Чюйре айлангъан тон йимик...
Ассаламу алейкум, аявлу охувчулар. Уьюгюзге яхшылыкъ болсун! Гетген номерде уллу алимибиз Абусупьян Акаевни юбилейи гьакъда язгъан эдик. Огъар багъышлангъан макъалалар нечакъы язсакъ да кёп болмас. Олай да, ону ажайып илму варислиги бизге гелтиреген пайдасы артса тюгюл, кемимей.
Гьар якъдан пагьмулу Абусупьян-апенди терен маъналы шиърулар да яза болгъан ва шолардан бир сатыр эсимде тамаша кюйде сакъланды. Ол бир-бир адамланы «…чюйре айлангъан тонлар» булан тенглешдире. Юз йыл алда айтылгъан бу сёзлер бизин девюрде де агьамиятлыгъын тас этмеген, гележекде де этмес деп эсиме геле. Гёрюп турабыз чы, оьз пайдасы учун не де этмеге рази болагъан инсанлар бар. Олар бугюн «акъ» буса, тангала чюйре айланып «къара» бола.
Аллагь ﷻ ёлундан бирт де тайышмагъан, гьакъыкъатны «сатмагъан» алимибиз, айлана якъдагъы намартлыкъны, хыянатлыкъны гёрюп, юреги ярылып оьз заманындагъы бир-бир адамлагъа шолай багьа берген. Ислам дин яйылмакъгъа уллу къошум этген, Есибизни буйрукъларын амин сакълап, Абусупьян Акаев гьалал яшагъан. Заманлар бёттебен айланып, ругьани къуллукъчуланы гьызарламагъа башлагъанда, ол биревге де ярамагъа къарамагъан, оьзюне не болажакъ деп тартынмай, тюзлюкге арт бермеген. Шо саялы сюргюн де этилген, жанындан айрылмагъа да къоркъмагъан.
Таза адамланы сёзю ишинден къалышмай, башгъаланы уьйретеген кюйде инг башлап оьзлер юрюй. Къылыкъ оьр даражада болмаса пайда ёкъ. Гьали оьрде айтылгъан сёзлени оьзюбюзге бакъдырма къарасакъ, нени гёрербиз экен? Аллагь ﷻ гёрсетмесин, дин гери урулмагъа башласа, къоччакъ ата-бабаларыбыз йимик, оьзюбюзню тутмагъа боларбызмы? Яда яшав онгайлыкълардан айрылма сюймей, чюйре айланып къалажакъбызмы?
Озокъда, кёплер динге амин кюйде къалар, шогъар шеклик ёкъ, тек гьалгъа гёре къыйышажакълар да болмай къалмас. Биревлер буса, къыйынлы гьалда чюйре айланмасман, деп ойлашадыр, тек гьар гюн этеген иши буса, онгайсыз чыгъа. Уллудан алгъанда биз оьзюбюзню игитдей гьисаплайбыз, ягъадан къарагъанда буса, гьал бираз башгъа болуп гёрюне.
Айтагъаным, къыйынлы гьалда дурус ёлдан тайышмас деп ойлашагъан «къатты» адам, гьар гюн илиякълы, намуслу, яхшы инсан неге тюгюл? Агьлюсюне, къардаш-досуна, айлана якъдагъылагъа дин уьйретеген кюйде пайдалы, зарал этмейген (пайда этме бажармай буса) адам деп санама яраймы бизин? Шо соравну берип къарайыкъ оьзюбюзге. Къыйынлы заман гелгенче деп «гьазирленме» тарыкъ тюгюл, гюнден-гюн жамиятгъа тарыкълы адам болайыкъ, къылыкъны ва намусну тас этмейик. Гёземеликден ва дюнья яхшылыкълагъа алданмакъдан да сакъланайыкъ.
Тюз ёлдан тайышмай турмакъ тынч тюгюлдюр. Осал адамгъа тон йимик чюйре айланып къалма онгайлыдыр, тек билебиз чи, бу дюнья булан битип къалмай, гележек герти дюнья да бар…
