Зуль-гьижжа айны биринчи он гюню айрыча къыйматлы
Есибиз Къуръанда булай айта (маънасы): «Мен жинлени ва адамланы Магъа янгыз къуллукъ этсин учун яратгъанман» («Аз-Зарийят» деген сура, 56-нчы аят). Яратгъаныбызгъа таби болгъан къуллар къайда болса да, не вакътиде де Огъар къуллукъ этмеге тарыгъы гьакъда шеклик ёкъ.
Амма Есибиз бир-бир ибадатлар учун айыргъан тамаша вакътилер ва заманлар бола. Иманы барлар шолардан пайдаланып, уллу шабагъат алмагъа умут булан, бек къасткъылмагъа бола.
Шолай айрыча вакътилени бириси – зуль-гьижжа айны биринчи он гюню. Бу ажайып вакътини оьрлюгюн ва къыйматлыгъын Сыйлы Къуръан ва Пайхаммарны ﷺ таза сюннети гёрсете.
Яратгъаныбыз бу гюнлер булан Оьз Китабында ант этген («Аль-Фажр» деген сураны 1–2-нчи аятланы маънасына этилген баянлыкъ): «Танг булан ант этемен! Он гече булан ант этемен!»
Ибн Аббасдан хабарланагъан кюйде, Пайхаммар ﷺ булай деп айтгъан болгъан: «Шу берекетли гюнлерден эсе Есибиз учун артыкъ аявлу гюнлер ёкъ (демек, зуль-гьижжа айны биринчи он гюню)». Асгьабалар: “Гьей, Расулуллагь ﷺ Аллагьны ﷻ ёлундагъы жигьатдан да артыкъмы?” – деп сорагъанда, ол: “Аллагьны ﷻ ёлундагъы жигьатдан да артыкъ. Янгыз оьз малын алып, дав этмеге деп гетип, дав майданда оьлген адамдан къайры”, – деп англатгъан» (аль-Бухари).
Биз айтып турагъан шо айны биринчи он гюнюнде йылны ичиндеги лап яхшы эки гюн бар: къурбан союлагъан гюн – Ид аль-Адха (Къурбан-байрам), зуль-гьижжа айны онунда оьтгериле – йылны ичиндеги лап къыйматлы байрам. Олай да, бу айны ичинде Арапа гюн бар (айны тогъузунда оьтгериле). Бу гюнню гьакъында буса, Айша етишдирген гьадисге гёре, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Арапа гюнде йимик, Аллагь ﷻ Оьз къулларын жагьаннемни отундан булай эркин азат этеген дагъы башгъа гюн ёкъ…» (Муслим).
Башгъа гьадисде булай айтыла: «Дуаны лап яхшысы – Арапа гюн этилгениси» (ат-Тирмизи).
Олай да, Пайхаммар ﷺ айтгъан булай сёзлер бар: «Мен умут этеген кюйде, Арапа гюн тутулгъан оразаны яхшылыгъындан, Аллагь ﷻ оьтген ва гележек йылны гюнагьларындан гечер» (Муслим).
Бу гюнлени нечик оьтгерсе яхшы
Бу гюнлерде этилмеге болагъан лап яхшы ишлер – умра этмек ва гьаж къылмакъ болур.
Тетиксиз кютюлген гьаж – къабул этилген гьаж санала. Шо гёземелик ва аты айтылмакъ учун тюгюл ва шону кютегенде, гьаж къылагъан адам гюнагь иш этмекден сакълангъан. Гьаж къабул этилмекни белгилерини арасына, гьаж къылгъан гиши яхшы якъгъа багъып алышынгъанлыкъ ва алда этип тургъан гюнагьларына дагъы къайтмайгъанлыкъ гире.
Ондан къайры, шо гюнлерде этилмеге болагъан инг яхшы ишлер деп, такбир айтмакъ («Аллагьу Акбар») ва зикир этмек (Аллагьны ﷻ кёп эсгермек) санала.
Имам аль-Бухари булай гьадисни гелтире: «Ибн Умар ва Абу Хурайра зуль-гьижжа айны биринчи он гюнюнде базаргъа чыгъып, такбир охуй болгъан, адамлар буса, олар этегенни этген. Такбир дегенде: “Аллагьу Акбар! Аллагьу Акбар! Ля илягьа илля ллагьу валлагьу Акбар! Аллагьу Акбар! Ва лиллягьи ль-гьамд!” – деген сёзлени англама тарыкъ».
Олай да, бу берекетли гюнлерде этилмеге болагъан лап яхшы ишлер деп тогъуз гюнню узагъында (яда шо гюнлени бирлеринде сама да) ораза тутмакъ санала. Имам ан-Насаи гелтиреген гьадисде айтылагъан кюйде, Пайхаммар ﷺ зуль-гьижжа айны биринчи тогъуз гюнюнде ораза тута болгъан.
Бу гюнлерде этилмеге болагъан бек яхшы ишлени арасына болгъан гюнагьлагъа гьакъ юрекден гьёкюнюв ва товбагъа тюшюв санала.
Байрам гюн (Къурбан-байрам) мал соймагъа сюеген адам, зуль-гьижжа ай башлангъаны булан тырнакъ къыркъмакъдан ва чач гесмекден сакъланса яхшы.
Умм Салама етишдирген гьадисде айтылагъан кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Зуль-гьижжа айда ай тувувну гёрсегиз ва къурбан соймагъа негет тутгъаныгъыз бар буса, тырнакъ къыркъмай ва чач гесмей турсун». Башгъа риваятгъа гёре, ол: «…къурбан соймай туруп, тырнакъ къыркъмасын ва чач гесмесин», – деп айтгъан (Муслим).
Шу гюнлерде этмеге болагъан яхшы ишлени арасына къошум ибадат, сюннет намазлар къылыв, садагъа оьлешив, Къуръан охув, яхшылыкъгъа чакъырагъан насигьат этив, яманлыкъдан сакъланагъан ёрав берив, хоншулар булан аралыкъ яхшылашдырыв, къардаш аралыкъланы беклешдирив ва оьзге яхшы ишлер гире.
Аявлу къардашлар, Яратгъаныбыз берген шу ажайып ниъматдан къуру къалмай, шондан пайда алмагъа къаст этейик. Бир гетген сонг, заман дагъы къайтып гелмей. Рагьмулу Есибиз шу гюнлени берекетинден къыркъмасын бизин ва шоланы лап пайдалы кюйде оьтгермеге имканлыкъ берсин. Амин!
