Аслияб гьумералде

Малик ибну Динар

Малик ибну Динар

Малик ибну Динар Абу ЯхӀя ал-Басри ккола табигӀиназул щуабилеб кьералъул чи. Гьев гьавуна ибну ГӀабасил заманалда ва цӀалана Анас ибн Маликида цеве, гьесдасан хӀадисалги рицана.

 

Бухарияс, Абу Давудица, Тирмизияс, ан-Насаица ва ибну Мажагьица тIахьазда рехсана Малик ибну Динаридасан рицунел хӀадисал. Малик ибну Динарие асар гьабуна табигӀиназул вализабаз. Гьезда гьоркьоб хасаб бакӀ ккола МухӀаммад ибн ВасигIица.

Цо нухалъ Малик ибну Динар МухӀаммад ибну ВасигӀгун цадахъ гӀодов чIола. Гьез гӀумруялъул ва ризкъиялъул хӀакъалъулъ бицунеб букIана. Маликица абула: «Инсанасул жиндирго кванил нигӀматазул нахърателал рукӀин лъикӀаб жо буго, гьелдалъун гӀумру гьабизе кIолеб», - ян.

Гьелъие МухӀаммад ибну ВасигIица жаваб кьола: «ТалихI бугев чи вуго къаси квен гьабизе ресги бугев, жиндиего къаси квен батуларев яги къаси квен бугев радакь квен батуларев чи, гьелдаго цадахъ гьев чи ТIадегIанав Аллагьасда ﷻ разияв вуго», - ян.

Сулайман Таймияс Маликил хӀакъалъулъ абуна: «Малик ибну Динаридаса дунял тарав чи дида киданиги вихьичӀо», - ян.

Малик ибну Динар гӀемер гӀодулаан Къуръан цӀалулаго ва гьелъухъ гӀенеккулаго. Къуръаналъул амру гьес кьварун тӀубазабулаан. Жиндирго гӀумруялда жаниб гьесда кӀвана гӀемерал гӀадамазе асар гьабизе ва гьел хӀакъикъаталде рачине.

Цо къоялъ цӀогьор лъугьуна Маликил рокъове, амма гьесда босизе жо гьениб батуларо. ЦӀогьор нахъе унев вукIаго, Маликица гьесде ахӀула: «Дуда гьаниб дунялалъул жо батичӀищ, ахираталъе пайдаяб щвезе бокьун батила дуе?» - ян.

Маликица абула: «Какие чуре ва кӀиго ракагӀаталъул как бай», - ян. ЦӀогьорас Маликица абураб куцалъ гьабула. Хадуб гьел цадахъ мажгиталде унеб мехалъ, Маликида гьикъула гьев чиясул хӀакъалъулъ. Маликица абула: «Гьев дихъе жо бикъизе вачӀун вукӀана, амма дица гьев живго викъана», - ян.

Малик ибну Динарица абуна: «Гьаб дунял тӀагӀунеб меседалдасан гьабураб букӀарабани, ахират абадиялъго хутӀизе бугеб хӀарщудасан гьабураб букӀарабани, нилъеца тӀаса бищизе кколаан абадиялъго хутӀизе бугеб хӀарщ, тӀагӀине бугеб меседалдаса», - ян.

Малик ибну Динар хвана гьижрияб 127 соналъ.

 

МухIаммаднаби АхIмаев

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


Ракьулъ бижулеб гIурдахIан

Камъат (гIараб мацIалда факъгI абунги лъала, гIурус мацIалда трюфель) ккола ракьулъ бижулеб кваназе бегьулеб гIурдахIан. Хасго гьеб гIемер батула ГIагараб Машрикъалъул ва Шималияб Африкаялъул авлахъазул гIатIилъабазда, гьениб гьеб загьирлъула цIад бан хадуб. Гьеб гIажаибаб ракьалъул нигIматалъе...


Кванил адабал

Кваназе байбихьилалде цин кверал чурила, гьелъ кванида баракат лъола, цинги «Бисмила» бахъила ва абила: «Аллагьумма барик лана фима разакътана ва къина гIазаба ннари», - абун. Кваналев чиясул ниятги букIина диналъе къуват бачIинеян абураб. Гьединаб ниятгун кванани, квенги...


Тохав чиясул нух

Абу-Гьурайратидасан Бухарияс бицараб хIадисалда аварагас ﷺ абулеб буго: «Аллагьас ﷻ абуна, щив чи вугониги дир валиясе зарал гьабун (жинца гьев тушманлъун ккун, гьесда ццим бахъун), дица гьев чиясда рагъ лъазабула», - ян. Жинда Аллагь ﷻ гурхIаяв Факигьанияс абуна: «Щив чи вугониги...


Ахиралде щвана

Баракатаб РабигӀул аввал моцӀ ахиралде щвана. Гьаб моцӀги Авараг ﷺ гьавураб къоги, цогидал моцӀал гӀадин нилъеца тӀобитӀичIо. Цогидаб заманалде ккун гьаб моцIалъ чияс дагьаб бугониги цӀалун батани Аварагасул ﷺ хӀакъалъулъ, абизе бегьула гьес хайир босанин.   ГӀумруялъ гьесул хӀакъалъулъ цӀаланиги...