълар да арадан тая: еси ва къуллукъчусу, министр ва ишчи адам – барысы да бир даражада, бир йимик опуракъ булан бола. Гьакъ кюйде, бу ер бары да халкъ Яратгъаныбызны алдында бир тенг экенни гёрсете.
Гьаж – Къыямат гюнню де эсибизге сала. О заман гелгенде Есибизни алдында бары да жан сорав-алывну къоркъунчлугъуну тюбюнде болажакъ, онда тухумну айтылгъанлыгъы, байлыкъ, жамиятдагъы гьал – бир зат да кёмек этмежек. Янгыз яхшы амаллар пайда гелтирежек.
Гьаж – алдагъы пайхаммарланы гьакъында эсге салыв
Гьаж къылагъанда гьар адат кютюлеген не ер де о-бу тарихи агьвалат булан байлавлу. Шону яхшылыгъындан гьаж къылагъанлар бырын заманларда болгъан ишлени ювукъдан сезмеге, олардан илгьам алмагъа ва гьатта яралгъан биринчи инсан – Адам пайхаммар яшагъан ерлени билмеге, гьалны англамагъа бола. Белгили йимик, атабыз Адам Пайхаммар яланаякъ юрюген, бир къумач гесек булан чырмалып тургъан. Каабаны алдында буса, гьаж къылагъан адам Каабаны янгыдан тизген Ибрагьим пайхаммарны ва ону уланы Исмайыл пайхаммарны гёз алдына гелтире.
Олай да, бусурманлар Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ эсге ала. Ол Каабаны янгыртып тюзегенин, ону айланып чыгъагъанын, аль-Гьажар аль-Асвад деген сыйлы ташны оьбегенин гёз алдына гелтире. Сафа ва Марва тёбечиклер гьаж къылагъанлагъа Ибрагьим пайхаммарны къатынын, Исмайыл пайхаммарны анасын Гьажарны эсге гелтире. Ол бу тёбечиклени арасында уланы учун сув излей болгъан.
Таш атагъан Мина деген долда болагъанда, гьаж къылагъанлар бирдагъы керен Ибрагьим пайхаммарны эсге ала. Ол мунда таш ата туруп, оьзюнден шайтанны къувалагъан ва Исмайыл пайхаммарны къурбан этмеге деп алып бара болгъан. Сынавдан оьтмеге болгъан ва буюргъанны бюдюремей кютмеге къатты тутгъан саялы, Есибиз огъар уланыны орнунда къой савгъат этген. Бу адат гьалиге ерли сакълангъан ва дюньядагъы бусурманлар минглер булан къурбан союп, этин амалсыз яшайгъанлагъа оьлеше. Арапа долдагъы туруш Адам пайхаммарны анабыз Гьава булан биринчи ёлукъгъан кюйню эсге гелтире. Шо саялы бу ерге бир-бирде ёлугъувну ва гёз къаравну долу деп айтыла.
Гьаж къылагъанда инсан сезеген гьислени айтып англатмагъа бек къыйын. Шолар юрекни насипден толтура, тек шону сезмек учун, адам гьажны бары да адатын этип, Ислам динни бу ажайып рукнусун кютмеге тарыкъ.
