Аслияб гьумералде

Мажгитазул шагьар

Мажгитазул шагьар

Мажгитазул шагьар

Гьанжесеб Бангладешалда, Ганг ва Брахмапутра абурал гIорал данделъулеб бакIалда буго 15-абилеб гIасруялда букIараб, гьанже рехун тараб Багерхат абураб шагьар. Гьеб букIана ракьалдаса тIубанго тIагIарабин абун тараб шагьар.

 

Къоабилеб гIасруялда батана гьеб гIалимзабазда ва ЮНЕСКОялъ хIаракат бахъулеб буго гьелъул хутIараб бутIа биххизе течIого цIунизе.

Бенгал мацIалдаса Бугерхат абураб рагIул магIна ккола «Гъапланазул ах» абураб. Гъапланаз гIумру гьабулеб бакI букIиналъ.

ЖакъалъизегIанги гьениб цIунун хутIун буго 360 мажгит, жамгIиял рукъзал, мавзолеял, кьоялгун нухал, лъел хIавузал. Шагьар гIуцIун буго кутакалда мухIканго, бежун гьабураб кирпичалъул. Гьенибе лъим бачин ва канализация хIисабалда къватIибе тIураб лъим нахъе унеб бугеб куц, кьоял-нухал раязул щулалъи бихьиялъ нугIлъи гьабулеб буго доб заманалдаго букIун бугеб цебетIеялъул, рукIун ругел махщелчагIазул ва гьениб букIараб дин-исламалъул. Шагьар баравлъун рикIкIуна Улуг Хан Жахан абурав тюрказул полководец. ГIага-шагарго 1459 соналъ хун вуго гьев. Шагьар буго 50 квадратияб километралда бараб, цебе гьеб машгьурлъун букIун буго Халифатабад абураб цIаралдалъун.

 

 

 

 

 

 

ЮНЕСКОялъул экспертазул баяназда рекъон, гьениб батулеб буго, дунялалъул цоги бакIазда къанагIат гурони дандчIваларел, гIажаибал архитектураялъулаб гIуцIаби ва бакIал раялъул батIи-батIиял къагIидаби.

Индиялъул ракьалда ругел памятниказул бищун гIажаибаблъун рикIкIунеб буго гьеб шагьаралда бугеб бусурбабазул гIибадаталъул рукъ – мажгит. Бенгал мацIалда гьеб машгьураб буго Шайт Гумбад абураб цIаралдалъун - «Лъабкъого хъубаялъулаб мажгит». Амма гьелъул хъубаби лъабкъоялда анцIгоялдасаги цIикIкIун руго, буго жеги ункъо минараги. Аслияб как балеб бакI буго гIатIидаб. Жанисеб рахъ буго гIемерал аркабаздалъун, рахъ-рахъалдехун нух гьабун анкьго залалде бикь-бикьараб. Аркаби гIемер гьарун руго тIох ва хъубаби кквезе кумекалъе. Мажгит босун буго ЮНЕСКОялъул сияхIалдеги.

Халифатабад буго доб заманалда букIараб цебетIеялъе нугIлъун. Щибаб къойил гьенире рачIуна тIолабго дунялалдасаго туристал.

Гьанже гьенир руго нахъе цIунун хутIарал тIагIелал, алатал, ярагъ ва цогидалги асарал жаниб лъураб музей.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


ХIикматал махлукъатал

Попугай ччугIа Пляжал гIуцIулеб. Гьеб ччугIил щибаб чIандероялда руго нус-нус гьитIинал, горал гIадал жал цоцалъ щулаго гъункун лъугьарал, гозоялъул кинниги сипат бугел цаби. Цабиги руго батIи-батIияб маххалдасаги къвакIарал. Цабзаздалъун гьез кораллал къунцIула. Габуралъул рахъалдаги руго жеги...


Хъизан цIуне

Хъизан гьаби ккола ТIадегIанав Аллагьасда цебе кIудияб жавабчилъи. Нилъеца хъизан гIуцIула Аллагьасул амруялдалъун ва Аварагасул ﷺ суннаталдалъун, гьединлъидал, нилъеца хIаракат бахъизе ккола диналъ малъараб куцалда хъизамалда гIумру гьабизе.   Квеш ккараб жо, жакъа гIемерал хъизамал...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Лъимер хьихьизе бачине бокьун буго     Дир йикIана яс. Гьей унтана ва къадаралда щвана. Гьеб ками цIакъго захIмалъана. Лъимер гьабулеб ригьалда гьанже дун гьечIо, амма лъимер хьихьизе бачине бокьун буго. Аллагьасда ﷻ цебе гьеб лъимер дирлъун лъугьунищ?   Ш.,...


Мавлидазул моцI

ТIадегIанав Аллагьас нилъер умматалъе кьураб кIудияб рахIматалдасан ккола нилъ МухIаммад аварагасул ﷺ умматалдаса гьари. Нилъ гьесул умматалдаса Аллагьас ﷻ гьариялдалъун гьевги кIодо гьавун, нилъее кьуна гIемерал бигьалъаби, цересел умматазе рукIинчIел.   Масала, Муса аварагасул шаргIалда...


Дагъистаналъул муфти дандчIвана

Дагъистан Республикаялъул муфти, шайих АхӀмад-афандица Россиялъул Федерациялъул батӀи-батӀиял регионазда хӀалтӀулел Дагъистаналъул хӀукуматалъул вакилзабазулгун тӀобитӀана дандчӀвай. Гьеб тадбиралда гӀахьаллъана Россиялъул регионазда ва къватӀисел пачалихъазда гӀумру гьабулел дагъистаниязулгун...