Аслияб гьумералде

ОРВИялде данде

ОРВИялде данде

Щибаб санайил дунял квачазе байбихьидал, цIикIкIуна вирусалъулаб инфекциялъ (ОРВИ) унтаразул къадар. Хасго гIадамал унтула хаслихълъиялдаса бахъараб ихдалил байбихьуде щвезегIан. Гьединлъидал гьеб заманалда жаниб кIвар бугеб жо ккола унтул аслиял гIаламатал лъай.

 

ОРВИ ккола батIи-батIиял вирусаз лъугьинарулел ва хIухьел цIаялъул нухазе асар гьабулел унтабазул бутIаби. Гьединаб хIал тIаде бачIиндал нилъеца абула квач хъван бугилан. Аслиял гIаламаталлъун ккола магIазухъан хIухьел босизе захIмалъи, хIалцен, жаниса щекъер букари ва бухIи, цIакан бахин, къаркъала загIиплъи.

ОРВИ ккезе бегьула гриппалъул вирусаз, коронавирусаз, риновирусаз, аденовирусаз, респираторияб синцитиалияб вирусалъ, парагриппалъул вирусаз ва цогидаз. ХIухьел цIаялъул нухаздасан чорхолъе лъугьун, гьез асар гьабула магIазукъалазул слизистияб оболочкаялъе, щокърое ва мукъулукъалъе. Гьединлъидал унтул гIаламаталги батIи-батIиял рукIине бегьула.

 

Хасало щай гIемер унтулел?

Квачараб заманалда гIадамаз цIикIкIун заман бала рокъоб. Гордал рагьуларо, рукъзабахъ гьава-бакъ дагьаб букIуна. Гьеб киналъго респираториял вирусал тIиритIиялъе санагIатал шартIал чIезарула.

Гьединлъидал хасало рукъзабахъе цIияб гьава бачIинелъун гордал рагьизе ва рес бугебгIан мехалъ унтараздаса рикIкIалъизе ккола.

 

Гриппалъул гIаламатал

Сезоналъулал хIухьел цIаялъул инфекциязда гьоркьоб хасаб бакI ккола гриппалъ. Гьелъие хасиятаблъун ккола циндаго унти. Инсан сах-саламатго вукIине бегьула, амма циндаго цIа-кан бахун, бетIер, ччорбал ва щукIдул унтун лъугьине рес буго.

ТIоцересел къоязда щекъер унти бигьаяб букIине бегьула. КIиабилеб, лъабабилеб къоялъ гIемерлъула хIалцен, цо-цо мехалъ керен унтула.

ГIемерисеб мехалда инсан дагь-дагьккун сахлъула. Амма гриппалъ рачине бегьула захIматал унтабазде, пневмония ккеялде. Хасго цIодорго рукIине ккола херал гIадамал, гIисинал лъимал, лъимаде ругел руччаби, хроническиял унтаби ругел чагIи.

 

Кин цIунилел?

Унтарав чияс цогидазулгун бухьен гьаби дагьлъизабила. Гьелъ хехго сахлъизе кумек гьаби гуребги, цогидазде унти бахиналъул хIинкъиги дагь гьабула.

Инфекция цIикIкIараб заманалда медицинаялъул маска ретIин букIине бегьула тIадеги цIуниялъул тадбирлъун, хасго жамгIияб транспорталда, медицинаялъул объектазда ва цогидалги, ай гIадамал гIемер ругел бакIазда. ХIажалъула рукъзабахъе гордал рагьун, гьури хьвадизабизе. ЦIияб гьаваялъ кумек гьабула вирусалъул бутIабазул концентрация дагьлъизабизе. КъватIиса рачIиндал кверал чурила сапунги бахун.

 

ГIадатиял къагIидаби

ГIураб къадаралда кьижиялъ, батIи-батIиял нигIматаз ва гьоркьоса къотIичIого черх «кIвекIиялъ» кумек гьабула чорхол гIадатияб хIал цIунизе.

Жиндирго сахлъиялъул ургъел гьабиялъ ва унтабаздехун жавабчилъиялъулаб бербалагьиялъ кумек гьабула мунго гуревги, сверухъ ругелги цIунизе.

 

Хайрула Абакаров

2026-10-01 (РабигIул ахир 1448 с.) №19.


ЧIахIиязул хIурмат гьаби

Исламияб диналъ нилъ ахIула ригьалде рахарал гIадамал кIодо гьаризе, гьезул адаб гьабизе. Гьелъие далиллъунги чIола хирияв Аварагасул ﷺ рагIаби: «ГIиссиназда гурхIуларев, чIахIиязул хIурмат гьабуларев чи нилъедасан гьечIо», - ян. «Нилъедасан гьечIо» абурал рагIабаздасан...


Нужее баяналъе

Ирс щолел чагIазул хIакъалъулъ баян щиб сураялда рехсараб? – Сура «Алу ГIимраналда». Щиб сураялъ баянго рехсараб Бадруялъул гъазават? – «Анфал» сураялъ. Юсуф аварагасда макьилъ бихьараб бакъулги, моцIролги, анцIила цо цIваялъулги магIна щиб...


Эмен – лъимадуе шайих

Эмен. Гьеб буго цIакъ кIудияб магIнаялъул рагIи. Эмен ккола лъималазул тIалаб гьабулев, гьезие гIоло гIумру кьолев, лъималазул иманалъул ва яхI-намусалъул жавабчилъи тIаде босулев чи.   Нилъер диналда инсул къадруялъул гIемер рехсей буго Къуръан-хIадисалда. ГIабдуллагь ибну ГIамридаса...


ХIикматал махлукъатал

Гуренж   Гуренжал (пиявкаби) ккола цебегоялдаса нахъе медицинаялда хIалтIизарулел рухIчIаголъаби.   Гьез лъола 10-15 хоно, амма 1-5 гурони тIинчI бахъуларо. Цо гуренжалъ гIумруялда жаниб лъола 2-10 нухалда хоно. «Плоская пиявка» абураб тайпаялъ хоно биччан хадуб гьеб...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

КIухIаллъун йиго     Гьале лъабго моцIгIанасеб заман буго щибго гьабизе бокьуларого. Цее хIалтIулаан, цIалдолаан, гьудулзабигун дандчIвалаан, гIумруялдаса рохел букIунаан. Амма гьанже бокьулеб буго егизе, телевизоралъухъ балагьизе, дунго дидаго йикIине. Росасдаги хехго ццим бахъуна,...