Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Динге чакъырмакъ учун Пайхаммарны ﷺ Маккагъа къайтыву
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Таифде болгъан пашман ишлерден сонг, Пайхаммар ﷺ Маккагъа багъып ёлун узата. Къурайшитлени гьисапгъа алып, Зайд бин Харис: «Къувалагъан сонг, сен оланы янына нечик къайтажакъсан?» – деп, огъар сорагъанда, Пайхаммар ﷺ: «Гьей Зайд, гьакъ кюйде, Есибиз енгиллик берер ва шу гьалдан чыкъмагъа ёл гёрсетер», – деген.
Арапланы оьзден хасиятларындан бириси
Маккагъа ювукъ гелгенде, Расулуллагь ﷺ Жаблу Нур деген тавну уьстюне гётериле ва Хираъ деген анакъда къала. Мунда огъар Есибизден биринчи вагьйу гелген болгъан. Ол Зайдгъа Хузаа къавумдан бир пелен адамны чакъырмагъа тилей. Шо адамны Пайхаммар ﷺ аль-Ахнас бин Шурайкагъа йиберип, оьзюн якъламакъны тилетдирте. Амма тилевге гёре, ол: «Мен – къурайшитлени янындаман ва оланы душманларына кёмек этмесмен», – деп билдире.
Ондан сонг Пайхаммар ﷺ Сухайл бин Амргъа адамын йибере. Амма Сухайл да шо кюйде: «Бану Амир къавумну адамлары Бану Кааб къавумну душманларын якъламай», – деп жавап бере. Шондан сонг элчи аль-Мутъим бин Адиге бакъдырыла ва ол якъламагъа рази бола. Арты булан аль-Мутъим савутланып, уланларын ва къавумдашларын чакъырып, олагъа: «Савутугъузну алыгъыз ва Каабаны янында токътагъыз, неге десе мен Мугьамматгъа ﷺ ону якълажагъына сёз бергенмен», – деп бувара. Шолай этилген сонг, ол Пайхаммарны ﷺ янына адам йиберип, ону Маккагъа гирмеге чакъыра. Пайхаммар ﷺ Зайд бин Харис булан шагьаргъа гире ва шоссагьат Каабаны янына бара.
Шо мюгьлетде аль-Мутъим бин Ади тюесини уьстюнде болгъан ва Пайхаммарны ﷺ гёргендокъ, адамлагъа багъып: «Гьей къурайшитлер, мен Мугьамматны ﷺ якълажакъ болдум, шо саялы сизден биригиз де огъар гьатта кюлемеге де къарамасын», – деп билдире. Расулуллагь ﷺ къара таш (хажар аль-асвад) бар Каабаны мююшюню янына гелип, огъар тие, эки ракаатлы намаз къыла ва уьюне багъып бара. Аль-Мутъим бин Ади ва ону уланлары тап уьюне гиргенче Пайхаммарны ﷺ ёлунда узата.
Болуп турагъан ишге къарап тургъан Абу Жагьл, оланы артындан: «Гьей Мутъим, сен ону якълажакъ болдунгму яда артына тюшгенлерден болдунгму?» – деп сорай. Якълажакъ болгъанын билдиргенде, Абу Жагьл огъар: «Сен якълайгъан адамны биз де якълайбыз», – деп билдире.
Аль-Мутъим этген ишни Пайхаммар ﷺ унутмай ва бусурманлар Бадр къазаватда есирге алгъан адамланы гьакъында булай айтгъан: «Эгер аль-Мутъим бин Ади сав да болуп, шо есирлер саялы магъа тилеген эди буса, мен шоланы огъар берер эдим».
Пайхаммарны ﷺ къавумлагъа ва айры адамлагъа этген чакъырыву
Пайхаммарлыкъ башлангъан 10-нчу йылны зуль-къаада айында (миляди тарх булан, 619-нчу йылны июнь айны ахыры яда июль айны башы) динге чакъырывну узатмакъ учун, Пайхаммар ﷺ Маккагъа къайта. Гьаж къылывну вакътиси ювукъ гелген сайын Маккагъа гелеген халкъны санаву арта. Яяв аякъдан да, арыкъ тюелеге минип де, адамлар гьаж булан байлавлу борчун кютмек геле.
Пайхаммар ﷺ бу онгайлыкъдан пайдаланып, бир къавумдан башгъасына юрюй ва оланы бир Аллагьгъа ﷻ инанмагъа чакъыра.
Пайхаммар ﷺ бу къавумланы янгыз бир йылны ва гьажны вакътисинде чакъырып къоймагъан. Даъват иш пайхаммарлыкъ башлангъан 4-нчю йылдан тутуп юрюле ва гьаж къылывну ахыр сезону башлангъанча, гьижра этгенче (Мадинагъа гёчгенче) узатыла.
Пайхаммар ﷺ Бану Абдуллагь деген къавумну халкъына геле, Аллагьгъа ﷻ инанмагъа чакъыра ва оьзюню артына тюшмеге таклиф эте. Расулуллагь ﷺ булагъа: «Гьей Бану Абдуллагь, гьакъ кюйде, Есибиз сизин уллугъузну атын бек арив этген», – деген, тек олар таклифни къабул этмей. Пайхаммар ﷺ Бану Ханифа къавумгъа гелип, олагъа да динге гелмеге чакъырыв эте, тек булар да таклиф этилгенни инкар эте. Арапланы арасындан шолар берген йимик эрши жавап бирев де бермеген. Пайхаммар ﷺ Бану Амир къавумну янына гелип, оланы Ислам динни къабул этмеге ва оьзюню артына тюшмеге чакъыра. Оланы арасындан Бухайра бин Фирас дейгени: «Аллагь ﷻ булан ант этемен, мен шу къурайшитни алсам, ону кёмеги булан къалгъан арапланы оьзюме таби этмеге болажакъман!» – деп билдире. Сонг: «Сени ишинге амин болмакъгъа сёз берсек, сонг Есинг душманларынг булангъы давда сагъа кёмек этсе, сенден сонг гьакимлик бизге къалажакъмы?» – деп сорай. Пайхаммар ﷺ олагъа: «Бары да гьакимлик Есибизни ихтиярында ва Ол шону кимге сюйсе бере», – деп жаваплана. О заман Бухайра: «Сени учун оьзге араплагъа бойнубузну салма герекбиз ва Аллагь ﷻ сагъа кёмек этсе, бары да зат башгъалагъа къалажакъ! Сени ишингде гьажатлыгъыбыз ёкъ», – деп гесип айта.
