Рамазан айны сыйлайыкъ!
Гьюрметли дин къардашларым! Биринчилей, Аллагьгъа ﷻ гьар бир макътавлар болсун бизин Ислам динге тюзлеген, Пайхаммарыбызны ﷺ уьмметинден этген ва шу сыйлы болгъан, берекетли болгъан рамазан айгъа етишдирген саялы. Кёплер бардыр бу айгъа етишмей оьлюп гетгенлер, оланы да Аллагь ﷻ гюнагьларындан гечсин. Бизин шулай сыйлы айгъа етишдирген саялы Аллагьгъа ﷻ макътавлар болсун. Аллагьутаала ﷻ рамазан айны бизге берекетли этсин, хайырлы этсин, гюнагьларыбыздан тазаланып, яхшы амаллар да этип, Оьзюне ювукъ болмагъа кёмек этсин.
Къардашларым! Рамазан ай бек сыйлы ай, динибизни рукнуларындан бирисидир. Рамазан ай гелмек булан Аллагьутаала ﷻ женнетлени къапуларын ачадыр, жагьаннемни къапуларын буса ябадыр. Бизге енгил болсун учун шайтанланы, жинлени бугъавлайдыр. Пайхаммарыбыз ﷺ шолай айта.
Къардашларым! Рамазан ай Аллагьны ﷻ янындан йылда бир керен гелеген сыйлы къонакъдыр. Бизге сыйлы къонакъ геле десе, биз нечик ону къаршылайбыз, сыйлайбыз! Шолай рамазан айны да арив къаршылама герекбиз. Арив къаршылап бажарсакъ, Аллагьны ﷻ янындан бизге кёп сыйлылыкълар болур.
Товбаны лап заманы
Биринчилей, биз болгъан гюнагьларыбызгъа, хаталарыбызгъа герти товба этмеге герекбиз. Бу ерде эсгермеге бир хабар эсиме гелди. Бир жагьил улан болгъан, оьзю намаз да къылмайгъан, башгъа тюрлю яхшы амаллар да этмейген ва оьзю де кёп гюнагьлагъа батгъан. Тек рамазан ай гелген заманда, бу улан оьзю этген гюнагьлагъа гьёкюнме де гьёкюнюп, товба да этип, киринип, чайынып, намазларын да башлап, ораза да тутагъан болгъан. Сонг бу улан оьлгенде, муну бирёв тюшюнде гёрюп, бугъар: «Аллагь ﷻ сагъа не этди, нечик къаршылады?» – деп сорагъан. Бу яш: «Рамазан айгъа этген гьюрмет саялы Аллагь ﷻ менден гечди», – деп жавап берген.
Биз де, къардашларым, яшавубузда бир яхшы амал этмеген бусакъ да, кёп гюнагьлар этген бусакъ да, гьали рамазан ай гелгенде, арив кюйде товба да этип, этген гюнагьлагъа гьёкюнюп, тюз ёлгъа тюшсек, Яратгъаныбыз бизден гечме де гечер, башгъа тюрлю сыйлылыкълар да берер, Аллагь ﷻ буюрса. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Сиз гюнагьлар этсегиз, ва шо сиз этген гюнагьлар кёплюгюнден кёклеге етишсе де, сонг эс табып герти товба этсегиз, Аллагь ﷻ сизин товбагъызны къабул этип гюнагьларыгъыздан гечер» (Ибн Мажагь). Шо саялы биринчилей герти товба этмеге Есибиз Аллагь ﷻ барыбызгъа да кёмек этсин.
Сыйлы гюнлени хадирирн билейик
Экинчилей, къардашларым, оразаны хадирин билейиклер. Рамазан ай битгенни де эс этмей къалажакъбыз. Аллагь ﷻ Оьзюню малайиклерини алдында ораза тутагъан адамлар булан оьктем бола. Аллагь ﷻ олагъа: «Гьей мени малайиклерим, къарагъыз Мени къулларыма, олар оьзлени напслары сюеген затланы да къойгъан, ашны-сувну да къойгъан Мени учун ва ораза Мени учундур ва Мен олагъа тийишли зувапланы берермен», – дей. Гёресиз, къардашларым, Яратгъаныбыз ﷻ ораза тутагъанлар булан нечик рази бола! Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Ораза тутагъан адамгъа эки сююнч бар, бириси оразасын ачагъанда, бирёвюсю буса, Аллагьгъа ﷻ ёлукъгъанда» (Тирмизи). Бугюнлерде оразаны ачагъан заманда биз нечик сююнебиз, къардашларым! Шо кюйде ораза тутагъан адам, болагъан ниъматланы, сыйлы даражаланы гёрген заманда, ахыратда да бек сююнежек. Есибиз Аллагь ﷻ бизин де шолай сююндюрсюн.
