Рызкъы артмакъны себеплери
Бу дюньяны себеплеге кюрчюлю этип яратгъан Аллагьгъа ﷻ макътав болсун. Масала, терек оьсмек учун, бир башлап ону орнатма тарыкъ. Билимли болмакъ учун, муаллимни алдына барып, охума тарыкъ. Нени буса да сатып алгъанча ондан алда къазанып акъчалы болма герек. Рызкъы булангъы ишлерде де, Къуръанда ва сюннетде англатылагъан кюйге гёре, ниъматланы ёлун ачагъан себеплер болагъаны яшыртгъын тюгюл.
Берекетли рызкъы артывну себеплери
Биринчи ва лап агьамиятлы себеп – Аллагьдан ﷻ къоркъагъанлыкъ.
Есибиз Аллагь ﷻ Къуръанда булай айта (маънасы): «…Аллагьдан ﷻ къоркъагъан гишиге, Ол эп берер (бу дюньяда васваслардан къутулмакъ ва Къыяматгюн такъсырдан азат этилмек булан) ва эсине де гелмейген ерден таба (шону аларгъа) рызкъы берер» («Ат-Таляк» деген сура, 3–3-нчю аятлар).
Алимлер бу аятгъа баянлыкъ бере туруп, инсанны рызкъысын Аллагь ﷻ берекетли этер деп айта. «Аллагьдан ﷻ къоркъув» («богобоязненность») деген калиманы маънасы – Аллагьны ﷻ буйрукъларына гёре тийишли кюйде юрюмек ва гери урувлардан сакъланмакъ демек.
Экинчи себеп – кёп керенли товбагъа тюшюв.
Ибн Аббасдан етишген кюйде, Мугьаммат Пайхаммар ﷺ булай деген: «Даим гечмекни тилейген гишиге Аллагь ﷻ гьар тюрлю (къыйынлы гьалдан) ёл (гёрсетежек) ва гьар тюрлю пашманлыкъны енгил этежек ва эсине де гелмейген ва къаравулламайгъан ерден рызкъы бережек» (Абу Давуд).
Уьчюнчю себеп – даим намаз жувунгъан гьалда болмакъ.
Ибн Салям булай айта болгъан: «Есибизни бир-бир Сыйлы Китапларында мен тапгъан кюйде, намазы бузулагъан гьар гезик намазын янгыртагъан (даим намаз жувунгъан гьалында турагъан демек) ва янгыз гьалал ёлда къазанагъан гишиге рызкъы гьисапсыз бериле».
Шогъар ошайгъан ойну «Аз-Зухд» деген китабында Ибн аль-Мубарак да етишдире.
Дёртюнчю себеп – жамият булан ювашлыкъда къылынагъан гюндеги беш намаз.
Пайхаммаргъа ﷺ багъып Есибиз Аллагь булай дей (маънасы): «Агьлюнге намаз къыл деп буюр ва оьзюнг де шону саламатлы кюйде къыл. Биз сенден рызкъы тилемейбиз (сагъа ва башгъа биревге деп) – рызкъыны Биз Оьзюбюз беребиз. Яхшы ахыр буса (женнет) – Аллагьдан ﷻ къоркъагъанлар учун» («Та Гьа» деген сура, 232-нчи аят).
Бешинчи себеп – къардашлыкъ аралыкъланы сакъламагъа гьасиретлик.
Яхшыда да, яманда да къардашлар булан бирче болмакъ. Рызкъы артмакъгъа бу лап гючлю себеплерден. Анас бин Маликден етишген гьадисде булай айтыла: «Рызкъысы артгъанны ва оьмюрю узакъ болгъанны сюеген гиши къардашлыкъ аралыкъланы юрютсюн» (аль-Бухари, Муслим).
Алтынчы себеп – аз-зугьа ва оьзге сюннет намазлар къылыв.
Шакик аль-Балхи дейген машгьур супу булай айтгъан: «Беш затгъа гёре биз жавап изледик ва шону беш затда тапдыкъ:
- Биз къабурдан нюр гелерни излей эдик ва шону гечеги ибадат этивде тапдыкъ.
- Биз Мункаргъа ва Накирге (къабурда гележек малайиклер) жаваплар излей эдик ва шону Куръан охувда тапдыкъ.
- Биз Сират кёпюрден нечик оьтмекни излей эдик ва шону садагъа оьлешивде тапдыкъ.
- Биз Къыяматгюн сувсаплыкъны нечик басылтагъан кюйню излей эдик ва шону гюндюз ораза тутувда тапдыкъ.
- Биз рызкъыбызда берекет излей эдик ва шону аз-зугьа намазда тапдыкъ».
Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Гьей Абу Хурайра, ожагъынгдагъылагъа намаз къылмагъа буюр, гьакъ кюйде Есибиз Аллагь ﷻ эсинге де гелмейген ерден рызкъы йибережек».
Еттинчи себеп – гьайван сакъламакъ.
Умму Хани етишдирген кюйде, Расулуллагь ﷺ огъар булай деген: «Мал сакъла (къойлар, эчкилер), гьакъ кюйде, шоларда берекет бар» (Ибн Мажжагь).
