Сёз къайсы савутдан да гючлю ура

Сёз къайсы савутдан да гючлю ура

Ислам динге къаршы дав юрюлегени алдан берли белгили. Бусурманланы дагъытмакъ учун не савут да къоллана – гюлле, топ, танклар, самолётлар ва оьзге атышагъанлары. Амма яшлагъа да, уллулагъа да шо савутлардан бетери ва оьжетлиси къаршы чапгъын эте.

 

Бу инг къоркъунчлу савут – сёз. Бырын заманлардан берли халкъланы ва жамиятланы тозмакъ учун, бу савут айрыча уьстюнлюкге етише гелген. Араплар сёзню иттилигин бек яхшы англай болгъан ва ону къоркъунчлугъун къылыч булан тенглешдирген. Масала, Пайхаммарны ﷺ девюрюнде яшагъан Гьассан ибн Сабит дейген шаир булай айтгъан болгъан: «Мени тилим – итти къылыч, шону нукъсанлыгъы ёкъ. Ва мени денгизим челеклерден буламукъ болмай».

Сёз – бомбалардан ва топлардан артыкъ яра салагъан ва оьлтюреген итти хынжал. Бир адамлар тили булан сав болмайгъан яралар сала, башгъалар тили булан сав къавумну оьлтюрме бола, халкъны ичинде къоркъунч салагъанлар да аз тюгюл.

Сёз уллу таъсир этегенни яхшы билеген Пайхаммар ﷺ, ону къоркъунчлугъун да ачыкъ этип англатгъан. Абу Хурайрадан гелген гьадисде Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Гьакъ кюйде, Аллагьны ﷻ къулу маънасына тюшюнмей бир-бир сёзлер айтып, Яратгъаныбыз Аллагьны ﷻ ачувун чыгъартып, жагьаннемге тарыма бола» (аль-Бухари).

Ислам динни душманлары сёзню къоркъунчлугъун ва ону ажайып таъсирин англап, динибиз яйылма башлагъан биринчи йыллардан тутуп шону къоллама башлагъан. Бугюнлеге буса, олар бу савутну дагъыдан бек оьсдюрген. Оьзге оьлтюреген савут алашынагъан, гючлю болагъанда йимик, сёз савут да гюн сайын яман бола. Душманны къолундагъы маълумат къураллар къылыкъланы оьлтюрюп ёкъ этмеге бакъгъан.

Динге билдирилген давда акъгъа къара, къарагъа акъ деп айтылагъан кюй бек яйылгъан. Сёзню терсине къоллама душманлар нече де арив уьйренген. Айыпсыз адамгъа айыплы деп ат такъмакъ генг яйылгъан иш.

Бу гьал 11-нчи сентябрден сонг айрокъда бек яйылды – шо гюнден тутуп дюньяда «террорчулукъ» деген сёз кёп къолланагъан болду. Башлап бу сёз атылтыв, адам оьлтюрюв, жамиятны къоркъутув булан байлана эди, тек сонг бара-бара маънасы генглеше туруп, бары да бусурманны террорчу деп гьисаплама къарады.

«Террорчулукъ» деген къоркъунч шонча да бек яйылып йибере, гьатта простой халкъ кимни де жинаятчы деп санайгъан бола. Ислам динни душманлары бу балагьда гертиден де тийишлилени айыплап къалмай, бир айыбы да ёкъланы «террорчу» деп гьисаплама къаст эте. Маълумат къураллар да бу ишде уллу роль ойнай.

Оьзлер айтагъангъа инандырма къарап, бу ёлну тутгъанлар савлай пачалыкъланы къоркъутма бажара. Шо саялы бир-бир уьлкелер «террорчулар» тюгюлбюз деп токъташдырма ва бу жинаятчылыкъны айыплайбыз деп билдирме борчлу болду.

Тамаша иш, гюнбатар пачалыкълар бусурманланы террорчулукъда айыплай туруп, гьакъ кюйде террорчулукъгъа оьзлер батгъан, мурадына етишмек учун, бир жинаят иш этме де жиргенмейлер.

Эки де дюнья давну ким башлагъан? Шо давларда миллионлар булан къырылгъан халкъгъа ким айыплы? Дав этмейген, парахат халкъны да айырмай, бютюн топуракъны къырагъан савутну: ядерный, биологический ва химический бомбаланы ким чыгъаргъан? «Кассетный» деп айтылагъан бек яман савутну ким ойлашгъан? Бу савутлар булан нечесе уьлкени ким ёкъ этген? Шо давларда нечесе адам оьлтюрюлген?

Къайда ишлесе де гьар бусурманны борчу – сиясат тармакъда ишлейген болсун, маълумат къуралларда загьмат тёгеген болсун яда простой адам болсун – бу гьалны англамакъ, оьжетли пропагандагъа оьзюн алдатма къоймай, сакъланма болмакъ.

 

Нурмагьаммат Изудинов

2026-09-01 (Раби уль-аввал 1448 г) №9.


«Кепли китапны» айланасында кавлу лакъыр

Къумукъ тилде китап чыгъагъанда шат болабыз, айрокъда проза буса, неге тюгюл шиърулар аз-кёп буса да заманда бир чыгъа, тек ана тилибиздеги проза нече де аз. Пагьмулу журналист ва язывчу Рашит Гьарунов язгъан «Кепли китап» деген асарны охугъан адам ушатмай къалмасгъа мен бек инанаман. Гертиден де,...


Атаны хадирин билмейбиз

Герти кюйде адамны хадирин, биз бир-бирде ондан айрылгъан сонг англама башлайбыз. Айтылма герекли сёзлер авуздан чыкъмай, юрекде къалып къалгъан гезиклер бола. Билдирме сюеген баракалла айтылмай, ерине етишмей къала.   Ата… Бу адам оьзюню гьислерин ачыкъ этмей, айтмай, тек ону гьар...


Байлыкъдан шашмас учун не этме герек?

Инсан уьстюнлюкге етишгенде къутуруп гетеген гезиклер бола. Байлыкъ адашдырып, шондан тайышып гетмес учун, не этме герекни гьакъында бугюнгю макъалабызда хабар этмеге сюебиз.   Гьалиги заманда бютюн дюнья къазанчны гьакъында оьтесиз кёп ойлаша, къуру бир пикруда – къайдан ва нечик...


Сыйлы адамлар: Гьасан аль-Басри

Пайхаммарны ﷺ уьюнде оьсген адам     (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   «Арасында Гьасан аль-Басри йимик инсанлар бар туруп адамлар нечик адашмагъа бола?» Масляма ибну Абд-аль-Малик   Пайхаммарны ﷺ къатыны Умму Салямгъа элчи шат хабар гелтире: Хайра дейген ону къулукъчусу эсен-аман...


Танг намаз ва адамны савлугъу

Шексиз кюйде, юху – Есибиз Аллагь ﷻ бизге берген уллу ниъматланы бириси. Авур гюнню йиберип, ишлеп арыгъанда, тангала да загьмат тёкмеге болардай жагьлыкъ учун, инсан юхлап, гюч топламакъны гьайын эте. Юху къаркъараны савлугъу ва гьалны яхшылыгъы учун тарыкълы. Юху юрекни парахат эте,...