Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Окъчуланы ажайып хатасы
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Бусурманланы санав якъдан аз асгери, Бадр къазаватда йимик, бирдагъы уьстюнлюкге етише турагъанда, сююнмеге аз къалгъанда, окъчуланы кёп яны ажайып хата йибере. Шоланы янгылышы дав майданда тувулунгъан ишни тюбюкъарадан алышдыра, уллу тас этивлеге гелтире, бусурманланы авур гьалгъа тарыта.
Расулуллагь ﷺ окъчулагъа нечик къатты буйрукълар бергени гьакъда биз алда да язгъан эдик: ол булагъа дав майданда ким утса да, олар еринден тербенмей, белгиленген башда къалма герек деген. Амма, бусурманлар душманны къачагъан гьалгъа салгъанны гёргенде, дав майданда оланы малын алмагъа башлагъанын гьис этгенде, булар бир-бирине: «Мал тюшдю! Мал тюшдю! Сизин ёлдашларыгъыз уьст болду, сиз негер къарагъансыз?» – деп къычырма башлай. Оланы уллусу Абдуллагь бин Жубайр: «Не болса да, еригизден тербенмегиз», – деген Пайхаммар ﷺ оьзлеге этген буйрукъну эсине сала. Амма оланы кёп яны шо сёзлеге агьамият бермей ва: «Аллагь ﷻ булан ант этебиз, биз башгъалагъа къошулуп, къолгъа тюшген малдан оьзюбюзге пай алажакъбыз», – дей.
Шолайлыкъ булан, тавну башындагъы къыркъ адам оьзлеге гёрсетилген ерни ташлап, оьзге асгерчилеге къошулуп, къолгъа тюшген малны жыймагъа чаба. Натижада бусурманланы сырт яны ачылып къала, белгиленген ерде буса, янгыз тогъуз ёлдашы да булан Ибн Жубайр къала. Булар оьзлеге буйрукъ гелмей туруп, белгиленген ерден тербенмесни ёлун тута: яда олагъа тайыгъыз дежек, яда шо ерде жанын къурбан этежек.
Халит бин аль-Валит къамавгъа алмагъа бажара
Халит бин аль-Валит бу насипли имканлыкъны къолдан чыгъармай ва атлылары булан толкъундай бусурманланы сыртына чыкъма чаба. Олар бир башлап Абдуллагь бин Жубайрны ва ону ёлдашларына чапгъын этип, барысын да оьлтюре. Шондан сонг, булар бусурман асгерге артдан таба атыла. Халит бин аль-Валитни атлылары аваз этип бек къычыра, утдуруп битген бутпереслер буса, гьал алышынгъанны англап, бурулуп айланып, бусурманланы уьстюне къаршы тура. Оланы арасындагъы Умара бинт Алкама аль-Харсийа дейген тиштайпа буса, къурайшитлени ерге ташлангъан байрагъын алып, янгыдан уьстге гётере. Байракъны айланасында бутпереслер жыйылма башлай ва бираздан булар бусурманлагъа къаршы дав этмеге чакъы онгарылып, ябушув узатыла. Бусурманлар эки якъдан къамавгъа алына.
Пайхаммарны ﷺ къамавдагъы къоччакъ гьаракаты
Шо мюгьлетде Пайхаммар ﷺ оьзюню бир-нече асгьабасы булан (шоланы арасында етти ансар ва эки мугьажир болгъан) бусурманланы арт янында болгъан. Расулуллагь ﷺ шо еринден бусурманлар ябушуп, бутпереслени артындан чабагъан кююне къарай болгъан. Халит бин аль-Валит хапарсыздан чапгъын этген вакътиде Пайхаммаргъа ﷺ эки ёл къала: къоркъунчсуз ер излемек учун, тогъуз асгьабасы булан тез къачмакъ ва къамавгъа алынгъан асгерин болгъаны-болур деген ой булан ташламакъ яда бир затгъа да къарамай, оьлтюрежекден де къоркъмай, айланасында асгьабаларын да жыйып, Ухуд тавну этегине багъып дав этип етишмек. Бу ерде биз Пайхаммарны ﷺ ажайып игитлигин ва терен гьакъылын гёребиз. Ол асгьабаларын тавуш этип: «Гьей Аллагьны ﷻ къуллары!» – деп чакъырма башлай. Бутпереслер ону бусурманлардан эсе алда эшитежегин ол бек яхшы англай, тек бир затгъа да къарамай, оьзюне не болажакъ деп ойлашмай, ёлдашларына чакъырыв эте. Къурайшитлер де, Пайхаммарны ﷺ танып, бусурманлар етишгенче ону уьстюне чабалар.