Бану Амир къавумну адамлары турагъан ерине къайтгъанда, олар оьзлени шайыхына (къавумну уллусуна) болгъан ишни айта. Бек къарт саялы, ол гьаж къылмай уьйде къалгъан болгъан. Олар: «Къурайшит къавумдан Бану Абд аль-Мутталиб тухумлу бизге бир жагьил чагъындагъы адам гелди. Ол пайхаммарман дей ва биз оьзюн якъласын, деп чакъыра эди бизин», – деп, бугъар болгъан кюйню етишдире.
Шайых башын тутуп, булагъа: «Гьей Бану Амир, болгъан ишни нечик буса да тюзлемеге боламы? Жанымны Еси булан ант этемен, Исмайылны варислеринден гьали болгъанча шолай бирев де айтмагъан ва шо – гьакъ. Огъар инкар этегенде гьакъылыгъыз къайда эди?» – дей.
Есибизге инанмакъны нюрю бара-бара адамланы юреклерине етише
Пайхаммарны ﷺ асгьабалары да даъват этивге къошула, Ислам динни къабул этмекни къавумлагъа да, гьаж къылма гелгенлеге де, айрыча адамлагъа да таклиф эте. Шо адамлардан бирлери этилген чакъырывгъа сеслене.
Гьаж битип узакъ къалмай, бир-нече адам динге гелгенин Пайхаммаргъа ﷺ билдире. Шоланы арасында Сувайд бин Самит де болгъан. Ясриб (Мадина) шагьарлы бу шаир итти гьакъыллы адам болгъан. Къаттылыгъы, шиъру язагъан саялы ва тухум тайпасына гёре къавумдашлары огъар Камил («тетиксиз») деп айта болгъан. Маккагъа гьаж къылма гелгенде, Пайхаммар ﷺ ону Ислам динге чакъыргъан сонг, Сувайд: «Балики, сенде бар зат, менде бар затгъа ошашлыдыр», – деген. Расулуллагь ﷺ: «Сенде не бар?» – деп сорагъан. Ол: «Лукъманны терен гьакъыллы сёзлери», – деп жавап берген. Пайхаммар ﷺ: «Оху шоланы магъа», – деген. Сувайд шо терен гьакъыллы сёзлени охуп чыгъа. Пайхаммар ﷺ: «Гьакъ кюйде, шо арив сёзлер, тек менде бары сендегисинден къолай. Шо дюр – магъа Есибиз тюшюрген Къуръан ва о дюр этмеге герек кюйню гёрсетивчю ва нюр», – деген. Ондан сонг Пайхаммар ﷺ огъар Къуръан охуп йибере ва Ислам динни къабул этмеге чакъыра. Сувайд рази болуп: «Гьакъ кюйде, мен эшитген сёзлерден шо лап тизивлери», – деген.
Авс къавумну адамлары булан бирче Ясрибден гьаж къылма гелген Ияс бин Муаз да ондан уьлгю ала. Ол къурайшитлер булан Хазраж къавумгъа къаршы болмагъа деп дыгъар байлама сюе болгъан. Олар гелгени гьакъда билгенде, Пайхаммар ﷺ оланы янына барып: «Шунда не учун гелгенден эсе, артыкъны эшитмеге сюемисиз?» – деп сорай. Олар: «Недир шо?» – деп, билмеге сюе. Пайхаммар ﷺ: «Мен – Оьз къулларына янгыз бир Аллагьгъа ﷻ таби болмакъ учун ва дагъы биревге де, башгъа затгъа баш иймекден сакълансын деп чакъырмагъа йиберилген Аллагьны ﷻ Элчисимен. Ва Ол магъа Китап тюшюрген», – деген. Шондан сонг, Пайхаммар ﷺ олагъа Ислам динни гьакъында хабарлай ва Къуръанны бир-бир аятларын охуй. Пайхаммаргъа ﷺ тынглагъан сонг, Ияс бин Муаз тамаша болуп: «Гьей адамлар, Аллагь ﷻ булан ант этемен, сиз шунда гелгенден эсе, бу артыкъ!» – деп билдире. О заман гелген гюпню ортакъчысы Анас бин Рафии ерден къайыр алып, Иясны бетине себе ва: «Таман! Биз мунда шо саялы гелмегенбиз», – дей. Ияс токътай, Пайхаммар ﷺ буса еринден тура ва Авс къавумну адамлары, къурайшитлер булан дыгъар байламагъа болмай, Мадинагъа къайта. Олар Ясрибге къайтгъанда узакъ къалмай Ияс оьле. Оьлгенче алдын ол кёп керенлер: «Аллагьдан ﷻ къайры башгъа худай ёкъ!», «Аллагь ﷻ уллу (велик)», «Бары да макътав Аллагьгъа ﷻ», – деп кёп айта болгъан.
(Давамы гелеген номерде)
