Аслияб гьумералде

ГIабидал рокьулевлъун вукIана

ГIабидал рокьулевлъун вукIана

Гьарун Рашидил вас ГIаббасие, гьитIинаб мехалда бокьулаан гIабидазда цадахъ вукIине. Хабалазде зияраталги гьарулаан. ТIад ретIараб ратIлил кIварги гьабулароан. Цо къоялъ вазирзабигун ва бодул церехъабигун эмен кIалъалеб мехалда, гьитIинав ГIаббас гьезде аскIове вачIана.

 

Гьесда тIад ретIун букIана кIиго ххамил кесекалъул гьабураб ретIел. Цояб ххамил кесек ботIрода, цогидаб рачлихъ жемун букIана. КIалгIаялда рукIаразе бокьичIо халифасул васасул гьеб ретIа-къай. Гьез халифасда абуна: «Гьав васас инсул адаб толеб буго. Ханасул васасул лъикIаб ретIа-къай букIине ккола», - ян.

ЛъикIаб ретIел ретIеян инсуца абидал, васас жаваб кьечIо. Аллагьасдехун ﷻ бугеб кутакаб рокьиялъ жиндихъго бугеб гьунар бихьизабизе бокьана гьесие. РикIкIадасан боржун унеб хIинчIалде гьес ишара гьабуна ва гьеб боржун бачIун гьесул квералда тIад чIана. Цинги боржун айилан ишара гьабидал, боржунги ана. Аллагьасдехун бугеб кутакаб рокьиялъ жиндие кьураб бажариги бихьизабун, гьес инсуда абуна: «Дица гьаб ретIел Аллагь ﷻ вокьиялъ ретIула.  Дун пашман гьавуна дир инсуе гьаб дунял Аллагьасдасаги ﷻ лъикI бокьиялъ», - ян.

Васасе бокьана Аллагьасе ﷻ гIибадат гьабизелъун Басра шагьаралде ине. Инсул изнуялдалъун, Къуръанги ва эбелалъ кьун букIараб къиматаб баргъичги босун, васас хъала тана. Басраялде щведал анкьида жаниб цо къоялъ щвараб хIалтIи гьабулаан гьес. Гьеб цо къойида жаниб анкьалъ гьабулеб хIалтIи гьабулаан ва мухьги анкьие гIураб гурони босулароан.

Гьеб заманалда Басраялда вукIарав кIудияв гIалим, суфий Абу ГIаммарица, биххун араб къед базе хIалтIухъан валагьулев вукIана. Нухдасан унаго гьесда халлъана, нухлул рагIалда гIодовги чIун, берцинго Къуръан цIалулев гIолилав. АскIовеги ун гьес гьикъана хIалтIи къваригIун гьечIищилан. Васас абуна: «Дица гьабила хIалтIи, амма какил заманалда дун хIалтIуларо ва анкьие гIураб гIарац гурони босизеги гьечIо», - ян. Абу ГIаммар разилъана гьеб шартIалда ва къо ахиралде щведал гьесда бихьана гIолилас анцIго чиясул хIалтIи гьабун букIин. Анкьие гIураб гIарацги кьуна. Хадусеб къоялъ гьев хIалтIи гьабизе вачIинчIеб мехалда, Абу ГIаммарица гIажаиблъи гьабуна. 

Цинги Абу ГIаммар вахъана гьев валагьизе. Анкь гьоркьоб индал добго бакIалда гIодов чIун ватана гьесда гьев. Добго шартIги цебе лъун гIолилав хIалтIи гьабизе разилъана. Къоялъул ахиралда Абу ГIаммарица гьесие кьуна кколелдасаги цIикIкIун багьа. Амма гIолилас анкьие гIураб гурони къабул гьабичIо.

Хадусеб анкь тIаде щведал Абу ГIаммар ГIаббасихъ валагьун чIун вукIана, амма гьев вачIинчIо.

