Аслияб гьумералде

МугIрузги цIалулеб

МугIрузги цIалулеб

МугIрузги цIалулеб

Бисмиллагьалъул хиралъи цIакъго кIудияб буго. Исламалъул гIалимзабаз тIехь хъвалеб мехалъ «БисмиЛлагь» хъван байбихьула. Бокьараб лъикIаб пиша гьабулеб мехалъ «БисмиЛлагь» абизе беццула.

 

Гьелъул хIакъалъулъ гIемерал хIадисалги асаралги рачIана.

Ибну ГIабасица рехсараб хIадисалда буго: «МугIалимас жиндирго цIалдохъанасда абидал "бисмиллагьи рахIмани рахIим" абеян, мугIалимасеги васасеги ва гьесул эбел-инсуеги Аллагьас ﷻ жужахIалдаса хвасарлъи хъвала», - ян.

Абу Гьурайратица бицараб хIадисалда буго: «Цо нухалъ бусурбанчиясул шайтIанги капурчиясул шайтIанги дандчIвала. Амма капурчиясул шайтIан кьарияб букIана ва муъминчиясул щайтIан хIалакъаб букIана. Цинги кьариялъ гьикъула хIалакъалда: «ГьадигIанго цIакъ хIалакълъизе ккани дуе ккараб щиб?» -  абун. ХIалакъалъ жаваб гьабуна: «Дун цадахъ вугес рокъове лъугьуневщинахъе, кваналевщинахъе кидаго бисмиЛлагь бахъула. Гьединлъидал дунги бугоха гьадин хIалакъго», - абун. Кьариялъ бицана гьадин: «Дун цадахъ вугев чияс сундулъго бисмиЛлагь бахъуларо. Дун кидаго гьевгун цадахъ кванала, гьекъола, рокъобе цадахъ лъугьуна, цадахъ бегула, бахъуна», - абун.

Абу Муслим Хавланиясул гъараваш гьесие загьру кьолей йикIана. Амма загьруялъ зарал гьабулеб букIун гьечIо. Цинги гъаравашалъ гьесда бицуна загьру кьолеб букIанин ва гьикъула асар гьабунгутIиялъул хIикмат. Абу Муслимица гьелда гьикъула: «Дие загьру щай кьолеб букIараб?» - абун. «Мун херлъун вукIиналъ хвезе кьолеб букIана», - ян кIалъала гьейги. Гъаравашги тархъун гьес абула: «Дица кваналевщинахъе бисмиЛлагь бахъулеб букIана, гьединлъидал загьруялъ дие асар гьабичIо», - ян.

Хирияб Къуръаналда рехсей гьабурав Лукъманида гIодобе рехун батула «БисмиЛлагь» хъвараб кагъат, гьелъул хIурматги гьабун, кодобе босула. Гьеб сабаблъун ккарабила ТIадегIанав Аллагьас гьесие хIикматаб гIелму кьеялъе.

Къаси кьижулеб мехалъ къоло цо нухалъ «БисмиЛлагь» бахъун вегани, гьеб сордоялъ инсан шайтIаналдаса, гIадамазул, женазул квешлъи-заралалдаса, цIогьалдаса, цIаялдаса ва кинабниги балагь-къварилъиялдаса цIунула.

ГIикриматица ГIали-асхIа-басдасан бицараб хIадисалда буго: «Бисмиллагьи ррахIмани ррахIим» рещтIараб мехалъ мугIруз тасбихI гьабуна ва Маккаялъул агьлуялда гьеб рагIидал, мушрикиназ абуна: «МухIаммадица мугIрузе сихIру гьабуна», - ян. Цинги ТIадегIанав Аллагьас Маккаялъул агьлуялде тIаде кIкIуй битIула. Хирияв Аварагас ﷺ абула: «БисмиЛлагь ракIчIун цIалани, цадахъ мугIрузги тасбихI гьабула, амма гьесда рагIуларо», - ян.

 

МухIаммаднаби АхIмаев

 

2026-06-01 (ЗулхIижа 1447 с.) №11.


ГIелмабазул хазина

Къуръан ккола дунял бижаралдаса хадуб лъугьарал мугIжизатазул бищун кIудияблъун.   Гьедин букIиналъе далиллъунги ккола гьелъул гIуцIи гIакълуялъ къабул гьабулеблъун ва жибги пикру гьабизелъун бихьизабураб букIин. Руго жеги кIуди-кIудиялги мугIжизатал, амма гьел рукIана заман бихьун, бакI бихьун...


Суратул «Кавсаралъул» тарихазулаб дандеккей

Къуръаналда бищун къокъаб сура ккола суратул «Кавсар». Гьелда жаниб буго анцIго рагӀи. «Кавсар» сураталъул тӀоцебесеб аят 10 хӀарпалдасан гӀуцӀун буго. КӀиабилеб аятги 10 хӀарпалдасан гӀуцӀун буго. Лъабабилеб аятги 10 хӀарпалдасан гӀуцӀун буго. Алиф хӀарп бищун гӀемер...


Бакъбаккул рахъалъул багьадур

ЦIар рагIарав бусурбабазул философ, тохтур, математик, Абу Наср МухIаммад ибн МухIаммад ибн Тархан Аль-Фараби Ат-Турки гьавуна Фараб шагьаралда (гьанже Казахстаналда бугеб Отырарстаналъул Турке районалъул Отрар шагьар) 874 миладияб соналъ. Гьижрияб 260 соналда.   Фарабида лъикI лъалеб...


Аварагасул ﷺ гIумру ва гIамал

Аварагасул ﷺ гIумру лъаялъ нилъ рачуна хIакъаб нухде, ракIал рацIцIалъула, иман щулалъула. Аварагас ﷺ гIадамал ахIана Аллагь цо гьавиялде, гIасилъи теялде, жагьиллъиялдаса гIелмулде, мекъи ккеялдаса ритIун ккеялде, бецIлъиялдаса канлъиялде, дунял-ахираталъул талихI щвеялде.   Авараг ﷺ...


АсхIабзабазул Аварагасда ﷺ нахърилъин

АсхIабзаби рукIана Аварагасда ﷺ цIикIкIун нахърилъарал чагIи ва гьесдаса мисалги босарал.   Нафвал Хузалияс бицана: «ГӀабдурахӀман ибн ГIавф вукӀана нижер лъикIав гьалмагъ. Цо къоялъ гьес ниж рокъоре ахӀана. Нижеда цебе лъола чед. Цинги гIодизе лъугьуна, хвезегӀан Аллагьасул аварагасги ﷺ гьесул...