Аслияб гьумералде

Лъалезе гурони кьунгутIи

Лъалезе гурони кьунгутIи

Къиямасеб къоялъул гIаламатаздасан ккола бусурбабаз лъалел чагIазе гурони салам кьунгутIи. Ибну МасгIудидасан бицана аварагас ﷺ абунин: «Къиямасеб къоялъул гIаламатаздасан ккола лъалев чи вукIун гурони цояс цогидасе салам кьунгутIи», - ян. (АхIмад)

 

Цогидаб хIадисалда буго: «Къиямасеб къоялда цебе лъалезе гурони барки гьабизе гьечIо», - ян. (АхIмад)

Щибаб къавмалъул букIуна жиде-жидер кIодо гьариялъул рагIаби. Масала, ислам загьирлъизегIан гIарабазул букIана гIадат, дандчIвайдал кIодо гьарун, «ХIаякаЛлагь» цоцада абулеб. Гьелъул магIнаги ккола Аллагьас ﷻ дур гIумру халат гьабегийин абураб.

ТахIияталъул рагIаби киналго лъикIал руго, амма ислам бачIиндал кIодо гьариялъул рагIаби «Ассаламу гIалайкум» абураб жеги берцинлъана. «Ассалам» абураб рагIиялъул магIнаги рекъел, саламалъи, паракъалъи, битIараб пикру абураб ккола. Бусурбабазда гьоркьоб салам кьей ккола цоцазул гIумруялде, къартIалде, боцIи-малалде тIаде кIанцIунгутIиялъе къотIи кьей гIадаб жо. Жеги салам кьеялъулъ руго гIемерал пайдаби, масала, цоцадехун рокьи, вацлъи, кумекчилъи загьир гьаби гIадал.

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Нужее цояз тахIият, кIодолъи гьабураб мехалъ, нужецаги гьелдасаги лъикIаб тахIият гьабе яги нужее гьабураб гIадаб тахIияталдалъун жаваб гьабе. ХIакълъунго, Аллагь ﷻ Жинца кинабго жоялъул хIисаб ва жаза гьабулев вуго», - ян. (Сурату «Ан-Нисаъ, аят 86)

Гьаб аят буго муъминзабаз цоцазе салам кьеялъул баян. Исламияб диналда жаниб кIиго яги цIикIкIун чи дандчIвараб мехалъ цоцазе салам кьей суннаталдасан буго. Хирияв аварагас ﷺ абуна: «Дир нафс жинда кодоб бугев Аллагьасул ﷻ цIаралдалъун гьедула дун, нуж алжаналде лъугьунаро нужеца иман лъун гурони. Нуж иман лъуралги рукIунаро цоял цоязе рокьизегIан. Дица нуж тIоритIилищ гьеб ишалде, нужеца жиб гьабуни нуж цоцазе рокьулеб!? Нужеца салам кьей тIибитIизабе», - ян. (Абу Давуд)

Жакъа къоялъцин гьедигIан хирияблъун бугеб салам кьей нилъеца тIибитIизабуларо лъалезда гьоркьобцин.

 

Жабир Мажидов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Тохав чиясул нух

Абу-Гьурайратидасан Бухарияс бицараб хIадисалда аварагас ﷺ абулеб буго: «Аллагьас ﷻ абуна, щив чи вугониги дир валиясе зарал гьабун (жинца гьев тушманлъун ккун, гьесда ццим бахъун), дица гьев чиясда рагъ лъазабула», - ян. Жинда Аллагь ﷻ гурхIаяв Факигьанияс абуна: «Щив чи вугониги...


КIудиял мунагьал

МацIихъанлъи гьаби ккола цо чияс абураб жо цогидасда бицин, гьелъ жинда бицарав чиясул жиндаса бицарав чиясдехун дагьабниги рокьукълъи, ракIхвей бижизабулеб бугони. Къуръаналда мацIихъан какун вуго. ХIадисалдаги буго мацIихъан Алжаналде лъугьинарин абун.   Гьел ккола Аллагьасул бищун ццим...


Кванил адабал

Кваназе байбихьилалде цин кверал чурила, гьелъ кванида баракат лъола, цинги «Бисмила» бахъила ва абила: «Аллагьумма барик лана фима разакътана ва къина гIазаба ннари», - абун. Кваналев чиясул ниятги букIина диналъе къуват бачIинеян абураб. Гьединаб ниятгун кванани, квенги...


Къинал руччабазе малъа-хъваял

Лъимер гьабизе йигеб заман буго цIакъ кIвар бугеб гIуж. Гьеб заманалда, хасго чIужугIаданалъ, жиндирго сахлъи ва рацIцIалъи, кванил ва цогидалъулги низам цIунизе ккола. Гьединго халкквезе ккола тIад ретIунеб ратIлида хадубги. Лъимер ва жийго квачалдаса цIунизе ккола, тIадкъараб ретIел, угъдул...


Суал-жаваб

Хабалъ ракIгъеялъул как кин балеб? ШафигIияб мазгьабалъул кIудияв гIалим Сайид МухIаммад Журданияс «ФатхIул ГIаллам» абураб тIехьалда хъван буго: «Гьел суннатал каказдасан ккола хабалъ ракIгъезабиялъул какги. Аварагас ﷺ абун буго: «Хварасе тIоцебесеб сордоялдаса захIматаб...