Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).
Пайхаммарлагъа бакъгъан якъда не затгъа токъташмагъа борчлубуз?
Бары да пайхаммарлар исбайы сифатлар булан безендирилген, оланы ачыкъ яны да, ич яны да ва оланы сёзлери, ишлери яман ва айып ишлерден таза. Оланы адамларда болагъан аламатлары оьр даражада ва нукъсансыз.
Аллагь ﷻ оланы аламланы устюнде сайлады, олар халкъгъа йиберилген Аллагьны ﷻ буйрукъларыны ва гьукмуларына мутигьлик этсин учун, динни ишлеринде оланы хилаплыгъы болмагъан, неге тюгюл шо аслу эди; оланы акъыдасында хилап болагъан затлар болмагъан. Оланы хилаплары бир-бир шариат агькамларда болгъан, неге тюгюл уьмметлеге ва оланы замаланлары, ери, гьалы, гьажатлыгъыны гьикматы учун айырыла болгъан.
Оьзге пайхаммарлардан бизин Пайхаммар ﷺ нече сифатлар булан артыкъ?
Оьзге пайхаммарлардан бизин Пайхаммар ﷺ артыкъ болуп чыгъа уьч сифат булан. Пайхаммарыбызны ﷺ хаслыгъын санап эсгермеге сюйсек, ону ахырына чыгъып болмажакъбыз, мунда агьамиятлы уьч сифат эсгериле.
Биринчиси. Бизин Пайхаммар ﷺ оьзге пайхаммарлардан лап сыйлы пайхаммардыр. Имам Тирмизи гелтирген гьадисде булай айтыла: «Пайхаммар ﷺ: “Мен Адам пайхаммарны авлетлеринден лап сыйлысыман”, – деген ва онда уллулукъ да, оьктемлик де ёкъ».
Экинчиси. Ол савлай бары да инсанлагъа йиберилген. Аллагь ﷻ Къуръанда булай айта (маънасы): «Биз сени бары да адамлагъа янгыз шат хабар беривчю ва буварывчу этип йибердик» («Сабаъ» деген сура, 28-нчи аят).
Уьчюнчюсю. Ол пайхаммарланы мюгьюрю (печать), ондан сонг дагъы пайхаммар гелмес. Аллагь ﷻ Къуръанда булай айта (маънасы): «Мугьаммат ﷺ сизден гьеч бир эркекни атасы болмагъан. Амма Аллагьны ﷻ Расулу ва пайхаммарланы ахырынчысы. Аллагь ﷻ бары да затны яхшы биле» («Ахзаб» деген сура, 40-нчы аят).
Мугьаммат Пайхаммар ﷺ неге ахырынчы пайхаммар?
Неге тюгюл оланы йибермеклигини гьикматы халкъны гьакъгъа ибадат этмеге чакъырмакъ ва олагъа дюнья ва ахырат ишлерине тюз герти ёл герсетмек, оланы гёзлерине гёрюнмейген ишлеге уьйретмек. Олай гьаллагъа, пикру булан етишип болмай, къатты далиллер гелтирип ва ялгъан шекликлени тайдырып.
Ону шариаты бары да уьмметлеге бары да заманлагъа, ерлеге, гьаллагъа къыйышадыр. Олай болгъан сонг халкъгъа дагъы пайхаммар гьажат тюгюл. Неге десе камиллик оьзюню дазусуна етишди. Ону савлай бары да халкъгъа йибермеклигини сыры шундан англашыла.
Ахыр заманда Иса пайхаммар ерге тюшежек. Олай болгъан сонг Мугьаммат Пайхаммар ﷺ пайхамарланы ахырынчысы нечик бола дагъы?
Гертиден де, Иса пайхаммар ахыр замангъа ювукъ тюшежеги гьакъ. Аллагь ﷻ Къуръанда булай айта (маънасы): «Гьеч бир агьлю китап ёкъ чу, огъар оьлюмюнден алдын иман гелтирмесе. Къыяматгюн буса ол (Иса) некъадар шагьат болур» («Ан-Нисаъ» деген сура, 159-нчу аят). Бу аятгъа муфассирлер булай маъна бере: «Иса пайхаммар ахыр заманда ерге тюшгенде, не ягьудилер, не насранилер, не башгъагъа къуллукъ этегенлер иман салмай къоймажакълар».
Абу Гьурайра булай етишдирген: «Пайхаммар ﷺ: “Мен Аллагь ﷻ булан ант этемен, ювукъ заманда сизге Мариямны уланы адилли гьаким болуп тюшежек, ол хачны сындыражакъ ва донгузну оьлтюрежек, налоглардан азат этежек, мал кёп болуп тёгюлежек, гьатта бирев де алмасдай шончакъы кёп болажакъ. Гьатта бир сужда этмек яхшы болур савлай дюньядан ва ону очиндеги затлардан да”, – деген». Сонг Абу Гьурайра уьстде гелтирген аятны айтып, сюйсегиз шу аятны охугъуз деген.
Иса пайхаммар болуп тюшсе де, оьзюню шариатын къоюп, Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ шариаты булан гьукму этежек, неге тюгюл о вакътиге ону шариаты амал этмеге къыйышмайгъан болажакъ. Иса пайхаммар ﷺ Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ халипасы болуп, ону уьмметини шариатын юрютеген Найиби болажакъ. Шундан да англашылагъан кюйде, Мугьаммат Пайхаммар ﷺ пайхаммарланы лап ахырынчысы бола.
