Загьмат – Аллагь ﷻ сюеген иш
Загьмат – Аллагь ﷻ сюеген иш
Ислам дин загьматгъа, айрокъда топуракъ булан байлавлу яратыв, болдурув ишге айрыча агьамият бере. Юрт хозяйство тармакъ – лап асил касбулардан, неге тюгюл Яратгъаныбыз гёрсетген кюйде, топуракъны гьайын этив, мол тюшюм болдурувгъа ва адамланы сурсат булан таъмин этивге гелтире. Бу дюньяда сабанчыны ва къойчуну загьматы инсанны менлигин тёбен этмей, некъадар, Аллагь ﷻ сюеген иш юрютеген саялы ва асиллигине гёре даражасын оьр эте.
Пайхаммарланы касбусу
Мугьаммат Пайхаммар ﷺ лап гиччи заманындан тутуп юрт хозяйство булан машгъул болгъан. Оьрюм чагъында ол маккалы къурайшитлени къойларына бакъгъан. Оьзге бары да пайхаммарлар да къой багъа болгъаны белгили. Шондан англашылагъан кюйде, Аллагьны ﷻ уллу-уллу элчилери де къой бакъмагъа осал гёрмеген, гьайванланы гьайын этген ва гьалал къазанчы булан яшагъан.
Мугьаммат Пайхаммар ﷺ къой бакъмакъдан къайры, къолу булан терек де орнатгъан. Белгили йимик, ол оьзю хыйлы пальма терек орнатгъан. Сонггъа таба шо тереклер уллу бавгъа айлангъан ва шонда ажва деген кабахурма сорт чыкъгъан. Ол оьзю кабахурманы бу сортун бек сюе болгъан ва савлукъгъа пайдалы деп бу емишни адамлагъа ашама ёрагъан.
Сабанчыны загьматы янгыз оьз гьайыны этив булан дазуланмай – ол жамиятгъа ва гьатта жан-жаныварлагъа да, къушлагъа да пайда гелтире. Шо иш саялы, орнатгъан тереклер айлана якъгъа пайда гелтиреген заманны узагъында, инсан оьлген сонг да зувап ала.
Асгьабалар – загьматгъа берилген адамлар болгъан
Пайхаммарны ﷺ кёбюсю асгьабалары да юрт хозяйство булан долангъан. Оланы кабахурма бавлары, авлакълары ва отлавлукълары болгъан.
Пайхаммарны ﷺ шо гьакъдагъы эки гьадиси айрокъда гёрмекли. Анас ибн Маликден етишген кюйде, Расулуллагь ﷺ булай деп айтгъан болгъан: «Эгер Къыяматгюн геле турагъанны гёре бусагъыз да, шо вакътиде къайсыгъыз да биригиз къолунда оьрюм (росток) тутгъан буса, Сагьаты гелгенче шону орнатып, ишин битдирсин» (аль-Бухари).
Анасдан олай да гелген башгъа гьадисде Пайхаммар ﷺ айтгъан бу сёзлер сакълангъан: «Эгер пелен бусурман терек орнатса яда башгъа нени буса да чачса, сонг шо чачылгъандан къуш, инсан яда гьайван ашаса, шексиз кюйде шо огъар садагъа этген гьисапда зувапгъа язылажакъ» (аль-Бухари, Муслим).
Бу сёзлер Ислам дин загьматгъа янашагъан кюйню белгилей: гьатта ахыр заман геле тура буса да, бусурман гиши пайдалы ишин къойма герекмей, айрокъда шо иш топуракъ ва сурсат булан байлавлу буса.
Загьмат булан машгъул къоллар якълавну тюбюнде
Загьматгъа берилген адамны къыйматлыгъы гьакъда хыйлы гьадис бар. Шоланы бирлеринде айтылагъан кюйде, гьалал загьмат гьатта жагьаннемни отундан да къоруп сакълама бола.
Ислам дин топуракъ булан байлавлу загьматны Аллагьны ﷻ ёлунда къасткъылмакъ йимик къабул эте, айрокъда шо иши булан инсан агьлюсюню гьайын эте, гьажатлылагъа кёмек тийдире ва жамиятда низам сакълама негет тутгъан буса.
Ислам диндеги юрт хозяйство тармакъ – янгыз бир пелен касбу йимик къаралмай, шо дюр Есибизни разилигине элтеген ёл. Бу иш адамны чыдамлы ва жаваплы болмагъа уьйрете, мол тюшюм учун шюкюрлюк этмеге ва яралгъангъа абурлу янашмагъа чакъыра. Топуракъ – Есибизни савгъаты ва шону гьайын этив – гьар бусурманны борчу.
Топуракъда ишлемек – янгыз рызкъыны гьайын этив демек тюгюл, шону булан бирче ругь оьсюв де бола, загьмат булан иман де беклеше деп санала, жамиятны чечекленеген гележегине этилеген къошум да дюр.
