Аслияб гьумералде

МугIрузги цIалулеб

МугIрузги цIалулеб

МугIрузги цIалулеб

Бисмиллагьалъул хиралъи цIакъго кIудияб буго. Исламалъул гIалимзабаз тIехь хъвалеб мехалъ «БисмиЛлагь» хъван байбихьула. Бокьараб лъикIаб пиша гьабулеб мехалъ «БисмиЛлагь» абизе беццула.

 

Гьелъул хIакъалъулъ гIемерал хIадисалги асаралги рачIана.

Ибну ГIабасица рехсараб хIадисалда буго: «МугIалимас жиндирго цIалдохъанасда абидал "бисмиллагьи рахIмани рахIим" абеян, мугIалимасеги васасеги ва гьесул эбел-инсуеги Аллагьас ﷻ жужахIалдаса хвасарлъи хъвала», - ян.

Абу Гьурайратица бицараб хIадисалда буго: «Цо нухалъ бусурбанчиясул шайтIанги капурчиясул шайтIанги дандчIвала. Амма капурчиясул шайтIан кьарияб букIана ва муъминчиясул щайтIан хIалакъаб букIана. Цинги кьариялъ гьикъула хIалакъалда: «ГьадигIанго цIакъ хIалакълъизе ккани дуе ккараб щиб?» -  абун. ХIалакъалъ жаваб гьабуна: «Дун цадахъ вугес рокъове лъугьуневщинахъе, кваналевщинахъе кидаго бисмиЛлагь бахъула. Гьединлъидал дунги бугоха гьадин хIалакъго», - абун. Кьариялъ бицана гьадин: «Дун цадахъ вугев чияс сундулъго бисмиЛлагь бахъуларо. Дун кидаго гьевгун цадахъ кванала, гьекъола, рокъобе цадахъ лъугьуна, цадахъ бегула, бахъуна», - абун.

Абу Муслим Хавланиясул гъараваш гьесие загьру кьолей йикIана. Амма загьруялъ зарал гьабулеб букIун гьечIо. Цинги гъаравашалъ гьесда бицуна загьру кьолеб букIанин ва гьикъула асар гьабунгутIиялъул хIикмат. Абу Муслимица гьелда гьикъула: «Дие загьру щай кьолеб букIараб?» - абун. «Мун херлъун вукIиналъ хвезе кьолеб букIана», - ян кIалъала гьейги. Гъаравашги тархъун гьес абула: «Дица кваналевщинахъе бисмиЛлагь бахъулеб букIана, гьединлъидал загьруялъ дие асар гьабичIо», - ян.

Хирияб Къуръаналда рехсей гьабурав Лукъманида гIодобе рехун батула «БисмиЛлагь» хъвараб кагъат, гьелъул хIурматги гьабун, кодобе босула. Гьеб сабаблъун ккарабила ТIадегIанав Аллагьас гьесие хIикматаб гIелму кьеялъе.

Къаси кьижулеб мехалъ къоло цо нухалъ «БисмиЛлагь» бахъун вегани, гьеб сордоялъ инсан шайтIаналдаса, гIадамазул, женазул квешлъи-заралалдаса, цIогьалдаса, цIаялдаса ва кинабниги балагь-къварилъиялдаса цIунула.

ГIикриматица ГIали-асхIа-басдасан бицараб хIадисалда буго: «Бисмиллагьи ррахIмани ррахIим» рещтIараб мехалъ мугIруз тасбихI гьабуна ва Маккаялъул агьлуялда гьеб рагIидал, мушрикиназ абуна: «МухIаммадица мугIрузе сихIру гьабуна», - ян. Цинги ТIадегIанав Аллагьас Маккаялъул агьлуялде тIаде кIкIуй битIула. Хирияв Аварагас ﷺ абула: «БисмиЛлагь ракIчIун цIалани, цадахъ мугIрузги тасбихI гьабула, амма гьесда рагIуларо», - ян.

 

МухIаммаднаби АхIмаев

 

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


Гьорхъохъеб дин

Ислам буго гьоркьохъеб ва бигьаяб дин. ТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ хирияб Къуръаналда абуна: «Нижеца нуж умматлъун гьаруна гьоркьохъеб хIал ккураб», - ян («Бакъара» сурат, 143). Гьелъул магӀна ккола муъминчиясул нух хӀинкъиялдаги хьулалдаги гьоркьоб букӀине кколин...


Рокъоб мавлид гьабиялъул даража

Абубакр Сидикъас абуна: «Мавлидалъе цо диргьам жинца кьурав чи Алжаналъув дир гьалмагъ вуго», - абун.   ГIумарица абуна: «Аварагасул ﷻ мавлид жинца кIодо гьабурав чи, ислам чIаго гьабурав чи вуго», - ян. ГIусманица абуна: «Мавлид цIализе цо диргьам жинца кьурав...


ХIалтIи лъикI букIине

Гьабулеб хIалтIи-пиша лъикI букIине (баракат) бокьарас тIадчIей гьабила щуго жоялда.   ХIалтIи сабаблъун Аллагьас ﷻ тIадкъарал жал нахърахъуге ва кIарчанлъиги гьабуге. Жиндир заманалда тIадкъарал жал тIурани, хайир батила. ХIалтIи сабаблъун Аллагьасул ﷻ махлукъат хIакъир гьабуге. Нилъер...


Аллагь ﷻ лъазе бокьани

Аллагь ﷻ лъалездасан вукIине ва шайтIаналдаса хвасарлъизеги бокьани, ункъо жо тезе ккола: иблис ва иблисалъе бокьараб, напс ва напсалъе бокьараб, гьава ва гьаваялъе бокьараб, дунял ва дунялалъе бокьараб.   Иблисалъе бокьана дур дин тIаса инабизе, мунгун цадахъ доб ЖужахIалда абадиялъ...


Мавлидазул моцI

ТIадегIанав Аллагьас нилъер умматалъе кьураб кIудияб рахIматалдасан ккола нилъ МухIаммад аварагасул ﷺ умматалдаса гьари. Нилъ гьесул умматалдаса Аллагьас ﷻ гьариялдалъун гьевги кIодо гьавун, нилъее кьуна гIемерал бигьалъаби, цересел умматазе рукIинчIел.   Масала, Муса аварагасул шаргIалда...