Хантав болмайыкъ
Биз дагъы да билме герекбиз, рамазан айны оразасын тутмакъны зувабы уллу йимик, бола туруп ораза тутмай къоймакъны гюнагьы да уллудур. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Ким рамазан айны оразасын тутма да бола туруп, бир гюнню оразасын уьзюрюсюз, яда аврувсуз ачса, сонг гьёкюнюп, шону оразасын тёлеп тута болса да, шону зувабына етишмес, савлай йыл ораза тутса да». (Абу Давуд, Насаи, Тирмизи, Ибн Мажагь). Ораза тутагъан адам бирёв булан эришсе, бирёвню башын сёйлесе, бирёвню хатирин къалдырса, айтды-къуйтду юрютсе, экевню эришдирсе, ялгъан айтса, гьарам затгъа къараса, оразаны сыйлылыгъын, зувабын къутгъарадыр.
Къуръан охумакъны агьамиятлыгъы
Рамазан айда Къуръан кёп охумагъа дагъы да яхшы. Абу Зар дейген асгьаба булай хабарлай: «Гьей Расулуллагь ﷺ, магъа васият эт», – деп тилеген эдим. Пайхаммар ﷺ магъа: «Сен Аллагьдан ﷻ къоркъ, шо бары да ишни башыдыр», – деди. Сонг мен огъар дагъы да: «Гьей Расулуллагь ﷻ, дагъы да васият эт», – деп айтдым. Ол магъа: «Сен Къуръан оху, гертиден де, Къуръан сагъа ярыкъ береген нюрдюр бу дюньяда ва кёклерде сагъа оьктемликдир», – деди (Ибн Гьиббан). Къуръан охуйгъан адамны яшаву ярыкъ, берекетли бола, гьатта кёкдеги малайиклер де олай адам булан оьктемдир. Янгыз дюньяда тюгюл, ахыратда да кёп уллу пайдасы бар бизге Къуръанны. Пайхаммарыбыз ﷺ: «Сиз Къуръан охугъуз, о сизге Къыяматгюн шапаатчы, кёмекчи болуп гележек», – деген (Муслим).
Лап да къыйынлы гюн, лап да кёмек тарыкълы гюн, бизге кёмекчи болуп Къуръан гележек. Шолай кёмекни биз де болабыз алып, эгер оьзюбюз де Къуръан охуп уьйренсек, авлетлерибизге де уьйретсек. Авруйгъан юреклени, тот басгъан юреклени тазалайгъан Къуръандыр. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Бу юреклер тот басадыр, темир тот басагъан йимик». Асгьабалар: «О юреклени нечик тазалама бола?» – деп сорагъанлар. Ол: «Къуръан охумакъ булан тазалама бола», – деген. Рамазан айда Къуръанны охумакъ дагъы да сыйлыдыр, артыкъдыр. Къуръанны охуп болмайгъан адам, оьзю билеген сураланы охума да ярайдыр. Аллагь ﷻ бизин Къуръанны кёп охуйгъанлардан этсин.
Садагъа этме унутмайыкъ
Дагъы да, бу айда садагъалар этмеге, бирёв-бирёвню гёнгюн алмагъа, сююндюрмеге яхшыдыр. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Бу бир-бирёвню сююндюреген, гёнгюн алагъан айдыр». Садагъа бек гючлю затдыр. Садагъа этмек герти муъминлени хасиятыдыр. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Сиз садагъа этигиз, садагъа этмек сизин жагьаннемден къутгъаражакъ» (Табарани). Пайхаммарыбыз ﷺ дагъы да булай айтгъан: «Ким муъмин адамны ашатып тойдурса, Аллагь ﷻ ону Къыяматгюн болгъанда женнетни ашларындан ашатажакъ. Ким муъмин адамгъа сув берсе, сувсап болгъанда, Къыяматгюн Аллагь ﷻ ону женнетни сувларындан ичирежек. Ва ким муъмин адамны гийиндирсе, Къыяматгюн Аллагь ﷻ огъар женнетни опуракъларын гийдирежек» (Абу Давуд, Тирмизи). Булай адамлар бу гюнлерде бизин арабызда да бардыр. Олагъа оьзюбюзден болагъан кёмеклени этсек, Аллагь ﷻ янындан шулай сыйлылыкълагъа етишип болабыз.
