Аслияб гьумералде

РитIухълъиялъул аслу

РитIухълъиялъул аслу

Халкъазда цебечIарал масъалабазул цояб ккола адаб гьечIолъи. Хасго гьеб загьирлъула гӀолеб гӀелалда гьоркьоб.

Адаб-хӀурмат, яхӀ-намус ккола сахаб жамгӀият букIиналъе лъолеб кьучӀалъул цояб. ГIемерисел масъалаби, захIмалъаби, ритӀухълъи гьечIолъи бугелъулха адаб гьечIолъиялъул хIасил. 

 

Адаб абураб рагIул магӀнаги ккола щивав чиясда жаниб лъикӀлъи, ритӀухълъи, лъикIал хасиятал рукIин. Умумуз абулаан, адабалъ гурони чи кIодоги гьавуларин, адаб теялъ гурони гIодовегIанлъизеги гьавуларин абун. 

Жидеего бокьа-бокьараб гьабулеб халкъ цебетӀоларо ва церетIезе ресги гьечIо. Гьединаб жамгIият ахир-къадги биххула, щущан уна.

Адабалъ инсанасул гӀумру берцин гьабула ва цогидазе лъикIлъиги щола. Адаб бугин абизе бегьула муъминчиясул ярагъ яги гьесул лъикӀав гьалмагъ. КигIан заман индалги адабалъул къимат холаро ва адабалда ракьалда хьвадулев вукIарав чи, цевеса аниги, кIочонги толаро.

Цо-цоязда ракIалда ккола жал кутакалда адаб цIунарал ва берцинаб тIабигIат чорхолъ бессарал чагIи ругилан. Гьединазда жидерго гIунгутIабиги рихьуларо. Инсан ругьунлъизе ккола жиндирго гӀунгутӀаби рихьизе ва гьелдаго цадахъ, адаб гьабизеги ругьунлъани, гьесда тIасан яги хадуб гьабулеб гIадамазул калам къанагIат гурони букIунаро. 

ГӀадамаз хӀаракат бахъула берцинаб ретӀел-хьит ретIизе, машина, рукъ тIалаб гьабизе ва гьелдалъун чIухIи бихьизабизе. КигIан гIемераб бечелъи букIаниги щиб, адабалъ гурони чи тIадегIан гьавулареб мехалда. Мина-картги, машинабиги ва цогидабги тIадегIанлъун бихьи ккола адабалъул къимат лъаларев чиясул пикру. 

Щивав муъминчиясе мисаллъун ккола МухӀаммад авараг ﷺ. Киналго муъминзабаз хӀаракат бахъула Аллагьасул Расуласул ﷺ тӀадкъаязда рекъон гӀамал гьабизе ва сундулъго гьесдаса мисал босизе.

Адаб гьечIолъиялъ бусурбабазда гьоркьоб гуребги, цогидазда гьоркьобги, балагьал загьирлъула. Гьелде кIвар кьезеги ккола. 

Киназдаго лъала, аварагзаби гурони, цониги чи камилав гьечӀевлъи. Аллагьас гӀадамал рижана мекъи кколеллъун, амма гьелъухъ балагьичӀого, щивав муъминчияс хӀаракат бахъизе ккола кIварабгIан куцалда камиллъизе. Жинцаго гьабулелъул хIисабалдаги вукIине ккола инсан.

 

Шамил МухIаммадов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Лугбуздасан садакъа

Как буго Аллагьас ﷻ тIадаблъун гьабураб, бусурбабазе давлалъун бугеб нигIмат. Къойил балеб щуябго паризаяб гуребги, руго суннатал какалги жидеда тIадчIей гьабизе рекъарал, кири хIасуллъи гуребги, батIи-батIиял нигIматал тIаде цIаялъе сабаблъунги ругел.   Гьединаб суннатаб какалдасан буго...


Нужее баяналъе

«Салул гамайилан» сунда абулеб? – Вараниялда. Аварагзабазул рикIкIен рехсараб аят щиб? – Сура «ан-Ниса». Щиб сураялъулъ кIиго нухалъ басмала рехсараб? – Суратул «ан-Намлалда». Адам щиб къоялъ вижарав? – Рузман...


Шамил районалъулал данделъана

МахӀачхъалаялда тӀобитӀана гӀолилалги, умумулги, жамгӀиятги данде гьабураб Шамил районалъул гӀадамазул данделъи. Аслиял темабилъун рукӀана гIолилал наркоманиялдаса цӀуни, рухӀиябгун яхӀ-намусалъулаб тарбия кьеялъул бугеб кIваралъул бицин. КIалъазе рахъана диниялгун жамгӀиял хӀаракатчагӀи,...


Суал-жаваб

МагIарухъ цIад балеб мехалда, гонгидаса чвахараб лъим данде гьабула ва рокъоб къваригIаралъе хIалтIизабула. ТIохда хIанчIазул рак камуларелъул, лъазе бокьилаан гьединаб лъим черх чуриялъе, какичуриялъе хIалтIизабизе бегьулищали? ШафигIил мазгьабалъул машгьурав гIалимчиясул «ХIашиятул Къалюби...


Мунагь теялде рачунел ишал

ГъалатI ккеялдаса инсан цIунарав гьечIо. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ инсан вижун вуго мунагьалде кколевлъун.   Мунагь гьабиялда цоял къанагIатлъула, цогидал гIемерго даимлъула. Кинниги мунагь гьабиялдалъун инсанасул Аллагьасул ﷻ гурхIелалдаса хьул къотIизе бегьуларо. КигIан захIматал ишазулъгицин...