Аллагь ﷻ бизден къачыргъын яманланы арекге…
Аллагь ﷻ бизден къачыргъын яманланы арекге…
Аллагьгъа ﷻ шюкюр къумукъ тилде язагъан язывчулар ва шаирлер болгъан ва бар. Уллу классигибиз Йырчы Къазакъдан, Анваргъа ерли ва сонггъулар ана тилибизде инче гьислени, сюювню, намусну, борчну, намартлыкъны, оьзденликни ва яшавну бары да дегенлей янларын, гьалларын суратлап гелген. Бир сатырлар девюрге гёре яратыла, башгъалары не заманда да агьамиятлыгъын тас этмей. Шаирни сёзю кёбюсю гезик ол сав заманда дурус даражасын тапмай, ону сатырлары йыллар гетип я къыйматлана, я унутула – пагьмусундан, дилбарлыгъындан гьасил болагъан иш. Гьалиги заманда да къумукъ тилни сюеген, къапиялашдырып юрек тебип, дертин ачыкъ этеген сёз усталар арабызда аз-кёп буса да бар. Газетни бетлеринде шоланы шиъруларын печат этип, яратывчулугъу булан халкъыбызны таныш этмекни ёлун тутгъанбыз. Бугюн де байрамавуллу Абдулазим Магьамматовну шиъруларын охувчуну тергевюне беребиз.
БИР АЛЛАГЬ ﷻ
Инг де гючлю дюньяда,
Бир Аллагь ﷻ гючлю пача.
Бары нас пачаланы,
Болур Ол бир гюн янчма.
Гелер заман, гëрербиз,
Шо мальуьнлар къачагъан.
Бусурманлар биригип,
Душманларын янчагъан.
Аллагьым ﷻ алгъасамай,
Сынай тюз булан терсни.
Бусурмангъа якъла деп,
Арап, тюрк булан персни.
Кавказ бусурманланы,
Дюр лап да уллу эли.
Бусурманлар минадан,
Яшавун тапгъан ери.
Кавказны эки ягъы,
Каспий ва Къара денгиз.
Бир арив курортлары,
Сочи ва Къырым эпсиз.
Аллагь ﷻ бар аривлюклер,
Кавказыбызгъа берген.
Бары яхшылыкъларын,
Бизин сююп йиберген.
Бусурманлар барыбыз,
Аллагьгъа ﷻ баш иебиз.
Пайхаммарланы ëлун,
Биз сыйлап гьюрметлейбиз.
+++
Аллагьны ﷻ токъсан тогъуз,
Аты уллу гьюрметде.
Бар яхшы амаллылар,
Болмас магьрюм женнетден.
Дюньяда да девлетден,
Айырмагъын Аллагьым ﷻ.
Не ерде де эшитгин,
Амалсызланы агьын.
Токъсан тогъуз атынгны,
Биз охуп баш иебиз.
Бизин ярлы этсенг де,
Аллагь ﷻ сени сюебиз.
Бирде биз сукъланмайбыз,
Байланы яшавуна.
Авузубуз сувланмай,
Оланы ашавуна.
Бир Сени сынавунгда,
Нас байланы турушу.
Бары о ялгъан яшав,
Айтсам тюзюн, дурусун.
Бу гюнню гюнюбюзден,
Биз сююнюп яшайыкъ.
Дюньяда лап насипли,
Адамлагъа ошайыкъ.
НАМАРТ ВА ЧОМАРТ
Намарт адам булан сен,
Ювукълукъну излеме.
Къуллукъ этип душмангъа,
Яхшылыкъны гёзлеме.
Яхшы ювукъ мингден бир,
Яшавунгда ёлугъа.
Аллагь ﷻ насип бергенде,
Тюз барагъан ёлунгда.
Гьалал сени сюйгенде,
Къыйын, тынчынгны англап.
Тюзелер баш гётермей,
Яшаса сагъа тынглап.
Ожагъынг, уьй абзарынг,
Чечекленип гюл ачар.
Агьлюден тюзелгенге,
Бар къайгъыларынг къачар.
Намарт булан чомартны,
Хабары эсде къалгъан.
Чомартны бар ишлери,
Тюзелип алгъа баргъан.
Намарт, намартлыкъ булан,
Сав яшавун йиберген.
Чомартгъа буса, Аллагь ﷻ
Уллу даража берген.
Намусун сатгъанлардан,
Болма къойма Аллагьым ﷻ.
Не ерлер де болсам да,
Эшитгин мени агьым.
Абзар алгъанча алда,
Хоншу ал деп бар айтыв.
Яман хоншунг бар буса,
Яшавда къалмай татыв.
Яман хоншу авур юк,
Юрегинге, жанынга.
Яхшы адам даража,
Гëчюп гелсе янынга.
