Аслияб гьумералде

Мажгитазул шагьар

Мажгитазул шагьар

Мажгитазул шагьар

Гьанжесеб Бангладешалда, Ганг ва Брахмапутра абурал гIорал данделъулеб бакIалда буго 15-абилеб гIасруялда букIараб, гьанже рехун тараб Багерхат абураб шагьар. Гьеб букIана ракьалдаса тIубанго тIагIарабин абун тараб шагьар.

 

Къоабилеб гIасруялда батана гьеб гIалимзабазда ва ЮНЕСКОялъ хIаракат бахъулеб буго гьелъул хутIараб бутIа биххизе течIого цIунизе.

Бенгал мацIалдаса Бугерхат абураб рагIул магIна ккола «Гъапланазул ах» абураб. Гъапланаз гIумру гьабулеб бакI букIиналъ.

ЖакъалъизегIанги гьениб цIунун хутIун буго 360 мажгит, жамгIиял рукъзал, мавзолеял, кьоялгун нухал, лъел хIавузал. Шагьар гIуцIун буго кутакалда мухIканго, бежун гьабураб кирпичалъул. Гьенибе лъим бачин ва канализация хIисабалда къватIибе тIураб лъим нахъе унеб бугеб куц, кьоял-нухал раязул щулалъи бихьиялъ нугIлъи гьабулеб буго доб заманалдаго букIун бугеб цебетIеялъул, рукIун ругел махщелчагIазул ва гьениб букIараб дин-исламалъул. Шагьар баравлъун рикIкIуна Улуг Хан Жахан абурав тюрказул полководец. ГIага-шагарго 1459 соналъ хун вуго гьев. Шагьар буго 50 квадратияб километралда бараб, цебе гьеб машгьурлъун букIун буго Халифатабад абураб цIаралдалъун.

 

 

 

 

 

 

ЮНЕСКОялъул экспертазул баяназда рекъон, гьениб батулеб буго, дунялалъул цоги бакIазда къанагIат гурони дандчIваларел, гIажаибал архитектураялъулаб гIуцIаби ва бакIал раялъул батIи-батIиял къагIидаби.

Индиялъул ракьалда ругел памятниказул бищун гIажаибаблъун рикIкIунеб буго гьеб шагьаралда бугеб бусурбабазул гIибадаталъул рукъ – мажгит. Бенгал мацIалда гьеб машгьураб буго Шайт Гумбад абураб цIаралдалъун - «Лъабкъого хъубаялъулаб мажгит». Амма гьелъул хъубаби лъабкъоялда анцIгоялдасаги цIикIкIун руго, буго жеги ункъо минараги. Аслияб как балеб бакI буго гIатIидаб. Жанисеб рахъ буго гIемерал аркабаздалъун, рахъ-рахъалдехун нух гьабун анкьго залалде бикь-бикьараб. Аркаби гIемер гьарун руго тIох ва хъубаби кквезе кумекалъе. Мажгит босун буго ЮНЕСКОялъул сияхIалдеги.

Халифатабад буго доб заманалда букIараб цебетIеялъе нугIлъун. Щибаб къойил гьенире рачIуна тIолабго дунялалдасаго туристал.

Гьанже гьенир руго нахъе цIунун хутIарал тIагIелал, алатал, ярагъ ва цогидалги асарал жаниб лъураб музей.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-04-01 (Шаввал 1447 с.) №7.


Нахъе къан чIоге

Лъица Аллагьасул диналъул рахъ кквезе ва гьеб цебе бачине кколеб? Гьеб суал буго цIакъ кIвар бугеб. ХIатта гIадатго нилъеца кколин абуниги. Как балел, мажгитазде хьвадулел, диналде гIагарлъизе хIаракат бахъулел чагIи руго, тIоцебесеб иргаялда, имамасдеги, гIелмуялдеги гIагарал чагIи.   Нилъеда...


Къецалъул хIасилал гьаруна

«Религия сегодня: Важные темы» абураб тIехьалда тIасан Казбек районалда, 7-11-абилел классазул лъималазда гьоркьоб, лъазабун букIана къец. Гьелъул хIасилал гьарураб тадбир тIобитIана Ленинаул росдал школалда. Гьелда гIахьаллъи гьабуна районалъул имамзабазул советалъул председатель...


Муфтияталда хIасилал гьаруна

ДРялъул муфтиясул заместитель Насрулла Абубакаровасул нухмалъиялда гъоркь тIобитIараб данделъиялда гIахьаллъи гьабуна Къуръан рекIехъе лъазабиялъул централъул мугIалимзабаз. Гьениб бицана гъоркьиса гьабураб хIалтIул, ккарал хIасилазул хIакъалъулъ ва тIадчIей гьабуна исана церелъурал масъалаби...


Жакъаго пайда босе

ТIадегIанав Аллагьас нилъее гIемерал сайгъатал кьун руго. Гьезие гIоло нилъеца БетIергьанасе реццги гьабун, рихьизарураб гьабураб куцалда гьел хIалтIизаруни, щивасе дунялалдаги ахираталдаги кIудияб пайда щвела.   Бокьараб нигIматалъухъ инсанас ТIадегIанав Аллагьасе шукру гьабуни, Гьес...


Лъималазе динияб тарбия

Лъималазе тарбия кьеялъулъ эбел-инсул, гӀагарлъиялъул ва цогидалги гӀадамазул асар букӀуна. Гьелъулъ щаклъи гьечӀо. Амма социалиял ва физиологиял гурелги, руго рухӀиял къваригӀелалги. Гьеб ккола лъимералъе кьолеб динияб тарбият. Лъимер Аллагьасукьа хӀинкъулеб, ритӀухъаб лъугьине ккани, кин тарбия...