Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Ухуд къазаватгъа гьазирленив
Бир йыл гетген сонг маккалылар дав этмеге онгарылагъаны тамам бола. Къурайшитлерден ва оланы янын тутгъан булар йимик бутпереслерден жыйылгъан асгерде давда ортакъчылыкъ этмеге гьазир уьч минг адам болгъан. Къурайшитлени уллулары оьзлер булан къатынларын да алмагъа токъташа, шолайлыкъ булан эргишилер къырьяты (честь) ва менлиги учун бюдюремей оьлгенче ябушажакъ деп эсине геле.
Къурайшитлени уьч минг тюеси ва эки юз атлысы болгъан. Походгъа чыкъгъанда атлылар гьайванын арытмас учун, оланы уьстюне минмей сакълай. Буланы асгеринде адамны къаркъарасын сакълайгъан териден, темирден, къумачдан этилген етти юз хас гюбе (панцирь) да болгъан. Асгерге умуми башчылыкъны Абу Суфьян бин Харб эте, Халит бин аль-Валит атлыланы башчысы бола. Ону кёмекчиси – Икрима бин Абу Жагьл, асгерни байракъчысы – Бану Абд ад-Дар къавумлу адам. Яхшы кюйде гьазирленген сонг, маккалы асгер Мадинагъа багъып чыгъа. Ачувун алма гьасиретлик ва юреклердеги оьчлюк маккалыланы алгъа элте ва дав къатты болажагъын белгилей.
Бусурманлар душман асгерни юрюшюн биле
Аль-Аббас бин Абд аль-Мутталиб къурайшитлени юрюшлерини ва дав гьазирликлерини гьакъында къарап биле ва бу асгер ёлгъа чыкъгъандокъ, шо гьакъда ол шоссагьат Мугьаммат Пайхаммаргъа ﷺ билдире, болуп турагъан ишлени гьакъында толу кюйде маълумат йибере. Элчи ёлгъа чыгъып, бек алгъасай ва Маккадан Мадинагъа ерли ёлну уьч гюнден оьте. Ерине етишгенде, ол шо заман Кубада турагъан Пайхаммаргъа ﷺ тапшурувну бере. Убайй бин Кааб тапшурувну охуй ва Пайхаммар ﷺ огъар билгенин биревге де айтмасын деп буюра. Оьзю буса, тезокъда Мадинагъа къайта ва мунда мугьажирлени ва ансарланы уллулары булан пикру алышдыра.
Мадина шагьар давгъа гьазирлене
Маккалылар давгъа гьазирленегенде, шо йылны вакътисинде Мадина да бош турмай гьазирлик гёре. Не де болуп къаларгъа гьазир турагъан эргишилер намаз къылагъанда да савутундан айрылмай. Саад бин Муаз, Усайд бин Худайр ва Саад бин Убада дейген ансарлар Пайхаммарны ﷺ сакълап, ону эшик алдында савуту булан гече де къаравул эте. Савутлангъан башгъа гюплер душман хапарсыздан чапгъын этип къоймас учун, Мадина шагьаргъа гиреген ёлланы къаравуллай. Ондан къайры, душманны асгери юрюжек ёлланы гёз алгъа тутуп, къурайшитлер къайдан оьтежегин билмек учун, бусурман къарвулчулар ер-ерде гьызарлав юрюте.
Макканы асгери Мадинагъа багъып геле
Макканы асгери ёлун узатып, уьйренишли кюйде гюнбатар ёл булан бара. Булар аль-Абва деген ерге етишгенде, Абу Суфьянны олжасы Хинд бинт Утба дейген къатын бу бойда гёмюлген Пайхаммарны ﷺ анасыны къабурун ачмагъа таклиф эте. Амма къурайшитлени уллулары бу таклифни гери ура, неге тюгюл олар шолай этсе, бусурманланы янындан яман къайтарыш болажакъны биле. Шондан сонг асгер Мадинагъа етишгенче ёлун узата. Маккалылар аль-Алик деген къуругъан оьзенни ичи булан барып, сонг онггъа бурулуп, Мадинаны темиркъазыкъ боюндагъы Ухуд деген тавну къырыйындагъы Айнайн деген къургъак ерде токътай. Шонда, гьижра булан уьчюнчю йылны, шаввал айны алтысында, жумагюн булар чатырлар къуруп ерлеше.