Таравихден къалмайыкъ
Дагъы да, рамазан айда таравих намаз къылмагъа яхшы бола. Оразасын ачгъан сонг бираз ял да алып, яссы намазгъа межитге де барып, жамият булан яссы намазны да къылып, ондан сонг таравих намазланы да къылса, ондан сыйлы зат бармы, къардашларым?!
Намазланы арасында Аллагьгъа ﷻ арив макътавлар этеген тасбигьлени де охуп, Аллагьгъа ﷻ тилеп, ял барып, дуалар этсе, огъар тиеген зат бармы?! Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтагъан: «Рамазан айда «Ля илягьа илляллагь», «Астагъфируллагь» деп кёп айтыгъыз, Аллагьдан ﷻ женнет берсин ва жагьаннемден къутгъарсын деп тилегиз». Къардашларым, рамазан ай гьар гюн боламы дагъы бизге?
Дуа кёп охуса яхшы
Рамазан айда дуалар кёп этмеге яхшы: оьзюбюзге, ата-анабызгъа, агьлюбюз-авлетлерибизге, дос-къардашларыбызгъа ва савлай бусурман уьмметге. Дуа деп айтагъан зат, бек гючлю зат. Аллагьутаала ﷻ сыйлы болгъан Къуръанда булай айта (маънасы): «Сизин Есигиз айтды, Магъа тилегиз, Мен сизге жавап берермен». Герти юрек булан адам дуа этип, Аллагьгъа ﷻ тилесе, Аллагь ﷻ огъар жавап бере, юрегиндеги къайгъысын тайдыра, гюнагьларындан гече, гьар бир тилевюне жавап бере. Адамлар оьзлеге бир затны тилесе, сюймейлер, амма Аллагьутаала ﷻ тилемесе, сюймейдир. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Аллагьны ﷻ сыйлылыкъларын, яхшылыкъларын тилегиз, гертиден де, Аллагь ﷻ Оьзюне тилегенни сюедир» (Тирмизи).
Рагьмулу болма тарыкъ…
Дагъы да, къардашларым айрокъда рамазан айда инсанлагъа рагьмулу болмагъа герек бола. Бизин Пайхаммарыбыз ﷺ нечик рагьмулу болгъан, нечик инсанланы абурлайгъан болгъан, нечик олагъа кёмек этеген болгъан, гелген къонакъны нечик сыйлагъан?! Авруса ол гёрме баргъан, оьлсе гёмме баргъан, сапаргъа гетгенге арив дуа этип, ёлун Аллагь ﷻ онгарсын деп ёрагъан. Олай да, Пайхаммарыбызны ﷺ башгъа тюрлю яхшы амаллары, арив къылыкълары белгилидир. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Ким инсанлагъа рагьмулу болмаса, Аллагь да ﷻ огъар рагьмулу болмас» (Бухари, Муслим). Башгъа гьадисде булай айтгъан: «Бизден тюгюлдюр уллугъа абур-сый этмейген, гиччиге рагьмулу болмайгъан…» (Агьмат, Тирмизи). Бизден тюгюлдюр деген сёзню маънасы, иманы камил тюгюлдюр, иманы осал адамдыр, олай адамгъа кёп уллу къоркъунч бар. Янгыз инсанлагъа тюгюл, гьайванлагъа да, жан-жанываргъа да рагьмулу болмагъа чакъыра Ислам дин бизин.
Бир гиши гелип Пайхаммарыбызгъа ﷺ булай айтгъан: «Гьей Аллагьны Элчиси ﷺ, къойну соймагъа мени языгъым чыгъа, болмайман шону союп». О заман Пайхаммарыбыз ﷺ огъар булай жавап берген: «Эгер де сен огъар рагьмулу болсанг, Аллагь ﷻ да сагъа рагьмулу болур» (Гьаким). Бир тиштайпа мишикни оьлтюрген саялы, ахыратда жагьаннемге гирер деген Пайхаммарыбыз ﷺ (Бухари). Бир гиши итге сув берген саялы, ахыратда женнетге гирер деген Пайхаммарыбыз ﷺ (Бухари). Гьайвангъа да рагьмулу бол деп буюра буса Ислам дин, нечик ойлашасыз, инсангъа нечик болмагъа герек?
Аллагьутаала ﷻ барыбызгъа да кёмек этсин шу сыйлы рамазан айны гьюрметин сакъламагъа. Йылдан йылгъа эсен-аман етишип, Аллагь ﷻ рази болагъан кюйде яшамагъа Аллагь ﷻ бизге кёмек этсин. Амин.
