Аслияб гьумералде

Мажгитазул шагьар

Мажгитазул шагьар

Мажгитазул шагьар

Гьанжесеб Бангладешалда, Ганг ва Брахмапутра абурал гIорал данделъулеб бакIалда буго 15-абилеб гIасруялда букIараб, гьанже рехун тараб Багерхат абураб шагьар. Гьеб букIана ракьалдаса тIубанго тIагIарабин абун тараб шагьар.

 

Къоабилеб гIасруялда батана гьеб гIалимзабазда ва ЮНЕСКОялъ хIаракат бахъулеб буго гьелъул хутIараб бутIа биххизе течIого цIунизе.

Бенгал мацIалдаса Бугерхат абураб рагIул магIна ккола «Гъапланазул ах» абураб. Гъапланаз гIумру гьабулеб бакI букIиналъ.

ЖакъалъизегIанги гьениб цIунун хутIун буго 360 мажгит, жамгIиял рукъзал, мавзолеял, кьоялгун нухал, лъел хIавузал. Шагьар гIуцIун буго кутакалда мухIканго, бежун гьабураб кирпичалъул. Гьенибе лъим бачин ва канализация хIисабалда къватIибе тIураб лъим нахъе унеб бугеб куц, кьоял-нухал раязул щулалъи бихьиялъ нугIлъи гьабулеб буго доб заманалдаго букIун бугеб цебетIеялъул, рукIун ругел махщелчагIазул ва гьениб букIараб дин-исламалъул. Шагьар баравлъун рикIкIуна Улуг Хан Жахан абурав тюрказул полководец. ГIага-шагарго 1459 соналъ хун вуго гьев. Шагьар буго 50 квадратияб километралда бараб, цебе гьеб машгьурлъун букIун буго Халифатабад абураб цIаралдалъун.

 

 

 

 

 

 

ЮНЕСКОялъул экспертазул баяназда рекъон, гьениб батулеб буго, дунялалъул цоги бакIазда къанагIат гурони дандчIваларел, гIажаибал архитектураялъулаб гIуцIаби ва бакIал раялъул батIи-батIиял къагIидаби.

Индиялъул ракьалда ругел памятниказул бищун гIажаибаблъун рикIкIунеб буго гьеб шагьаралда бугеб бусурбабазул гIибадаталъул рукъ – мажгит. Бенгал мацIалда гьеб машгьураб буго Шайт Гумбад абураб цIаралдалъун - «Лъабкъого хъубаялъулаб мажгит». Амма гьелъул хъубаби лъабкъоялда анцIгоялдасаги цIикIкIун руго, буго жеги ункъо минараги. Аслияб как балеб бакI буго гIатIидаб. Жанисеб рахъ буго гIемерал аркабаздалъун, рахъ-рахъалдехун нух гьабун анкьго залалде бикь-бикьараб. Аркаби гIемер гьарун руго тIох ва хъубаби кквезе кумекалъе. Мажгит босун буго ЮНЕСКОялъул сияхIалдеги.

Халифатабад буго доб заманалда букIараб цебетIеялъе нугIлъун. Щибаб къойил гьенире рачIуна тIолабго дунялалдасаго туристал.

Гьанже гьенир руго нахъе цIунун хутIарал тIагIелал, алатал, ярагъ ва цогидалги асарал жаниб лъураб музей.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


КIудияб макъам

ХIурматиял бусурбаби. Аллагьасул диналде халкъ ахIи буго аварагзабазул ирс. Гьезул тIубараб гIумруго къурбан гьабун ана халкъ битIараб нухде ахIулаго. Гьелда жаниб аслияб жоги ккола гIицIго ихлас, ай ракI бацIцIалъи букIин. Гьебги щибго гьечIеб бакIалда бокьарав чиясе щолеб жо гуро.   Ихлас...


Хирияв Аварагасул ﷺ шамаилал

Шамаил абураб рагIи хIалтIизабула Аварагасул ﷺ берцинал тIабигIатазул бицен гьабулеб мехалда. Гьединго, гьесул ﷺ гIумру ва ахIвал-хIал рехсолеб мехалдаги. Гьединлъидал Аварагасул ﷺ цо-цо ахIвал-хIалал рехселин.   Аварагасул ﷺ рас букIана берцинаб ва дагьабго кьурараб, цIакъго кьурараб ва...


Тушбабаздехунги букIана гIафву

Аварагзабазул тIабигIа-таздасан ккола хIилму ва гурхIи. Аллагьас ﷻ Аварагасдехун абулеб буго: «Дуца гIадамаздехун гьабулеб гIамалалъулъ бигьаяб, хIеренаб нух тIаса бище ва жагьилал гIадамаздасаги вусса», ай гьез гьабуралда релълъараб ахIмакъаб гьабугейин ва гьезул рагIи-гIамал гIадахъги...


Суал-жаваб

МагIна бичIчIуларел Къуръаналъул аятазе ва хIадисазе кинаб хIукму бугеб? Цогидал аятазда релълъун гьезул тафсир гьабизе бегьулищ? Гьел аятазде ва хIадисазде нилъеца иман лъола ва гьелъул хIакъикъат ТIадегIанав Аллагьасде ﷻ тIамун тола. Гьединал аятазе ва хIадисазе баян тафсир гIалимзабаз кьечIо....


Хварал нухда регIулев

«Хвел-хоб кIочараб, къойил холел гIадамазул хабар рагIаниги нилъго хвелин ракIалдецин кколареб гIажаибаб дунял бачIун буго». Гьединал пикрабазда вукIаго, ракIалде бачIана хварал чагIи чурулев чиясулгун гара-чIвари гьабизе лъикI букIинаанин абураб пикру. ЦIех-рех гьабулаго, гьединав чи...