Аллагь ﷻ бизден къачыргъын
Яманланы арекге,
Яшавда яхшы хоншу,
Яхшылагъа герекге.
Адам яхшы амаллы,
Дюньяда табар девлет.
Къыяматгюнде огъар,
Болур иржайма женнет.
АРАП ЯЗЫВ
Инг де, лап да дюньяда,
Арив языв арапча.
Сыйдан тюшмей оларда,
Юрюле алтын акъча.
Татли языву, тили,
Яшаву да, девлет де.
Аллагь ﷻ берип Къуръанда,
Тюшген бизге женнетден.
Биринчи дин – Исламны,
Нюрю янгъан ерлери.
Эмиратлар бусурман,
Арапланы эллери.
Гьаж къылмагъа барагъан,
Сыйлы Макка, Мадина.
Гьëкюнмежек баш ийсе,
Барып онда сав дюнья.
Инг де, лап да дюньяда,
Герекли тил арап тил.
Не этип де сен ону,
Язып, охумагъа бил.
ИНАНМА
Бир керен сени сатгъан,
Болур сатма дагъы да.
Унутдуруп ол сени,
Сатажакъ бирдагъы да.
Омар Хаямны бары,
Айтывлары тюз геле.
Минг йыл алдагъы шаир,
Бизге тюз гьакъыл бере.
Намартлардан сакъланар,
Кюйге де ача ëлун.
Узатма деп сыйсызгъа,
Эдепсизлеге къолунг.
Ким булан уьюр бусанг,
Англата кимкенни сен.
Хаямыбызны шолай,
Итти сëзлери терен.
Яхсайныдай ягъасы,
Сай ичи буса денгиз.
Омар да болгъан шолай,
Гючлю язывчу эпсиз.
Йырчы Къазагъыбыздай,
Яза болгъан яллатып.
Шынжырлардай сëзлерин,
Язып тизип англатып.
Язывчуланы олай,
Артындан къыйын етме.
Язгъанларына ошаш,
Язып китабынг этме.
БАГЬАВДИНГЕ
Багьавдин шаир улан,
Кёп китаплар чыгъаргъан.
Къыркъ эки китап язып,
Тарихчи ат къазангъан.
Хыйлы халкъ шаирлерден,
Гючлю кюйде ол озгъан.
Олай кёп асарланы,
Халкъ шаирлер аз язгъан.
Дин, тарих, къагьруманлар,
Кёп китапларын ясай.
Макътап сейлей нече юрт,
Костек, Эндирей, Яхсай.
Гьюнер пагьму адамлыкь,
Шо шаирни юзюнде.
Тавакеллик, эркеклик,
Гьар айтагъан сёзюнде.
Насипли оьмюр, савлукъ,
Сени ювугъунг болсун.
Дагъы да кёп язмагъа,
Сыйлы Аллагьым ﷻ къойсун.
+++
Къазакъсыз къумукъ тилим,
Ошай терексиз бавгъа.
Ошай сувсуз денгизге,
Ошай къары ëкъ тавгъа.
Асхар тавгъа инг де ол,
Дюр лап да бийик батгъыч.
Азиз къумукъ тилиме,
Бир Къазакъ алтын ачгъыч.
Къазакъсыз дагьниси аз,
Охуп алгъан билимни.
Къазакъ денгизи, таву,
Баву къумукъ тилимни.
ТАРГЪУ
Къумукъ тюз бир сюювюм,
Къысматыма байлавлу.
Тувуп оьсген Ватаным,
Яшавумда аявлу.
Анжи гëзел шагьарым,
Не аявлусан бизге.
Таргъу тавунг тëш берип,
Оьктем къарай денгизинге.
Солтан-Мут булан оьктем,
Мени асил аз халкъым.
Къумукъ тюзде болгъангъа,
Шо Игит улан къалкъы.
Назмумну Къумукъ тюзге,
Йыр булан багъышлайман.
Халкъымны уьстюнлюкге,
Етсин деп алгъышлайман.
ДАГЪЫСТАН
Дагъыстан арювлюгюнг,
Курортґъа ошай эди.
Халкъынг татывлу, демли,
Шатлыкъда яшай эди.
Гёз сама тиймедими,
Шунча арив элиме.
Тюзлер, тавлар къуршагъан,
Тувуп оьсген ериме.
Тышдагъылар гюллердей,
Мунда денгиз, Пушкин тав.
Торкъалидеги къайыр,
Тавгъа эте кёплер гьав.
Каспий денгизге оьктем,
Таргъу тав арив бакъгъан.
Каспий денгиз шагьаргъа,
Анжи къала деп такъгъан.
Дуа этип гёз этсек,
Яшнар янгъыдан элим.
Дагъыстан тувуп оьсген,
Аявлу мени ерим.
