Аслияб гьумералде

РитIухълъиялъул аслу

РитIухълъиялъул аслу

Халкъазда цебечIарал масъалабазул цояб ккола адаб гьечIолъи. Хасго гьеб загьирлъула гӀолеб гӀелалда гьоркьоб.

Адаб-хӀурмат, яхӀ-намус ккола сахаб жамгӀият букIиналъе лъолеб кьучӀалъул цояб. ГIемерисел масъалаби, захIмалъаби, ритӀухълъи гьечIолъи бугелъулха адаб гьечIолъиялъул хIасил. 

 

Адаб абураб рагIул магӀнаги ккола щивав чиясда жаниб лъикӀлъи, ритӀухълъи, лъикIал хасиятал рукIин. Умумуз абулаан, адабалъ гурони чи кIодоги гьавуларин, адаб теялъ гурони гIодовегIанлъизеги гьавуларин абун. 

Жидеего бокьа-бокьараб гьабулеб халкъ цебетӀоларо ва церетIезе ресги гьечIо. Гьединаб жамгIият ахир-къадги биххула, щущан уна.

Адабалъ инсанасул гӀумру берцин гьабула ва цогидазе лъикIлъиги щола. Адаб бугин абизе бегьула муъминчиясул ярагъ яги гьесул лъикӀав гьалмагъ. КигIан заман индалги адабалъул къимат холаро ва адабалда ракьалда хьвадулев вукIарав чи, цевеса аниги, кIочонги толаро.

Цо-цоязда ракIалда ккола жал кутакалда адаб цIунарал ва берцинаб тIабигIат чорхолъ бессарал чагIи ругилан. Гьединазда жидерго гIунгутIабиги рихьуларо. Инсан ругьунлъизе ккола жиндирго гӀунгутӀаби рихьизе ва гьелдаго цадахъ, адаб гьабизеги ругьунлъани, гьесда тIасан яги хадуб гьабулеб гIадамазул калам къанагIат гурони букIунаро. 

ГӀадамаз хӀаракат бахъула берцинаб ретӀел-хьит ретIизе, машина, рукъ тIалаб гьабизе ва гьелдалъун чIухIи бихьизабизе. КигIан гIемераб бечелъи букIаниги щиб, адабалъ гурони чи тIадегIан гьавулареб мехалда. Мина-картги, машинабиги ва цогидабги тIадегIанлъун бихьи ккола адабалъул къимат лъаларев чиясул пикру. 

Щивав муъминчиясе мисаллъун ккола МухӀаммад авараг ﷺ. Киналго муъминзабаз хӀаракат бахъула Аллагьасул Расуласул ﷺ тӀадкъаязда рекъон гӀамал гьабизе ва сундулъго гьесдаса мисал босизе.

Адаб гьечIолъиялъ бусурбабазда гьоркьоб гуребги, цогидазда гьоркьобги, балагьал загьирлъула. Гьелде кIвар кьезеги ккола. 

Киназдаго лъала, аварагзаби гурони, цониги чи камилав гьечӀевлъи. Аллагьас гӀадамал рижана мекъи кколеллъун, амма гьелъухъ балагьичӀого, щивав муъминчияс хӀаракат бахъизе ккола кIварабгIан куцалда камиллъизе. Жинцаго гьабулелъул хIисабалдаги вукIине ккола инсан.

 

Шамил МухIаммадов

2026-04-01 (Шаввал 1447 с.) №7.


Нахъе къан чIоге

Лъица Аллагьасул диналъул рахъ кквезе ва гьеб цебе бачине кколеб? Гьеб суал буго цIакъ кIвар бугеб. ХIатта гIадатго нилъеца кколин абуниги. Как балел, мажгитазде хьвадулел, диналде гIагарлъизе хIаракат бахъулел чагIи руго, тIоцебесеб иргаялда, имамасдеги, гIелмуялдеги гIагарал чагIи.   Нилъеда...


Къабуллъизе ккани

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ нилъ ахIулел руго Гьесда гьареян ва гьарараб къабул гьабизе бугилан. Амма бусурбанчиясул щибаб ишалъул руго шартIал, суннатал, бегьулел ва хIарамал жал.   ДугIа къабуллъиялъе руго рихьизарурал бакIал ва заман. Гьедин гьабурасул дугIа къабуллъиялде цIикIкIун хьулги...


МугIазие гьабураб насихIат

Аварагас ﷺ Йеменалде ритIана Абу Муса ал-АшгIарий ва МугIаз бину Жабал. Гьезие гьадинал малъа-хъваялги гьаруна:   «Нужеца гьезие бигьалъи гьабе, захIмалъи гьабуге, гьел гIагар гьаре, тIуризаруге, нуж кIиялгоги цоцазде адаб-хъатиралда рукIа ва цоцазда гьоркьоб хилиплъи ккеялдаса цIуне....


РекIел тIиналдаса...

Аллагь ﷻ рехсей, Гьесие ﷻ тасбихI-тагьлил гьаби буго кутакалда кIвар цIикIкIараб гIамал. Гьеб, гIицIго мацIалъ рехсей гуребги, буго тIадегIанаб гIибадатлъун, чи живго инсанлъун вукIиналъул магIналъун ва Къиямасеб къоялъ цIадирабаздаги бищун бакIаблъун букIине бугеб гIамал.   ТIадегIанав...


Къуръаналъул къец ва районалъулаб ифтIар

Рамазан моцIалъул ахирисел къоязда ГӀахьвахъ районалъул КIудиябросулъ тӀобитӀана Къуръан цӀалиялъул къец ва ифтIар.   Къецги тIобитIун букIана районалъул бетIер МухIаммад МуртазагIалиевасул хIарака-талдалъун, жиндирго эбел-эмен ракӀалде щвезариялъул хIурматалда. Гьеб тадбиралде данделъана...