МугIрузги цIалулеб

Бисмиллагьалъул хиралъи цIакъго кIудияб буго. Исламалъул гIалимзабаз тIехь хъвалеб мехалъ «БисмиЛлагь» хъван байбихьула. Бокьараб лъикIаб пиша гьабулеб мехалъ «БисмиЛлагь» абизе беццула.

Гьелъул хIакъалъулъ гIемерал хIадисалги асаралги рачIана.

Ибну ГIабасица рехсараб хIадисалда буго: «МугIалимас жиндирго цIалдохъанасда абидал "бисмиллагьи рахIмани рахIим" абеян, мугIалимасеги васасеги ва гьесул эбел-инсуеги Аллагьас ﷻ жужахIалдаса хвасарлъи хъвала», - ян.

Абу Гьурайратица бицараб хIадисалда буго: «Цо нухалъ бусурбанчиясул шайтIанги капурчиясул шайтIанги дандчIвала. Амма капурчиясул шайтIан кьарияб букIана ва муъминчиясул щайтIан хIалакъаб букIана. Цинги кьариялъ гьикъула хIалакъалда: «ГьадигIанго цIакъ хIалакълъизе ккани дуе ккараб щиб?» - абун. ХIалакъалъ жаваб гьабуна: «Дун цадахъ вугес рокъове лъугьуневщинахъе, кваналевщинахъе кидаго бисмиЛлагь бахъула. Гьединлъидал дунги бугоха гьадин хIалакъго», - абун. Кьариялъ бицана гьадин: «Дун цадахъ вугев чияс сундулъго бисмиЛлагь бахъуларо. Дун кидаго гьевгун цадахъ кванала, гьекъола, рокъобе цадахъ лъугьуна, цадахъ бегула, бахъуна», - абун.

Абу Муслим Хавланиясул гъараваш гьесие загьру кьолей йикIана. Амма загьруялъ зарал гьабулеб букIун гьечIо. Цинги гъаравашалъ гьесда бицуна загьру кьолеб букIанин ва гьикъула асар гьабунгутIиялъул хIикмат. Абу Муслимица гьелда гьикъула: «Дие загьру щай кьолеб букIараб?» - абун. «Мун херлъун вукIиналъ хвезе кьолеб букIана», - ян кIалъала гьейги. Гъаравашги тархъун гьес абула: «Дица кваналевщинахъе бисмиЛлагь бахъулеб букIана, гьединлъидал загьруялъ дие асар гьабичIо», - ян.

Хирияб Къуръаналда рехсей гьабурав Лукъманида гIодобе рехун батула «БисмиЛлагь» хъвараб кагъат, гьелъул хIурматги гьабун, кодобе босула. Гьеб сабаблъун ккарабила ТIадегIанав Аллагьас гьесие хIикматаб гIелму кьеялъе.

Къаси кьижулеб мехалъ къоло цо нухалъ «БисмиЛлагь» бахъун вегани, гьеб сордоялъ инсан шайтIаналдаса, гIадамазул, женазул квешлъи-заралалдаса, цIогьалдаса, цIаялдаса ва кинабниги балагь-къварилъиялдаса цIунула.

ГIикриматица ГIали-асхIа-басдасан бицараб хIадисалда буго: «Бисмиллагьи ррахIмани ррахIим» рещтIараб мехалъ мугIруз тасбихI гьабуна ва Маккаялъул агьлуялда гьеб рагIидал, мушрикиназ абуна: «МухIаммадица мугIрузе сихIру гьабуна», - ян. Цинги ТIадегIанав Аллагьас Маккаялъул агьлуялде тIаде кIкIуй битIула. Хирияв Аварагас ﷺ абула: «БисмиЛлагь ракIчIун цIалани, цадахъ мугIрузги тасбихI гьабула, амма гьесда рагIуларо», - ян.

МухIаммаднаби АхIмаев

2026-10-01 (РабигIул ахир 1448 с.) №19.

Умумузул аби буго рикIкIад вугев гIагарав чиясдасаги аскIов вугев мадугьал лъикIавилан абураб. Щайин абуни, гьесул кумек цIикIкIун щолеб букIун рикIкIада вугев гIагарав чиясдасаги. Аварагас ﷺ абун буго, Жибрил малаикас гIемер мадугьаласул хIакъ цIуниялъул бициналъ, жинда кколеб букIанин...

НигIматалде гIадамал хехго ругьунлъула. Дагьалъ цере хIажалъиялда рукIун, Аллагьасдаса кумек гьарун, захIмалъаби рихьун, жидерго ахIвал-хIал хисиялъул анищазда хьулалда рукIана. Амма гьоркьоб заман уна, ТIадегIанав Аллагьас гьезие талихIги, сахлъиги, гIелмуги, адаб-хIурматги кьола, цинги...

МахӀачхъалаялъул аслияб мажгиталда муъминзабазе рес щвана Муса аварагасул гIансаялъул кесек бихьизе. Гьеб асар цIунун буго Грециялъул Андрос чӀинкӀиллъиялда бугеб Никольскиясул монастиралда. Гьеб асар Грециялдаса Кавказалде босизе кумек гьабуна Северияб Кавказалъул федералияб округалда вугев...

Инхо росулъа шайих ГӀабдулхӀамид-афандиясул гӀумруялъе ва рухӀияб ирсалъе сайгъат гьабураб «Аварагасул ирс» абураб фильмалъул цебелъеялда гӀахьаллъана Дагъистан Республикаялъул муфти, шайих АхӀмад-афандиги. Гьеб тадбир тIобитIана «Россия – дир тарих» абураб тарихияб...

Эмен. Гьеб буго цIакъ кIудияб магIнаялъул рагIи. Эмен ккола лъималазул тIалаб гьабулев, гьезие гIоло гIумру кьолев, лъималазул иманалъул ва яхI-намусалъул жавабчилъи тIаде босулев чи. Нилъер диналда инсул къадруялъул гIемер рехсей буго Къуръан-хIадисалда. ГIабдуллагь ибну ГIамридаса...

МугIрузги цIалулеб