Къаршы турувгъа гьазирлик
Мадинаны гьызарлавчулары бир токътамай янгы маълуматлар жыйып гелтире ва душман токътагъан ерни суратлай. Шондан сонг Пайхаммар ﷺ белгили адамлар булан жыйын этип, тувулунгъан гьалгъа, дав нечик этежекни гьакъында пикру алышдырыв оьтгере. Расулуллагь ﷺ жыйылгъанлагъа гёрген тюшюн айта. Ол булай дей: «Гьакъ кюйде, мен бир яхшылыкъ гёрдюм, сыйыр соягъанны, къылычымны итти ери керт болгъанны ва олай да бир гюбеге мен къол сукъгъанымны да гёрдюм». Пайхаммар ﷺ гёрген тюшюн чечген кюйде, сыйырлар – жанын къурбан этежек ону бир-бир асгьабалары, къылычындагъы керт – агьлюсюндеги бир адамы оьлмек, гюбе буса – Мадина шагьар. Шондан сонг Пайхаммар ﷺ асгьабалагъа айтгъан кюйде, ону оюна гёре, булар Мадинадан чыкъмай, онда къалып, беклешсе яхшы. Бутпереслер буса, оьзлер турагъан ерде къалса, яман гьалгъа тарыжакъ ва шо гьал олагъа пайда гелтирмежек. Эгер душман шагьаргъа гирсе, тыгъыс орамларда огъар дав этмеге къыйын болажакъ, бусурманлар олагъа къаршы туражакъ, къатынлары да уьйлени къалкъыларындан эргишилеге кёмек этежек. Бу ой булан жыйында хазражилени уллусу гьисапда ортакъчылыкъ этеген лап уллу бетгёрдю (лицемер) Абдуллагь бин Убайй бин Салюл рази бола. Кюйге къарагъанда, ону разилиги планны ушатгъан булан байлавлу болмагъан, ол дав майдандан аркек турма сюйген болгъангъа ошай. Дав этме сюймейгенин ол ачыкъдан белгилеме болмай чы. Яратгъаныбыз бары да бусурманлагъа экиюзлюлени бетин биринчилей ачмагъа сююп, олар гьакъ юрекден инанмайгъанын гёрсетме токъташа.
Пайхаммарны ﷺ Бадр къазаватда ортакъчылыкъ этмеге болмагъан бир-бир асгьабалары шагьарны яри янына чыгъып, дав этмеге таклиф эте ва шолай этсе яхшы болар деп ойлаша. Олар: «Гьей Расулуллагь ﷺ, биз бу гюнню къаравуллай ва шо гьакъда Есибизге тилей эдик. Биз къоркъгъан деп ойлашмас учун, чыгъайыкъсана душмангъа къаршы», – деп тута. Чыгъып дав этме гьасиретлени башында къылычыны иттилигин Бадр къазаватда гёрсетген Пайхаммарны ﷺ агъайы Гьамза бин Абд аль-Мутталиб болгъан. Ол Пайхаммаргъа ﷺ: «Сени вагьйю булан йибергенни аты булан ант этемен, Мадинадан тышда шолар булан къылычым булан ябушмай туруп, мен ашгъа тиймежекмен», – деп билдире.
Нечик алай да, артда да Пайхаммар ﷺ оьзюню пикрусун къоя ва кёплер айтагъан кюйде этме рази бола. Натижада бусурманлар шагьардан чыгъып, тыш янда душмангъа ачыкъ ерде дав этмеге токъташа.
Бусурманланы асгери дав майдангъа чыгъа
Шондан сонг, Пайхаммар ﷺ халкъ булан жума намаз къылып, жыйылгъанлагъа насигьат эте. Ол адамлагъа гючюн къызгъанмай дав этмеге чакъыра, уьстюнлюк буланы каттылыгъындан гьасил болажакъ дей ва душмангъа гьазирленип къаршы турма герекни англата. Бу сёзлер жыйылгъанланы ругьландыра, сююндюре. Биразлардан Пайхаммар ﷺ экинни намазны да къыла ва бу гезик жамият намазгъа хыйлы халкъ жыйыла, неге десе Мадинаны ягъында яшайгъанлар да геле. Шондан сонг Пайхаммар ﷺ Абу Бакр ва Умар булан уьюне къайта. Бу экев Пайхаммарны ﷺ башына чалма байлама ва гийинмеге кёмек эте. Сонг ол савутун алып, эки панцир гийип, белине къылычын тагъып, адамланы алдына чыгъа. Саад бин Муаз ва Усайд бин Худайр Пайхаммаргъа ﷺ къарагъан адамлагъа: «Сиз Расулуллагьны ﷺ шагьардан чыгъагъан этдигиз, ол айтагъан кюйде этме сюймедигиз», – дей. Адамлар этген ишине гьёкюнюп, Пайхаммар ﷺ уьюнден чыкъгъанда олар огъар: «Гьей Расулуллагь ﷺ, биз сагъа къаршы чыкъма сюймеген эдик, сен оьзюнг сюйген кюйде эт. Мадинада къаламан дей бусанг, биз барыбыз да сагъа тынглап, шунда къалажакъбыз», – дей. Пайхаммар ﷺ олагъа: «Эгер мен уьстюме гюбе гийген бусам, Аллагь ﷻ душман булангъы аралыгъымны битдирмей туруп, шоланы чечмеге ошамай магъа», – деп билдире.
(Давамы гелеген номерде)
