Чорхое лъикIаб асар
КӀал кквеялъ инсанасул сахлъиялъе гӀемераб лъикӀаб асар гьабула. Гьезда гьоркьоса бищунго аслияблъун ккола гьелъ иммунияб система щула гьаби. КӀал кквеялъ хӀалтӀизарула клеткабазул системаби, гьез жидерго жанисеб цӀуни цӀикӀкӀинабула ва къватӀисеб яги метаболизмалъул стрессалдаса зарал ккарал молекулал нахъе инарула яги къачӀала.
Гьелъ бигьалъизабула иммунниял клеткаби гIадалнахулъе лъугьине ва гьел гьенир щулалъизе, щайгурелъул гьелъ унтиялдаса бигьаго ва хехго сахлъизе рес кьола. Клеткабазе кколеб зарал дагь гьабула, клеткабазде гъорлъе воспаление ккей ва ракалъул клеткаби лъугьине риччаларо.
КӀал кквеялъ бидулъ чакаралъул даража гӀодобе ккезабизе бегьула, глюкоза гуреб, энергиялъул кьучӀ хӀисабалда нахул, ай кьаралъиялъул клеткаби хӀалтӀизариялъе кумек гьабиялдалъун. Гьелъ, жиндирго иргаялда, лъикӀаб асар гьабула метаболизмалъул унтабазе ва бидул тӀадецуй ккеялъе.
КӀал кквеялъ лъикӀаб асар гьабула бакьазул флораялъе ва квербакъула заралиял микробазде данде къеркьолел пайдаял бактериял гӀезаризе. Гьелъ рес кьола черхалъе жиндирго энергия квен биинабизе хӀалтӀизабизе гуреб, цогидал системаби хIалтIизеги. Гьеб рикӀкӀине бегьула черхалъе энергия цӀуниялъул цо формалъун, квен хӀалтӀизабиялъул процессалъе къваригӀунеб букIиндал гӀемераб къадар энергиялъул.
Рамазан моцӀалъ кӀал ккуразе тохтурзабазул малъа-хъваял
– ГӀаммаб гигиенаялъул къагӀидаби. Къаси рокъобе цIияб гьава биччазе. Щибаб къоялъ рокъоб рацIцIалъи гьабизе. ТӀабигӀияб ххамалдаса гьабураб ретӀел ретӀине.
– Физическиял хӀалтӀаби гьари. Физическиял хӀалтӀаби гьариялдаса рикӀкӀалъе, гьездаго гьоркьоб спортзалазде, саунабазде ва ахикь-хуриб хӀалтӀи гьабиялъул къадар дагь гьабе. Кванан хадубго кьижизе бегьуларо, щайгурелъул кванан хадуб кванирукъалъуб баккула солянияб кислота. ЦӀураб чехьгун кьижани, кванирукъалъуб бугеб квен къватIибего бачIиналда хӀинкъи цӀикӀкӀуна. Хасго гьеб данде кколаро гастроэзофагеалияб рефлюксалъул унти бугел унтаразе.
– КӀал кквеялде черх рекъезаби. КӀал кквеялъул тӀоцебесеб къо ккола черх ругьунлъулеб ва стрессалъулаб заман. Амма гьеб ккола пайда бугеб стресслъун. КӀиго-лъабго къоялдаса черх ругьунлъула гьеб низамалде.
– Кванил тартиб цIуни. Кваназе ккола хасаб къадаралда. Рогьел рехилалде гӀемераб кванай, бакъ тӀерхьун хадуб тIадагьаб кванай. ТӀагӀамаб, сахлъиялъе пайдаяб, витаминаздалъун бечедаб квен кванаялъ черхалъе чIаголъи кьола.
КӀал ккурал гIадамал рикӀкӀад рукӀине ккола цӀикӀкӀун кванаялдаса ва тӀубанго чехь цӀезабиялдаса. Черх цӀун бугин абураб сигнал гIадалнахалде щоларо кванан хадуб 20-30 минуталдасан гурони. МухӀаммад аварагас ﷺ абуна: «Адамил васасул (инсанасул) цӀезабизе бегьулеб бищун квешаб къвачIа ккола чехь. Жиндирго къуват цӀунизе хӀажатаб къадаралда квананиги гӀола инсанасе», - ян.