Бусурманлар дав майданда чачылып яйыла
Бусурманлар къамавгъа тюшгенде, оланы бирлери адашып, не этегенни билмей, оьз гьайыны гьакъында ойлашып, нечик къутулма боларны излей. Бу гюп, артында не болуп турагъангъа да къарамай, дав майданны ташлап, къачма уруна. Буланы бир гесеги Мадинагъа къача, башгъалары тавну башына мине. Оьзгелери дав майдангъа къайтып, бутпереслени арасында булгъанып, душманмы, тюгюлмю деп бир-бирин айырып болмайгъан гьалгъа тюше. Шоланы сыдралары тозула, низам бузула, кёплер къайда барагъанны, не этегенни билмей. Шо вакътиде: «Мугьаммат ﷺ оьлген!» – деген тавуш эшитиле. Хыйлылар шогъар адашып, осал бола, ругьдан тюше. Бирлер савутун ташлап, дав этмей, башгъалар мунапикълени башчысы Абдуллагь бин Убайгъа бу Абу Суфьяндан оьзлерден гечсин, деп тилеме бара. Къолларын салландыргъанланы къырыйындан Анас бин ан-Надр оьтюп барагъанда: «Негер къарагъансыз?» – деп сорай. Булар: «Расулуллагь ﷺ оьлген», – деп жаваплана. Ол булагъа: «Шолай буса, сизге не учун яшамакъ къала? Туругъуз ва ол не учун жанын берген буса, сиз де шо саялы оьлюгюз!» – деп таклиф эте. Арты булан Анас бин ан-Надр: «Гьей Аллагь ﷻ! Булар этген саялы, мен Сенден гечмекни тилеймен. Булар этгенге мен къошулмагъангъа Сени шагьат болма чакъыраман!» – деп, аваз этип билдире. Шондан сонг ол алгъа бара ва Саад бин Муазгъа къаршы бола. Ол бугъар: «Гьей Абу Умар къайда барасан?» – деп сорай. Анас: «Гьей Саад, мен женнетге алгъасайман, Каабаны Есине ва мени Бийиме! Гьакъ кюйде, Ухуддан таба гелеген ону атир ийисин сеземен», – деп жаваплангъан.
Саад сонг: «Гьей Расулуллагь ﷺ, ол этгенни мен болмадым этип», – деп айта болгъан. Анас буса, жанын къурбан этгенче ябушуп тургъан. Саад булай хабарлай болгъан: «Давдан сонг биз ону оьлюп тапдыкъ ва бутпереслер ону сюегин бек похлагъан эди. Ону къаркъарасында къылычдан, сюнгюден ва окъдан тийген 80 яраны санадыкъ. Анасны сюегин имансызлар шонча да бузгъан эди, бирев де танымай, янгыз ону къызардашы бармакъларындан билди».
Сабит бин ад-Дахдах къавумдашларына багъып булай деген: «Гьей ансарлар, эгер Мугьамматны ﷺ оьлтюрген буса да, Аллагь ﷻ сав ва бирт де оьлмежек! Динигиз саялы дав этигиз ва, гьакъ кюйде, Есибиз сизге уьстюнлюкню савгъат этер, кёмек этер!» Бу сёзлерден сонг, огъар ансарланы бир-нече адамы къошулуп, булар Халитни атлыларына къаршы чыгъа. Халит сюнгюсю булан Сабитни оьлтюргенче ва сонг ону ёлдашлары да оьлгенче булар душмангъа къаршы дав этип тургъан.
Мугьажирлени бириси къангъа батгъан бир ансарлыны янындан оьтюп барагъанда, огъар: «Гьей пеленче, Мугьамматны ﷺ оьлтюргенни эшитгенмисен?» – деп сорай. Ансар огъар булай жавап къайтара: «Эгер Мугьаммат ﷺ оьлген буса, ол адамлагъа динни етишдирген гьисап, сиз буса, гьали динигиз саялы дав этигиз».
Булай къоччакълыкъ гёрсетилгенге къарап, бусурманланы янгыдан ругьу гётериле ва олар эс табып, дурус ойлашма башлай. Иманы барлар душманны къолуна бармакъ деген ойну къоя, савутун тутуп, къурайшитлеге къаршы давун узата. Бусурманлар Пайхаммар ﷺ оьлген деген хабар ялгъан экенин биле ва оьзлени башчылары тургъан ерге етишме къарай. Натижада иманы барлар ругьлангъан сонг, къатты кюйде дав этип, къамавдан чыкъма бажара ва душман етишип болмайгъан ерде жыйыла. Шо арада янгыз Пайхаммарны ﷺ гьакъында ойлашгъан асгьабалар да болгъан. Къурайшитлер Расулуллагьны ﷺ къуршап алып битгинче, булар тез-тез Пайхаммарны ﷺ янына етише. Бу гюпню башында Абу Бакр ас-Сиддикъ, Умар бин аль-Хаттаб, Али бин Абу Талиб ва оьзгелерни болгъан. Пайхаммарны ﷺ яшавуна къоркъунчлукъ тувгъанны билгендокъ, булар ону якълама ялгъасай.
(Давамы гелеген номерде)