Абу ГIаммарица бицана: «ГIаббас валагьизе вахъиндал, цо чияс абуна гьев унтун рохьов вегун вугин абун. Щвана гьениве ва ганчIида бетIерги лъун вегун ватана. Дица гьесие салам кьуна ва амма гьес жаваб кьечIо. КIиабизеги салам кьедал, гIолилас берал рагьана. БетIерги борхун, хвел ракIалде щвезабуна ва дунял гIорхъолъа ун бокьиялдаса цIунун магIна бугел Къуръаналъул чанго аят цIалана. Цинги жиндир жаназа дуца чурейин ва цояб ххамил кесекалъув жемейин ва цогидаб кесек хоб бухъарасе кьейилан абуна. Цинги, Къуръан ва баргъич Гьарун Рашидихъеги кьун, гьесда абейин абуна гьадин: «Дур васасул букIараб, гьанже дур къайи буго гьаб. Аллагьасе ﷻ бокьухъе хьвадулев вугищ мунилан пикру гьабе», - ян.

Гьелдаса хадуб гьесие Аллагьасул ﷻ къадар щвана. Гьеб мехалъ гурони дида лъачIо гьев халифасул вас вукIин. Гьес абухъе гьабуна дица. Халифасухъе Къуръанги баргъичги кьуна ва ккара-тарабги бицана. Гьесул бадиса магIу чвахана ва гьикъана: «Дуцайищ дир васасул жаназа чурараб?» - илан. Уйилан абидал, халифас дир кверал жиндирго карандеги къан, хвалил бицун цо-кIиго мухъ ахIана».

 

Жабир Мажидов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Египеталде сапар

Египеталде сапаралъ араб Дагъистаналдаса делегация дандчӀвана Вакъфазул рахъалъ министр Усама ал-Азгьаригун. Дагъистаналъул делегациялда гъорлъ рукӀана: ДРялъул диниял суалазул ва миллияб политикаялъул министрасул заместитель ТӀагьир Сутаев, министрасул кумекчи ГӀабдулбасир Абакаров, ДРялъул...


Кванил адабал

Кваназе байбихьилалде цин кверал чурила, гьелъ кванида баракат лъола, цинги «Бисмила» бахъила ва абила: «Аллагьумма барик лана фима разакътана ва къина гIазаба ннари», - абун. Кваналев чиясул ниятги букIина диналъе къуват бачIинеян абураб. Гьединаб ниятгун кванани, квенги...


Сахаватав инсан

Нижер росулъа сахаватав инсан Чарандал вас ГIамиргIалица жиндирго инсул букIараб мина къачIазеги къачIан кьуна росдал мадрасалъе. Киналго росдал гIадамал кутакалда рохун ва разиго руго ГIамиргIалица гьабураб гьеб баракат цIикIкIараб ишалдаса. Гьанже рес рекъана мадрасаялда лъимал ва чIахIиял...


ОРВИялде данде

Щибаб санайил дунял квачазе байбихьидал, цIикIкIуна вирусалъулаб инфекциялъ (ОРВИ) унтаразул къадар. Хасго гIадамал унтула хаслихълъиялдаса бахъараб ихдалил байбихьуде щвезегIан. Гьединлъидал гьеб заманалда жаниб кIвар бугеб жо ккола унтул аслиял гIаламатал лъай.   ОРВИ ккола батIи-батIиял...


Фарукъ абураб цIар щвей

Жинда Аллагь разилъаяв ГIумар-асхIаб исламалде вачIун хадуб, бусурбабазда бугеб хIал бихьун гьесул ракI хIалхьун букIинчIо. Бусурбабаз ислам боси балъго гьабулеб букIараб заманалда ГIумар-асхIаб Аварагасухъе ﷺ вачIана ва абуна: «Я, Бичасул Авараг ﷺ, нилъ битIараб нухда гьечIищ, хваниги чIаго...