Мугьаммат Пахаммарны ﷺ муъжизатлары
Сыйлы Къуръанул Карим. Шо лап уллу ва сыйлысы, ону белгиси. Къуръан даим къалажакъ, неге тюгюл ону хатимал анбияъ (ахырынчы пайхаммар) гелтирген.
Сафарны вакътисинде сыйлы асгьабалар сувсаплыкъгъа тюшгенде Пайхаммарны ﷺ бармакъ араларындан сув акъгъан. Пайхаммарны ﷺ сыйлы къолундан акъгъан сув бек артма башлагъан, гьатта гьажатлы болуп гелгенлер бары да гьажатын кютгенлер ва дагъы да артыкъ къалгъан. Булай нече-нече болгъан.
Анасдан етишген гьадисде булай айтыла: «Аз-Завраъ деген ерде Пайхаммаргъа ﷺ савут гелтире, ол онда къолун сала, шо вакътиде ону бармакъ араларындан сув тёгюлмеге башлай. Шо сув булан шондагъы къавум бары да намаз жувунду» (Аль-Бухари).
Имам Ан-Навави булай айта: «Гьадислер Пайхаммарны ﷺ бармакъ араларындан агъагъан сув ва ону кёп болмакълыгъы да, ашны да кёп болмакълыгъы, олар бары да Пайхаммарны ﷺ ачыкъдан муъжизатлары башгъа-башгъа ерлерде, тюрлю-тюрлю гьалларда болмакълыгъы, олар бары да мекенли токъташгъанын гёрсете».
Аз ашны кёп этмек, гьатта кёп адамлагъа етишеген кюйде, о да нече-нече керен болгъан. Булай муъжизатлар дагъы да болгъан.
Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу нечик болгъан?
Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу (сира) лап яхшы болгъаны белгили. Ону яхшылыгъына имансызлар да мюкюр бола, нечик болмасын дагъы, ол гюндюз вакътиде де шавла береген гюн йимик болгъан буса?!
Сираны терен билегенлер булай айта: Мугьаммат Пайхаммар ﷺ инсанланы арасында лап сыйлысы ва лап абурлусу болгъан. Имам ат-Тирмизи гелтирген гьадисде булай айтыла: «Пайхаммар ﷺ: “Гертиден де, Аллагь ﷻ халкъны яратды, оланы тайпаларындан лап яхшысын этди…”, – деген. Къардаш дослукъну юрютеген, гьажатлы адамгъа кёмек этеген, чомартлы, бек сабурлу, ону табиаты – гечмек, рагьму этмек, языкъсынмакъ, йымышакълыкъ болгъан.
Пайхаммар ﷺ ачувун алмай эди, гертиликни гьагъы учун болмаса яда халкъны гьагъы болмаса. Огъар оьр дажада пасигьлик ва гьикматлыкъ берилген: сёйлейгенде яз сёйлеп, кёп терен маъна бере болгъан. Алимлер булай эсгере: бек терен англатып, гьар адамгъа тарыкъ сёзлер къоллап болагъан ону йимик адам болмагъан, кёбюсю асгьабалар сорагъан сонг, къайтып дагъы сорамай болгъан. Бир-бирде масхара этсе де, герти масхарасы бола болгъан. Аллагь ﷻ не гьалда да сакъларгъа ону Есибиз булан дыгъары болгъан. Айша булай айтгъан: «Пайхаммарны ﷺ сакълай эди, гьатта шу аят тюшгенче: “Аллагь ﷻ сени сакълажакъ адамланы заралындан”» («Маидат» деген сура, 67-нчи аят).
Менмен дейгенлер арт берип къачагъанда, ол алгъа бара, не гьал болса да, не къыйынлыкълар тюшсе де, Пайхаммар ﷺ къатты тургъан. Ол бек къатты игит ва къоччакъ болгъан.
Пайхаммар ﷺ бек саламатлы болгъан. Шолай саламатлы ва илиякълы болса да, гьайбатлы болгъан, гьатта бир асгьаба да ону сыйлы юзюне къарамай болгъан. Олар ону мажлисинде бек эдепли олтура болгъан, оьзлени башларына къуш къонгъан йимик, олар бир-бирини каламын ону ягъында къыркъмай болгъан ва ону ягъында айып ишлени де эсгермей болгъан. Озокъда, биз айтагъан Пайхаммарны ﷺ бу къылыкълары ва хасиятлары сыйлы Къуръанда ва гьадислерде эсгериле.
Къурайшитлер гиччиден берли ону хасиятына гёре огъар Аль-амин (Инамлы) деп ат такъгъан.
Пайхаммарлыгъы ачыкъ болгъанда олар йимик шонча уллу душманлыкъ гёрсетген, Пайхаммаргъа ﷺ шолай бек тюртеген, нече де мысгъыллайгъан, ону ёлун ябагъан башгъалар шолай бетер болмагъан. Пайхаммар ﷺ буса, инсанланы гьикматгъа да, шариат агькамлагъа да уьйретип, оланы Дарус-саламгъа (обитель мира) чакъыра эди.
Ону сыйлы илмусуна ва амалына табиъ болгъан адам камил болур, табиъ болмаса, къаршы кюйде болажакъ. Аллагь ﷻ ону динин загьир этген башгъа динлерден, ону ягъын тутагъанланы да, къаршыларына да тиллеринде ва ойларында ол яхшы гьисапда къалажакъ.
Ким ону сира китапларын тергеп охуп къараса, ону сыйлы, оьр къылыкъларын гёрежек, шолагъа тюшюнежек, гертиден де, Мугьаммат Пайхаммар ﷺ аламланы загьир янында ва ич янында лап да сыйлы экенин гёрежек.
(Давамы гелеген номерде).
